LPG tankı ve gaz tesisatı kontrolü
LPG tankları ve doğalgaz tesisatı, basınçlı kap ile patlayıcı gaz riskini birleştirir. Periyodik kontrol; tankı ve armatürlerini muayene eder, tesisatın sızdırmazlığını test eder, topraklama ve güvenlik mesafelerini doğrular. Oteller, fabrikalar, restoranlar, seralar ve forklift LPG dolum noktaları bu kontrolü yılda bir yaptırır.
Burada kabın içindeki akışkan yanıcıdır; en küçük kaçak, tankın sağlamlığından bağımsız bir tehlikedir. Kontrol iki eksende yürür: kabın kendisi (gövde, ventil, seviye) ve çevresi (mesafe, topraklama, elektrik donanımı, alarm). Kaçakta sıfır tolerans uygulanır.
Kimler bu kontrole ihtiyaç duyar?
- Otel, restoran ve yemekhane mutfakları: LPG tankı ya da doğalgaz hattı, gaz alarm ve selenoid vana.
- Fabrika ve atölyeler: proses ısıtma, fırın ve kurutucular, boyahane brülörleri.
- Forklift LPG dolum noktaları: dolum ağzı, hortum ve eş potansiyel klipsi.
- Seralar ve tarım tesisleri: açık alanda tank, uzun boru hatları, dış ortam korozyonu.
- Kazan daireleri: doğalgaz iç tesisatı, menfezler ve acil kesme butonu.
Dayanak
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.1; TS EN 12817 (LPG tanklarının periyodik muayenesi), TS EN 13445, TS EN 1775 ve dağıtım şirketi teknik şartnameleri (doğalgaz iç tesisat), Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik. Tank topraklaması Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği'ne göre değerlendirilir.
Yıllık kontrol ve kapsamlı muayene
Her yıl tankın dış muayenesi, armatür kontrolü, kaçak testi ve topraklama ölçümü yapılır; tank doludur ve işletme kesintisi olmaz. TS EN 12817'ye göre en geç on yılda bir kapsamlı muayene gelir: tank boşaltılıp gazdan arındırılır; iç muayene ile birlikte kalınlık taraması, hidrostatik test ya da akustik emisyon yöntemlerinden uygun olanı uygulanır, emniyet ventili yenilenir ve sonuç tank plakasına işlenir. Yıllık rapor, kapsamlı muayene tarihini ve ventilin üretici değişim periyodunu takip eder.
Kontrol adımları
- Tank kimliği (hacim, PS, imal yılı, son iç muayene tarihi), tesisat şeması, dolum ve bakım kayıtları alınır.
- Tank dış muayenesi: korozyon ve boya durumu, ayaklar ve temel, kaynak dikişleri, etiket ve işaretler; ultrasonik kalınlık ölçümü.
- Armatürler: emniyet ventili (set basıncı, tarih), seviye göstergesi, basınç göstergesi, doldurma ve çekiş vanaları, aşırı akış vanası, regülatörler.
- Tesisat: boru hattı ve askıları, esnek bağlantılar, vana ve filtreler; sızdırmazlık testi; gaz dedektörleri ve otomatik kapama vanası fonksiyonu.
- Güvenlik: tank çevresi güvenlik mesafeleri ve çit, yangın söndürücüler, uyarı levhaları, elektrik donanımının bölgeye uygunluğu, topraklama ve statik bağlantılar.
- Sonuç etiketi yapıştırılır; iç muayene ve hidrostatik test tarihi gelmişse planlanır.
Kaçak testinde tüm vana, flanş ve regülatör bağlantıları köpükle ve ex-proof gaz dedektörüyle taranır. Doğalgaz iç tesisatında cihaz vanaları kapatılıp hat işletme basıncına alınır; manometrede 10 dakika düşüş olmamalıdır. Gaz alarm dedektörleri test gazıyla tetiklenir; selenoid vananın kapanması ve acil kesme butonunun çalışması doğrulanır. Çalışmaya başlamadan önce ortamda LEL ölçümü yapılır.
