Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu ve YG Hücresi Kontrolü

Trafo merkezi olan bir işletmede yüksek gerilim tarafının güvenli işletilmesinden sorumlu bir YG işletme sorumlusu bulunması zorunludur. Bu sorumlu, EMO'dan yetki belgesi almış ve dağıtım şirketine (BEDAŞ, AYEDAŞ vb.) bildirilmiş bir elektrik mühendisidir. VEKTORX bu hizmeti sözleşmeli olarak verir; İstanbul Avrupa ve Anadolu yakalarında düzenli aylık ziyaretle, Marmara'da planlı programla.

Mevzuat dayanağı

Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, yüksek gerilimli tesislerin işletilmesinden sorumlu yetkili bir elektrik mühendisi bulundurulmasını ister. EMO Elektrik Yüksek Gerilim Tesisleri İşletme Sorumluluğu Yönetmeliği ise bu sorumluluğun kimler tarafından ve hangi şartlarla üstlenilebileceğini düzenler: sorumluluk, EMO'ya kayıtlı ve yetki belgeli serbest müşavir mühendis (SMM) ya da işletmede çalışan yetkili elektrik mühendisince üstlenilir; sözleşme odaya onaylatılır ve dağıtım şirketine bildirilir. Hücre ve kesicilerin teknik ölçütleri TS EN 62271 serisinden alınır. Zorunluluğun ayrıntısını rehber yazımızda anlattık.

Hizmetin kapsamı

• Dağıtım şirketine işletme sorumlusu bildirimi ve EMO sözleşmesi
• Aylık saha kontrolü ve tutanak: hücreler, trafo, koruma röleleri, topraklama, kilitlemeler, yangın güvenliği, uyarı levhaları
• Yıllık bakım organizasyonu ve gözetimi: kesici kontak direnci (imalatçı değeri, tipik 50–100 µΩ; fazlar arası fark ≤ %20), 5 kV DC izolasyon ölçümü, koruma rölesi test ve ayarları (başlama akımı sapması ≤ %5), interlock kontrolü, SF6 basıncı, trafo yağı analizi
• Manevra talimatları ve işletme personeline eğitim; arıza ve kesintilerde manevra desteği
• YG topraklama ölçümleri ve trafo bakım raporlarının dosyalanması

Devralma kontrolü: ilk ziyarette ne yapılır?

Sözleşme imzalanıp EMO onayı alındıktan ve dağıtım şirketine sorumluluk yazısı bildirildikten sonra tesis devralınır. İlk ziyarette tek hat şemasının güncel olup olmadığı, manevra talimatının bulunup bulunmadığı ve güvenlik malzemelerinin tamlığı kontrol edilir: ıstaka, neon gerilim dedektörü, topraklama ve kısa devre seti, test tarihi geçerli YG eldiveni, izole halı ve ikaz levhaları. Eksikler işverene yazılı liste olarak verilir. Manevra yapmaya yetkili işletme personeli yazılı belirlenir; talimat ve eğitim kaydı tutulur.

Aylık kontrolde bakılanlar

Hücrelerde kir, nem, korozyon ve anormal ses; gösterge ve sinyal lambaları; sayaç ve demant okuması; SF6 basınç göstergelerinin yeşil bölgede olması; trafoda yağ seviyesi, sızıntı ve silikajel rengi; termometre değerleri ve alarm ayarları; akü-redresör gerilimi ve şarjı; hücre odasında aydınlatma, ısıtıcı ve havalandırma; kemirgen ve su girişi izi, kablo giriş sızdırmazlığı; güvenlik malzemelerinin yerinde ve test tarihlerinin geçerli olması; manevra talimatı ve tek hat şemasının asılı olması. Bulgular uygunsuzluk kayıt defterine işlenir ve işverene bildirilir.

YG hücresi ve kesici periyodik kontrolü

Yıllık bakım-kontrolde her hücre için: temizlik ve gözle kontrol, kontak direnci, izolasyon direnci (GΩ mertebesinde; yıllık düşüş eğilimi olmamalı), koruma rölesi fonksiyon testi, mekanik kilitlemelerin tüm hatalı manevraları engellediğinin doğrulanması, SF6 basıncının alarm eşiği üstünde olması. Bulgular hücre tipi/seri no ile raporlanır; manevra ve emniyet tutanağı eklenir.

Sorumluluk paylaşımı

İşletme sorumlusu; manevra düzenini kurar, bakım ve kesinti programını dağıtım şirketiyle koordine eder, arıza ve kaza halinde tutanak düzenleyip kök neden analizini işverene raporlar ve yönetmeliğe aykırı işletme koşullarında enerjiyi kestirme yetkisini kullanır. İşveren; tespit edilen eksikleri gidermek, bakım için kaynak ayırmak, yetkisiz kişilerin hücre odasına girmesini önlemek ve sorumluyu tesisteki her değişiklikten haberdar etmekle yükümlüdür. Termal kamera taraması ve topraklama ölçümleri yıllık programa alınır; raporları işletme dosyasında saklanır.

Neden VEKTORX?

Tek sözleşmeyle hem işletme sorumluluğunu hem de alçak gerilim tarafındaki periyodik kontrolleri (topraklama, iç tesisat, paratoner, termal) aynı ekipten alırsınız. Aylık ziyaretlerde AG tarafındaki belirgin riskler de not edilir; yıllık kontrol planı bütün olarak kurulur.

Trafo bakımı ve yağ analizi

Yıllık bakımda trafo yağından numune alınır; dielektrik dayanım, nem ve gaz analizi sonuçları raporlanır. Sonuçlara göre yağ filtreleme veya değişimi önerilir. Kuru tip trafolarda sargı sıcaklığı ve izolasyon ölçümleri yapılır.

Aylık tutanakta neler var?

İşaretlenmiş kontrol listesi, okunan değerler (sayaç, demant, sıcaklık, SF6), tespit edilen uygunsuzluklar ve termin önerileri, yapılan ve planlanan bakımlar ile işveren bilgilendirme yazısı. Tutanaklar e-imzalı olarak müşteri portalınıza yüklenir; denetimde ve dağıtım şirketi taleplerinde aynı dosyadan sunulur.

Teklif ve ilgili hizmetler

Trafo gücünü, hücre sayısını ve tesisin konumunu teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili hizmetler: YG hücresi kontrolü, Trafo bakımı ve yağ analizi, BEDAŞ / AYEDAŞ bağlantı ve güç artırımı.