YG hücresi ve kesici kontrolü nedir, kimler için zorunludur?
Yüksek gerilim hücresi ve kesici periyodik kontrolü, trafo merkezinizdeki giriş-çıkış hücrelerinin, ayırıcıların, kesicilerin ve koruma rölelerinin planlı bir enerji kesintisinde muayene ve test edilmesi, sonuçların raporlanmasıdır. Kendi trafo merkezi bulunan, yani şebekeden 1 kV üzerinde gerilimle beslenen her işletme bu kontrolü yaptırmakla yükümlüdür.
Yüksek gerilim tesisinde arıza, alçak gerilimdekinden farklı sonuç doğurur. Kilitlenmeyen bir topraklama ayırıcısı, yavaşlamış bir kesici mekanizması ya da yanlış ayarlı bir koruma rölesi, kısa devre anında arkı söndüremez; hücre patlaması, trafo yangını ve tesis çapında kesinti yaşanır. Kontrol, bu bileşenlerin kâğıt üzerinde değil ölçümle sağlam olduğunu gösterir.
Hizmet, trafo merkezi olan fabrikalar, AVM'ler, hastaneler, oteller, lojistik tesisleri, büyük siteler ve bu tesislerin işletme sorumluluğunu üstlenen mühendisler içindir.
Mevzuat: Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ve TS EN 62271
Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, 1 kV üzerindeki tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımına ilişkin kuralları, kilitleme düzenlerini, manevra güvenliğini ve işletme sorumluluğunu düzenler. TS EN 62271 serisi, yüksek gerilim anahtarlama ve kontrol düzenlerinin (kesici, ayırıcı, metal mahfazalı hücre) tasarım, deney ve bakım gereklerini tanımlar; saha testlerinin ölçütleri bu standarttan alınır. Koruma röleleri için ayarlar, dağıtım şirketinin onayladığı koruma koordinasyonuna göre doğrulanır. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III, transformatör ve benzeri elektrik tesisatı için yıllık periyot öngörür.
Kontrol sahada nasıl yapılır?
- Planlama: tek hat şeması ve koruma ayarları alınır; kesinti tarihi işletme sorumlusu ve gerekiyorsa dağıtım şirketiyle belirlenir.
- Enerji kesme ve emniyete alma: manevra talimatına göre kesme, gerilim yokluğu kontrolü, topraklama ve kilitleme; çalışma izni düzenlenir.
- Görsel muayene: hücre içi kirlilik ve nem izleri, kemirgen girişi, izolatörlerde çatlak ve kaçak izi, bara bağlantıları, kablo başlıkları, gerilim göstergeleri, ısıtıcılar, etiket ve şema uyumu.
- Mekanik testler: ayırıcı ve topraklama ayırıcısı kilitlemeleri, kesici yay kurma ve açma-kapama bobinleri, manuel ve elektriksel kumanda, açma-kapama sayacı.
- Elektriksel testler: kesici ana kontak geçiş direnci (mikro-ohmmetre), hücre ve kesici izolasyon direnci, SF6'lı kesicilerde gaz basıncı ve yoğunluk göstergesi, koruma rölelerinin sekonder enjeksiyon testi, akım ve gerilim trafosu sekonder devre kontrolü.
- Temizlik ve kapanış: hücre temizliği, topraklama kaldırma, enerji verme ve son kontroller.
Her hücre VEKTORX saha uygulamasında ayrı kayıttır; fotoğraf, ölçüm ve test sonucu aynı anda girilir, rapor doğrudan bu kayıttan üretilir. Teslim elektronik imzalı PDF olarak portal.vektorx.com üzerinden yapılır.
Rapor ve uygunsuzluk
Raporda hücre bazında kontrol listesi, ölçülen kontak dirençleri ve izolasyon değerleri, röle test tablosu (ayar, uygulanan akım, ölçülen açma süresi), fotoğraflar, uygunluk kararı ve bir sonraki kontrol tarihi bulunur. Yüksek kontak direnci, düşük izolasyon, çalışmayan kilitleme ya da ayar dışı röle "uygunsuz" olarak sınıflanır; acil olanlar kesinti bitmeden sözlü olarak bildirilir. Onarım sonrası ilgili hücre yeniden test edilip rapor güncellenir.
Fiyat
2.500 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.
Kontrol bedelini belirleyen etkenler:
- Hücre ve kesici sayısı: her hücre ayrı test süresi ister.
- Hücre tipi: hava izoleli, SF6 izoleli ya da RMU tipi hücreler farklı test düzeni gerektirir.
- Kesinti penceresi: gece veya hafta sonu çalışması.