Kabul ölçütleri
| Parametre | Sınır değer |
|---|---|
| Kaçak (köpük / dedektör) | Sıfır tolerans |
| Tank ve dolum ağzı topraklaması | ≤ 10 Ω (tavsiye ≤ 5 Ω) |
| Emniyet ventili | Periyodu geçmemiş, koruma kapağı takılı, sertifikalı |
| Doğalgaz hattı bekletme testi | 10 dakikada basınç düşümü yok |
| Gaz alarmı ve selenoid vana | Fonksiyonel |
| Seviye göstergesi | Azami dolum işareti (%85) okunur |
Kontrol öncesi hazırlık
- Tesisat şeması veya projesi, dağıtım şirketi uygunluk belgesi (doğalgazda) ve dolum firması kayıtları.
- Emniyet ventili ve regülatörlerin değişim tarihleri; önceki rapor ve kapsamlı muayene tarihi.
- Bekletme testi için tüketim cihazlarının 15–20 dakika kapatılabileceği zaman dilimi.
- Tank çevresinin boşaltılması: depolanmış malzeme, araç ve yabani ot temizliği.
- Topraklama test noktasına erişim; kontrol boyunca sahada sıcak çalışma yapılmaması.
Rapor içeriği
Tank kimliği ve armatür listesi, dış muayene ve kalınlık bulguları, sızdırmazlık testi kaydı, topraklama ölçümü, güvenlik mesafesi değerlendirmesi, fotoğraflar, sonuç ve bir sonraki kontrol tarihi.
Kaçak tespit edilen tesis, kaçak giderilmeden çalıştırılmaz; bu durum raporda açıkça yazılır ve giderildikten sonra ikinci kontrol yapılır. Ventil periyodunun geçmesi, topraklama direncinin yüksekliği ve güvenlik mesafesi ihlalleri süreli düzeltme maddesi olarak raporlanır.
Sık görülen uygunsuzluklar
- Tank ve dolum ağzı topraklamasının bulunmaması ya da direncin sınırı aşması.
- Tank çevresine palet, araç ya da yanıcı malzeme konarak güvenlik mesafesinin ihlali.
- Emniyet ventili değişim periyodunun geçmiş olması; koruma kapağının eksikliği.
- Gaz alarm dedektörünün devre dışı, selenoid vananın bypass edilmiş olması.
- Ömrünü doldurmuş, çatlamış esnek bağlantı hortumları.
- Uyarı levhalarının olmaması; kazan dairesi menfezlerinin kapatılması.
Fiyat
1.500 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.
Fiyat; tank sayısı ve hacmine, tesisat uzunluğuna, hidrostatik test gerekip gerekmediğine ve lokasyona göre belirlenir.
Teklif ve ilgili hizmetler
Tank hacmi ve tesisat bilgisini teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili hizmetler: Kalorifer kazanı periyodik kontrolü, Topraklama ölçümü, Yangın tüpü periyodik kontrolü. Topraklama ölçüm yöntemi için: Topraklama ölçümü nasıl yapılır?
LPG / Doğalgaz Tankı Periyodik Kontrolü: sahada neye bakıyoruz?
Tabletteki 15 maddelik LPG / Doğalgaz Tankı Periyodik Kontrolü listesinden öne çıkanlar:
- Kritik Tank bilgi etiketi (üretici, seri no, hacim, PS, imal yılı, test tarihi) mevcut ve okunaklı.
- Kritik Tankın bulunduğu alan: emniyet mesafeleri (bina, yol, ateş kaynağı), çit/koruma, 'ateşle yaklaşma' levhaları uygun.
- Kritik Tank gövdesi, kaynak dikişleri ve boya/kaplamada korozyon, çatlak, ezik yok; yeraltı tankta katodik koruma/kaplama kaydı var.
- Kritik Emniyet ventili mevcut, tanka doğrudan bağlı, kapaklı, ayar basıncı uygun ve 5 yıllık değişim/test süresi dolmamış.
- Kritik Seviye göstergesi, manometre ve termometre mevcut ve çalışıyor; doluluk %85'i aşmıyor.
- Kritik Dolum, çekiş, sıvı/gaz faz vanaları ve aşırı akış (excess-flow) valfleri çalışıyor; kaçak yok.
- Kritik Bakım-onarım defteri ve işverenin yazılı periyodik kontrol planı mevcut (EK-III dipnot 4).
- Kritik 10 yıllık yeniden değerlendirme (hidrostatik test/NDT) süresi dolmamış veya yapılmış.
- Önceki periyodik kontrol/muayene raporu mevcut; belirtilen uygunsuzluklar giderilmiş.
