YG Hücresi ve Kesici Periyodik Kontrolü Kaç Yılda Bir Yapılır?

YG hücresi ve kesici periyodik kontrolü, aksi belirtilmedikçe yılda bir yapılır; yüksek gerilim (OG/YG) hücreleri ve kesiciler bu aralıkla kontrolden geçirilir. Bu süre üst sınırdır. Kesici bir arıza açması yaptıysa, hücrede tadilat olduysa ya da üreticinin bakım talimatı daha sık kontrol istiyorsa kontrol öne çekilir. Yıllık kontrol genellikle planlı bir enerji kesintisinde yapılır. Bu yüzden takvimi önceden belirlemeniz gerekir.

Aşağıda periyodun dayanağını, kontrolü öne çeken durumları ve kesinti planını nasıl yapacağınızı anlatıyoruz.

Yıllık periyodun dayanağı nedir?

Kontrol aralığını belirleyen mevzuat, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği ve onun Ek-III tablosudur. Yönetmeliğin Ek-III bölümü, elektrik tesisatı ve transformatör gibi elektrikle ilgili tesisatların periyodik kontrolünü aksi belirtilmedikçe yılda bir olarak düzenler. YG hücreleri ve kesiciler de bu tesisatın parçasıdır; kontrolden önce İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılır ve tesisat projesi aranır.

Teknik ölçütler ise şu kaynaklardan gelir:

• Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği: YG tesislerinin kurulum ve işletme güvenliği
• Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği: hücre gövdesi ve koruma topraklaması
• TS EN 62271 serisi: YG anahtarlama ve kumanda cihazları
• Üretici bakım talimatı: cihaza özgü kontrol ve bakım aralıkları

Yönetmelik "en geç ne zaman" sorusunu cevaplar. Standart ve üretici talimatı ise "neye bakılır" sorusunu cevaplar. İkisi birlikte değerlendirilir. Üreticinin talimatı yıllıktan daha sık bir aralık öngörüyorsa o aralığa uymanız beklenir.

Kontrol hangi durumlarda öne çekilir?

Yıllık periyot, olağan işletme için düşünülmüştür. Sahada şu durumlarda tarihi beklememenizi öneriyoruz:

• Kesici kısa devre açtı: Kontaklar ve söndürme bölmesi zorlanmış olabilir.
• Hücreye müdahale edildi: Kablo başlığı, akım trafosu veya röle değişti.
• Koruma ayarı değişti: Röle ayarları yeniden doğrulanmalıdır.
• Güç artırımı yapıldı: Yeni yük, mevcut koruma ayarlarıyla uyumlu olmayabilir.
• Olağan dışı belirti var: Koku, cızırtı, ark izi, nem veya yoğuşma görülüyor.
• Uzun süre enerjisiz kaldı: Devreye almadan önce yalıtım ve mekanizma kontrol edilmelidir.

Ara kontrol yıllık kontrolün bütün kapsamını içeriyorsa onun yerine geçer ve bir sonraki periyot bu tarihten hesaplanır. Yalnız etkilenen hücre kontrol edildiyse yıllık tarih değişmez. Hangisinin yapıldığını raporda açıkça belirtiriz.

Yıllık kontrolde kesiciye ve hücreye ne yapılır?

Kontrolün kapsamı hücre tipine göre değişir. Hava yalıtımlı, SF6 gazlı ve vakum kesicili hücrelerde yöntemler farklıdır. Temel başlıklar şunlardır:

• Kesici açma-kapama mekanizmasının çalışması ve yay kurma düzeneği
• Ana kontakların geçiş direnci
• Yalıtım direnci ölçümü
• Ayırıcı, toprak ayırıcısı ve kesici arasındaki mekanik ve elektriksel kilitlemeler
• Koruma rölesinin sekonder enjeksiyonla açtırma testi
• Hücre gövdesi ve kapı topraklamalarının sürekliliği
• SF6'lı hücrelerde gaz basıncı göstergesi ve alarm kontakları

Ölçüm değerleri, cihaz etiketi ve fotoğraflarla birlikte kayda geçer. Bir önceki yılın değerleriyle karşılaştırmak bu yüzden önemlidir. Kontak direncinde yıldan yıla görülen artış, arızadan önce gelen bir uyarı olabilir.

Hücreler şebeke ile trafo arasında durur. Kesici zamanında açmazsa arıza, tesisin tamamını ve dağıtım şebekesini etkileyebilir. Yıllık kontrolün asıl amacı budur.

Planlı kesinti nasıl takvimlenir?

YG hücresi kontrolünün büyük bölümü enerjisiz yapılır. Bu yüzden yıllık takvim, üretim planınızla birlikte düşünülmelidir. Sahada işe yarayan sıralama şudur:

1. Son raporun tarihini ve önceki uygunsuzlukları gözden geçirin.
2. Üretimin en az etkileneceği günü belirleyin. Hafta sonu ve bakım duruşları uygundur.
3. Kesinti için dağıtım şirketiyle gereken koordinasyonu önceden yapın.
4. Aynı kesintide yapılabilecek diğer işleri bir araya getirin.
5. Kesinti öncesinde jeneratör veya kesintisiz güç kaynağı devrelerini kontrol edin.

Aynı kesintide trafo bakımı ve yağ analizi ile topraklama ölçümü de yapılabilir. Böylece yılda tek bir duruşla birkaç zorunlu kontrolü tamamlarsınız. Enerjili kalan panolarda ise termal kamera ile pano kontrolü tercih edilir.

Periyodik kontrol ile işletme sorumluluğu farkı

Bu iki kavram sık karıştırılır. Yüksek gerilim işletme sorumlusu, tesisin günlük güvenli işletilmesinden sorumludur. Manevraları yönetir, kayıt tutar, eksikleri bildirir. Periyodik kontrol ise belirli bir tarihte yapılan ölçüm ve muayeneye dayalı, raporlanan bir değerlendirmedir.

Bir tesiste ikisi de bulunmalıdır. İşletme sorumluluğunun kapsamını Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu Zorunlu mu? yazımızda ayrıca anlattık.

Kontrol bedeli nasıl belirlenir?

Kontrol bedeli için sabit bir rakam vermek doğru olmaz. Bedelin tabanını Elektrik Mühendisleri Odasının (EMO) asgari ücret tarifesi belirler. Ardından şu bilgilere göre netleşir:

• Hücre ve kesici sayısı
• Koruma rölesi adedi ve tipi
• Tesisin konumu ve ulaşım
• Aynı kesintide yapılacak ek ölçümler

Kesin fiyat, keşif bilgileriyle hazırlanan teklifte yer alır.

YG hücresi kontrolünde VEKTORX'in çalışma sırası

VEKTORX olarak 2016'dan bu yana Türkiye genelinde periyodik kontrol yapıyoruz. YG hücresi kontrolünü, kesinti gününü sizinle birlikte planlayarak yürütüyoruz. Her ölçüm noktası sahada tek tek kaydedilir ve değerler fotoğraflarla raporlanır. Rapor elektronik imzalı PDF olarak hazırlanır. Raporlarınızı ve faturalarınızı müşteri portalından indirebilirsiniz.

Hizmetin kapsamını Yüksek Gerilim Hücresi ve Kesici Periyodik Kontrolü sayfasında bulabilirsiniz. İşletme sorumluluğu desteği için yüksek gerilim işletme sorumluluğu hizmetimize bakabilirsiniz. Hücre sayısını ve son rapor tarihini iletip teklif isteyin.