Topraklama ve Yıldırımdan Korunma Projesi Çizimi

Topraklama ve yıldırımdan korunma projesi

Topraklama ve yıldırımdan korunma, bir tesisin görünmeyen ama en kritik güvenlik altyapısıdır. Doğru proje; arıza akımının güvenle toprağa aktarılmasını, koruma düzenlerinin zamanında açmasını ve yıldırım darbesinin yapıya, insana ve elektronik sistemlere zarar vermeden sönümlenmesini sağlar. Projeler EMO onayına uygun hazırlanır; yeni yapı ruhsatı, güç artırımı, akaryakıt-LPG tesisleri ve sanayi yatırımlarında istenir.

Hangi yapılarda istenir?

Topraklama projesi her yeni elektrik tesisinin parçasıdır; yıldırımdan korunma projesi risk analizine göre gerekir ya da idarece doğrudan istenir:

• Yeni yapı ruhsatı ve iskân aşamasında elektrik projesinin eki olarak
• Fabrika, depo ve lojistik tesisi yatırımlarında güç artırımı ve trafo tesisiyle birlikte
• Akaryakıt ve LPG istasyonları, dolum tesisleri ve parlayıcı madde depoları
• Hastane, veri merkezi ve elektronik yoğun tesisler
• Çatı ve arazi tipi güneş enerji santralleri (GES)
• Mevcut yapıda paratoner yenilemesi veya topraklama ölçümünde uygunsuz çıkan tesislerin iyileştirilmesi

Örnek: yeni bir üretim tesisinde temel topraklaması, trafo işletme topraklaması ve çatı yakalama sistemi tek proje setinde, birbirine bağlı tasarlanır; ayrı ayrı çizilmeleri eş potansiyel hatalarına yol açar.

Dayanak

Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, TS EN 62305-1/-2/-3/-4 (yıldırımdan korunma), TS HD 60364-5-54, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik.

Proje için gerekli bilgiler

• Mimari ve statik projeler (DWG), vaziyet planı ve çatı planı
• Zemin etüdü raporu (varsa) ve sahada toprak özgül direnci ölçümü için erişim izni
• Yapının kullanım amacı, kat sayısı, çatı malzemesi ve çevredeki yapılar
• Trafo gücü, besleme şekli (TN/TT) ve ana pano yerleşimi
• Elektronik sistem listesi: sunucu odası, yangın algılama, otomasyon, kamera

Topraklama projesi içeriği

• Toprak özgül direnci ölçümü (Wenner yöntemi) ve zemin değerlendirmesi
• Topraklama tipi seçimi: temel topraklaması, ring, kazık, YG işletme topraklaması; hedef direnç hesabı
• Topraklayıcı boyutlandırması, iletken kesitleri, ek ve klemens detayları, test klemensleri
• Ana eş potansiyel barası ve bağlantılar (su-gaz boruları, çelik konstrüksiyon, kablo tavaları, YKS)
• TT/TN sistem seçimi ve koruma koordinasyonu (RCD, çevrim empedansı)
• Çizim: yerleşim planı, detaylar, malzeme listesi

Yıldırımdan korunma projesi içeriği

• TS EN 62305-2 risk analizi raporu ve LPS sınıfı kararı
• Dış koruma: yakalama ucu düzeni (yuvarlanan küre / koruma açısı / ağ), iniş iletkenleri sayısı ve güzergâhı, ayrım mesafesi hesabı, topraklama düzeni
• İç koruma: parafudr (SPD) kademeleri (Tip 1/2/3), eş potansiyel bağlantıları, ekranlama önerileri
• Çizim: çatı planı, cephe görünüşleri, detaylar, malzeme listesi; yıldırım sayacı ve test klemensi konumları

Ölçüm ve hesap yöntemi

Toprak özgül direnci sahada dört kazıklı Wenner düzeniyle, kalibrasyonlu cihazla farklı kazık aralıklarında ölçülür; böylece yüzeysel ve derin tabakalar ayrı görülür. Sonuç boyutlandırmaya doğrudan girer: aynı hedef direnç için nemli killi zeminde kısa bir ring yeterliyken kayalık zeminde derin kazık ya da ek ring gerekir.

Risk analizinde yapı boyutları, konum, çatı malzemesi, insan yoğunluğu ve bölgenin yıldırım yoğunluğu TS EN 62305-2 yöntemiyle hesaplanır; kabul edilebilir riskin üzerindeki bileşenler için önlem seçilir ve hesap tekrarlanır. Yakalama ucu yerleşimi LPS sınıfına göre çizilir; iniş iletkenleriyle metal cephe, baca ve tesisat arasındaki ayrım mesafesi hesaplanıp paftaya yazılır.

Çalışma yöntemi

1. Mimari ve statik projeler, zemin bilgisi ve kullanım amacı alınır; sahada toprak özgül direnci ölçülür.
2. Hesaplar ve risk analizi yapılır; tasarım kararları yönetmeliğe göre verilir, yalnız idarenin veya yatırımcının tercihini gerektiren noktalar sorulur.
3. AutoCAD çizim ve rapor; EMO onayı için pafta ve antet düzeni.
4. Uygulama sonrası ölçüm ve kabul raporu (istenirse).

Teslim dosyası

Hesap raporu (özgül direnç ölçüm tablosu, direnç hesabı, risk analizi, ayrım mesafesi), topraklama yerleşim paftası, çatı yakalama ve iniş paftası, detay paftaları (test klemensi, ek, çıkış ucu, SPD bağlantısı), malzeme listesi ve uygulama notları. Dosyalar DWG ve PDF olarak teslim edilir.

Projelerde sık karşılaşılan hatalar

• Temel topraklamasının çıkış uçlarının bırakılmaması; beton döküldükten sonra bağlantı yapılamaması
• Risk analizi yapılmadan tek bir başlık seçilmesi; iniş sayısı ve topraklamanın hesapsız bırakılması
• İniş iletkeninin metal cephe, baca veya gaz borusuna ayrım mesafesinden yakın geçirilmesi
• Yıldırımdan korunma topraklaması ile bina topraklaması arasındaki eş potansiyel bağlantısının çizilmemesi
• SPD kademelerinin koordinasyonsuz seçilmesi; ana panoda Tip 1 yokken tali panoda Tip 2 kullanılması

Bu hataların uygulama sonrası düzeltilmesi pahalıdır; proje aşamasında hesapla önlenir.

Fiyat

9.000 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.

Fiyat; yapı büyüklüğüne, tesis tipine (sanayi, akaryakıt, konut), risk analizi ve EMO onayı kapsamına göre belirlenir.

Teklif ve ilgili hizmetler

Yapı bilgilerini ve projeleri teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili hizmetler: Topraklama ölçümü, Paratoner periyodik kontrolü, Elektrik tesisat projesi (tek hat).