Gürültü Ölçümü (Kişisel Maruziyet — LEX,8h)

Kişisel gürültü maruziyeti ölçümü

Gürültü Yönetmeliği'ndeki eylem ve sınır değerleri, çalışanın bir iş günündeki ortalama maruziyeti üzerinden tanımlanır. Bu değer, çalışanın gün boyunca dolaştığı alanlara ve yaptığı işlere bağlıdır; bu yüzden ortam ölçümü tek başına yeterli değildir. Dozimetre ölçümü gerçek maruziyeti verir ve işitme koruma programının temelini oluşturur.

Bakımcı, forklift operatörü, kaynakçı veya paketleme elemanı gibi gün içinde yer değiştiren çalışanlarda sabit noktadan alınan hiçbir değer dozu anlatmaz. Bir saat presin yanında, iki saat depoda, kalan sürede atölyede geçen bir vardiyanın dozu ancak çalışanın üzerinde taşınan cihazla toplanır.

Kimler ölçülür?

• Vardiya boyunca birden fazla bölümde çalışan bakım ve kalite personeli
• Pres, taşlama ve testere gibi gürültülü makinelerin operatörleri
• Forklift, transpalet ve istif makinesi sürücüleri
• Kaynakçılar, kumlama ve taşlama işçileri
• Ambalaj, dolum ve etiketleme hattı çalışanları
• Kompresör ve kazan dairesine sık giren tesis teknisyenleri

Benzer işi yapanlar bir grupta toplanır; her gruptan en az üç ölçüm hedeflenir ve en kötü durum vardiyası tercih edilir.

Dayanak

Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik, İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analiz Yönetmeliği, TS EN ISO 9612 (görev tabanlı, iş tabanlı ve tam gün ölçüm stratejileri), TS EN 61252 (kişisel ses maruziyet ölçerler).

Ölçüm yöntemi

1. İş analizi: görevler, süreler ve benzer maruziyet grupları belirlenir; ölçüm stratejisi seçilir. Görev tabanlı stratejide her görev ses seviye ölçerle ayrı ölçülüp sürelerle birleştirilir; değişken işlerde tam gün dozimetre stratejisi tercih edilir.
2. Dozimetreler her kullanım günü akustik kalibratörle doğrulanır ve vardiya başında takılır: mikrofon omuz üzerinde, kulağa 10–15 cm mesafede ve baskın kaynak tarafında; kablo giysinin altından geçirilir.
3. Çalışan bilgilendirilir: cihaza vurulmaz, mikrofon örtülmez, üflenmez ve molalarda çıkarılmaz; gerçek maruziyet mola dahil ölçülür.
4. Gün boyunca yapılan işler ve saatleri gözlem formuna yazılır; darbe, bağırma veya düşürme gibi olağan dışı olaylar veri incelemesinde ayıklanır.
5. Vardiya sonunda cihaz alınır, kalibrasyon tekrarlanır; LAeq, LCpeak ve zaman geçmişi indirilir. LEX,8h hesaplanır ve ölçüm belirsizliği TS EN ISO 9612'ye göre raporlanır.
6. Mevcut kulak koruyucuların zayıflatma değerleriyle etkin maruziyet değerlendirilir; uygun KKD sınıfı önerilir.

Ölçüm cihazı

TS EN 61252'ye uygun, LAeq/LEX ve LCpeak kaydı tutan, omuz montajlı kişisel gürültü dozimetresi; dozimetre adaptörlü Sınıf 1 akustik kalibratör; görev tabanlı strateji için Sınıf 1 ses seviye ölçer. Önce/sonra kalibrasyon farkı 0,5 dB'i aşarsa kayıt geçersiz sayılır.

Değerlendirme eşikleri

Günlük maruziyet için 80 dB(A) en düşük eylem, 85 dB(A) en yüksek eylem ve 87 dB(A) sınır değeridir; sınır değerde kulak koruyucunun etkisi hesaba katılır. Tepe değerleri için sırasıyla 135, 137 ve 140 dB(C) geçerlidir (Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik).

Saha hazırlığı

• Vardiya saatleri, mola düzeni ve o gün çalışacak kişilerin listesi
• Her çalışanın görev tanımı ve gün içinde bulunduğu bölümler
• Kullanılan kulaklık ve tıkaçların modeli (SNR/HML verisi için)
• Ölçülecek çalışanların önceden bilgilendirilmesi ve cihazı taşımayı kabul etmesi
• Olağan tempoda bir üretim günü; planlı duruş veya bakım günü seçilmemesi

Rapor içeriği

Benzer maruziyet grupları ve ölçülen kişiler, görev süreleri, LEX,8h ve tepe değerleri, belirsizlik, eylem ve sınır değer karşılaştırması, KKD seçimi ve önlem listesi, cihaz ve kalibrasyon bilgileri, sonuç. Her çalışan için vardiya gözlem formunun özeti ve zaman geçmişi grafiği rapora eklenir.

Uygunsuzluk durumunda yapılacaklar

85 dB(A) aşılan gruplarda kulak koruyucu kullanımı zorunlu hale gelir, işitme testleri düzenlenir ve gürültü azaltma programı başlatılır. Sınır değerin aşıldığı tespit edilirse maruziyet derhal düşürülür: görev rotasyonu, maruziyet süresinin kısaltılması veya daha yüksek zayıflatmalı koruyucu. Önlem sonrası aynı grupta tekrar ölçüm yapılır.

Sık yapılan hatalar

• Dozimetreyi molada çıkarıp sonucu düşük göstermek.
• Mikrofonu yaka altına, giysinin içine sokmak.
• Beyan edilen çalışma süresini doğrulamadan hesaba koymak.
• Tek bir çalışanın sonucunu tüm bölüme genellemek, grup tanımı yapmamak.

Fiyat

1.250 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.

Teklif tutarı ölçülecek çalışan ve grup sayısına, vardiya sayısına (gece vardiyası ayrı gün demektir), görev tabanlı ek ölçüm gerekip gerekmediğine ve ortam haritasıyla aynı ziyarette yapılıp yapılmadığına bağlıdır.

Teklif ve ilgili hizmetler

Çalışan sayısı ve bölümleri teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili hizmetler: Gürültü ölçümü (ortam) ve harita, Titreşim ölçümü (tüm vücut), Toz ölçümü (kişisel maruziyet), Pres ve giyotin makas kontrolü.