- Birleşik kapsam: trafo bakımı ve yağ analizi ile aynı kesintide yapılması toplam maliyeti düşürür.
Teklif ve ilgili hizmetler
Trafo merkezinin tek hat şemasını ya da hücre sayısını teklif formu aracılığıyla iletmeniz hâlinde kesinti planı ve teklif hazırlanır. Aynı kesintide en çok trafo bakımı ve yağ analizi talep edilir; sürekli hizmet için yüksek gerilim işletme sorumluluğu sayfasına bakın. Alçak gerilim tarafı için termal kamera pano kontrolü kapsama eklenebilir.
Yüksek Gerilim Hücresi ve Kesici Periyodik Kontrolü: dayanak mevzuat ve standartlar
Yüksek Gerilim Hücresi ve Kesici Periyodik Kontrolü hizmetinde esas aldığımız düzenlemeler (raporda her bulgunun dayandığı madde ayrıca yazılır):
- Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği (Resmî Gazete 30.11.2000 / 24246): yüksek gerilim tesislerinin işletilmesi ve bakımı.
- Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği (Resmî Gazete 21.08.2001 / 24500): YG tesislerinde topraklama.
- TS EN 62271 serisi: Yüksek gerilim anahtarlama ve kumanda düzenleri
Mevzuat listesi en son 30.10.2026 tarihinde gözden geçirildi.
Sık sorulan sorular
YG hücresi kontrolü için enerji kesintisi şart mı?
Evet. Hücre içine girmek, kontak direnci ve izolasyon ölçmek, kesiciyi mekanik olarak test etmek ancak hücre enerjisiz ve topraklanmışken yapılabilir. Kesinti, işletme sorumlusu mühendisin manevra talimatıyla ve gerekiyorsa dağıtım şirketiyle koordineli olarak planlanır.
Yüksek gerilim hücresi periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır?
Ek-III, transformatör ve benzeri elektrik tesisatı için yıllık periyot öngörür; YG hücreleri ve kesiciler bu tesisatın parçası olarak yılda bir kontrol edilir. Üreticinin açma-kapama sayısına bağlı bakım aralıkları ayrıca izlenir.
Koruma rölesi testi kontrole dahil mi?
Evet. Aşırı akım ve toprak koruma rölelerinin ayar değerleri sekonder enjeksiyon cihazıyla test edilir; rölenin ayar akımında ve ayar süresinde kesiciye açma komutu verdiği doğrulanır. Ayar değerleri dağıtım şirketinin onayladığı koordinasyonla karşılaştırılır.
Bu kontrolü işletme sorumlusu mühendis zaten yapmıyor mu?
İşletme sorumlusu tesisin güvenli işletilmesini yönetir ve bakım planını hazırlar; ölçüm cihazlarıyla yapılan yıllık test ve raporlama ise ayrı bir iştir. VEKTORX her iki hizmeti de vermektedir; işletme sorumluluğu sözleşmeniz başka bir mühendisle ise onunla koordineli çalışılır.
YG hücresi kontrolünde neler yapılır?
Kesici ve ayırıcıların mekanik ve elektriksel işlevi, koruma rölesinin ayarları ve açma testi, topraklama bağlantıları, kilitlemeler, kablo başlıkları ve hücrenin genel durumu kontrol edilir.
Kontrol sırasında hangi güvenlik önlemleri alınır?
Enerji kesme, kilitleme ve etiketleme, gerilim yokluğu kontrolü ve topraklama adımları iş planına göre uygulanır; çalışma yetkili kişiler tarafından yapılır.
Hücre içinde nem ve toz neden sorun olur?
Nem ve toz yalıtım yüzeylerinde atlamaya ve kısmi deşarja yol açabilir; hücre odasının havalandırması, temizliği ve rutubet izleri rapora yazılır.
Kilitlemeler neden test edilir?
Kilitlemeler, kesici kapalıyken ayırıcının açılması veya topraklama yapılmadan hücre kapağının açılması gibi tehlikeli işlemleri engeller; çalışmadıkları hâlde hücre kullanılmamalıdır.
Raporda hangi bilgiler yer alır?
Hücre ve ekipman bilgileri, yapılan testler ve ölçümler, koruma rölesi ayar ve açma sonuçları, uygunsuzluklar ve öneriler ile kontrol tarihi yer alır.
Kontrol için planlı kesinti ne kadar sürer?
Hücre sayısına ve yapılacak testlere bağlıdır; kesinti zamanı dağıtım şirketi ve işletmeyle önceden planlanır, mümkünse üretimin olmadığı bir zamana denk getirilir.