- Acil kapama vanası (varsa uzaktan kumandalı) ve acil durdurma mevcut, erişilebilir.
Kritik maddelerden biri uygun değilse eksik giderilene kadar kullanım durdurulmalıdır.
LPG / Doğalgaz Tankı Periyodik Kontrolü: dayanak mevzuat ve standartlar
LPG / Doğalgaz Tankı Periyodik Kontrolü hizmetinde esas aldığımız düzenlemeler (raporda her bulgunun dayandığı madde ayrıca yazılır):
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013 / 28628), EK-III 2.1 (basınçlı kap ve tesisatlar; sıvılaştırılmış gaz tankları satırı). EK-III (periyodik kontroller) 23.12.2025 / 33116 sayılı değişiklikle yenilendi.
- TS EN 12817: LPG tanklarının (13 m³'e kadar) muayenesi ve yeniden değerlendirilmesi
- TS EN 13445 serisi: Ateşsiz basınçlı kaplar
Mevzuat listesi en son 30.10.2026 tarihinde gözden geçirildi.
Sık sorulan sorular
LPG tankı periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır?
Ek-III 2.1 kapsamında yılda bir periyodik kontrol yapılır; TS EN 12817'ye göre tankın iç muayene ve hidrostatik test periyodu üretici ve standart esaslarına göre daha uzun aralıklarla planlanır, bu tarihler raporda takip edilir.
Sızdırmazlık testi nasıl yapılır?
Gaz hattı, test basıncında inert gaz veya hava ile belirli süre bekletilerek basınç düşümü izlenir; bağlantı noktaları köpük veya gaz dedektörüyle taranır. Düşüm veya kabarcık varsa hat uygun değildir.
Tankın topraklaması neden önemli?
Dolum sırasında statik elektrik birikir; tank ve dolum noktası topraklanmamışsa kıvılcım patlamaya yol açabilir. Kontrolde topraklama direnci ölçülür ve eş potansiyel bağlantıları doğrulanır.
LPG tankı kontrolünde tankın boşaltılması gerekir mi?
Yıllık dış muayene ve kaçak testi tank doluyken yapılır; gaz kesintisi gerekmez. Tankın boşaltılıp gazdan arındırılması yalnız kapsamlı muayenede (iç muayene, kalınlık taraması veya hidrostatik test) gerekir ve bu iş dolum firmasıyla birlikte planlanır.
LPG tankı kontrolünde hangi ekipmanlar incelenir?
Tank gövdesi ve ayakları, emniyet ventilleri, seviye göstergesi, manometre, dolum ve çıkış vanaları, regülatörler, boru hattı ve topraklama incelenir; tank çevresindeki güvenlik mesafeleri ve uyarı levhaları da değerlendirilir.
Doğalgaz tesisatı da bu kontrole dahil mi?
Kapsama alınırsa işletme içindeki doğalgaz hattı, vanalar, regülatör istasyonu ve kullanım noktaları sızdırmazlık ve güvenlik yönünden kontrol edilir; gaz dağıtım şirketinin kendi muayeneleri ayrıca yürür.
Tank çevresinde nelere dikkat edilmeli?
Tank çevresi yanıcı malzeme, ot ve atıktan arındırılmış olmalı, araç çarpmasına karşı korunmalı, yangın söndürücü ve uyarı levhaları bulunmalıdır; bu maddeler rapora gözlem olarak yazılır.
Gaz kaçağı şüphesinde ne yapılmalı?
Kıvılcım çıkarabilecek her şey (elektrik anahtarı dahil) kullanılmadan ana vana kapatılır, alan havalandırılır ve gaz dağıtım şirketinin acil hattı aranır; kontrol sırasında kaçak tespit edilirse işletmeye derhal yazılı bildirilir.
Emniyet ventillerinin değişim süresi var mı?
Emniyet ventilleri üretici ve ilgili standartlarda belirtilen sürelerde test veya değişim gerektirir; kontrolde ventilin durumu ve etiket tarihi değerlendirilir, süresi geçmişse yenilenmesi önerilir.
Raporda hangi sonuçlar yer alır?
Tank kimlik bilgileri, yapılan muayene ve testler, sızdırmazlık sonucu, topraklama ölçümü, tespit edilen uygunsuzluklar ve bir sonraki kontrol tarihi yer alır; rapor e-imzalı olarak verilir.