Boyler kontrolü
Oteller, hastaneler, yurtlar, spor tesisleri ve fabrika duşhaneleri sıcak suyu boylerden alır. Boyler hem basınç hem sıcaklık taşır; emniyet ventili tıkanmış, termostatı bozulmuş bir boyler patlayabilir ya da haşlanmaya yol açacak sıcaklıklara çıkabilir. Periyodik kontrol; emniyet düzenlerini test eder, kabı içten ve dıştan inceler, kalınlık ölçer ve hidrostatik deneme yapar.
Dayanak
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.1 kapsamında yılda bir kontrol; teknik ölçütler TS EN 12953 (kazanlar), TS EN 13445 (basınçlı kaplar) ve imalatçı beyanı. Dolaylı ısıtılan kapalı su depoları için TS EN 12897 ve boyler emniyet donanımı için TS EN 764-7 de değerlendirmede kullanılır.
Yıllık kontrol ile üç yıllık tam test arasındaki fark
Her yıl boyler işletme basıncında (işletme basıncı belirlenmemişse azami çalışma basıncı PS'de) hidrostatik teste alınır; bu test, kabın mevcut çalışma koşulunda sızdırmadığını gösterir. Üç yılda bir tam test gelir: etiketteki üretim test basıncı, etiket yoksa 1,5 × PS uygulanır. Son tam test tarihi bilinmiyorsa, boyler yer değiştirdiyse ya da kaynaklı onarım gördüyse program o yıl otomatik olarak tam testi seçer. Hangi testin yapıldığı ve bir sonraki tam test yılı raporda açıkça yazılır; böylece "geçen yıl hangi basınçta test edildi" sorusu kalmaz.
Kontrol adımları
- Boyler kimliği (hacim, PS, azami sıcaklık, imal yılı), ısıtma şekli (serpantin, elektrikli rezistans, kombine) ve bakım kayıtları alınır.
- Boyler devre dışı bırakılır, basıncı alınır ve boşaltılır.
- Dış muayene: izolasyon altı korozyon, bağlantı ağızları, kaynak dikişleri, ayaklar; iç muayene: kireç ve tortu, anot çubuğu, serpantin ve rezistans durumu, emaye/kaplama hasarı.
- Ultrasonik kalınlık ölçümü belirli noktalarda.
- Hidrostatik test: yıllık kontrolde işletme basıncında, üç yıllık tam testte 1,5 × PS (veya etiket test basıncı); en az 30 dakika bekleme.
- Emniyet düzenleri: emniyet ventili açma basıncı, termostat ve sıcaklık sınırlayıcı (STB) kesme sıcaklığı, termometre ve manometre doğruluğu, genleşme ve geri akış önleyici.
- Elektrikli boylerde: rezistans izolasyonu ve PE sürekliliği.
- Sonuç etiketi yapıştırılır.
Anot muayenesinde çubuk sökülür ve kalan çapı kumpasla ölçülür; %60'tan fazla tükenmiş ya da çekirdek teli görünür hale gelmiş anot değişim önerisiyle rapora girer. Termostat, referans termometreyle karşılaştırılır ve ayar değerinde kesip kesmediği izlenir; emniyet limitörünün termostat arızasında devreye girdiği ayrıca doğrulanır. Serpantinle ısıtılan boylerde serpantin devresi kendi basınç sınıfında ayrı test edilir.
Kontrol listesinden başlıklar
- Manometre kadranında azami çalışma basıncını gösteren kırmızı çizgi; skala üst sınırı PS'nin en az 1,5 katı.
- Emniyet ventili ile boyler arasında vana ya da başka bir kapatma elemanı bulunmaması.
- Soğuk su girişinde geri akış önleyici (çek valf) ve gidiş-dönüş hatlarında akış yönü işaretleri.
- Boşaltma (blöf) vanası, kapak flanşı ve contalarının sızdırmazlığı.
- Elektrikli ısıtıcıda pano, kablo ve gövde topraklaması; kumanda panelinde buton işaretleri.
- Kullanma talimatı, uyarı levhaları ve güncel bakım kayıtları.
Tesisinizde yapmanız gerekenler
- Boylerin birkaç saat devre dışı kalacağı zaman dilimini belirleyin; yedek boyler varsa onu devreye alın.
- Boşaltma için gider ve test için temiz su temin edin; kazan dairesinde aydınlatma ve erişim açık olsun.
- Kontrol kapağı contası ve yedek magnezyum anot hazırda bulunursa kontrol günü değişim yapılabilir.
- Etiket, kullanım kılavuzu, önceki rapor ve varsa son tam test tarihini tarafımıza iletin.
- Elektrikli boylerde pano anahtarı ve kaçak akım rölesi erişimi sağlayın.
Rapor içeriği
Boyler kimliği, iç-dış muayene bulguları, kalınlık tablosu, hidrostatik test kaydı, emniyet ventili ve sıcaklık koruma test sonuçları, fotoğraflar, sonuç ve bir sonraki kontrol tarihi.
Testte sızıntı, terleme veya kalıcı şekil değişimi görülürse ya da emniyet ventili açmazsa sonuç uygun değildir; boyler onarılıp ikinci kontrolden geçmeden kullanılmamalıdır. Kireç, anot ve etiket gibi eksiklikler kullanımı durdurmaz; raporda öneri ve süre ile yer alır.
Sık görülen uygunsuzluklar
- Emniyet ventili çıkışına vana takılması ya da ventilin kireçten dolayı açmaması.
- Manometrede kırmızı çizgi bulunmaması; termometrenin okunmaması.
- Tamamen tükenmiş anot ve tabanda kalın kireç tabakası.
- Etiketin boya veya izolasyon altında kalması; PS ve hacim bilgisinin okunamaması.
- Soğuk su girişinde çek valf eksikliği.
- Rezistans gövdesinde topraklama bağlantısının çözülmüş olması.
Fiyat
750 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.
Fiyat; boyler sayısı ve hacmine, ısıtma tipine ve lokasyona göre belirlenir; kazan ve hidrofor kontrolüyle aynı ziyarette yapılması toplam maliyeti düşürür.
Teklif ve ilgili hizmetler
Boyler hacmi ve sayısını teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili hizmetler: Sıcak su ve kalorifer kazanı kontrolü, Hidrofor periyodik kontrolü, Genleşme tankı kontrolü.
Boyler Periyodik Kontrolü: sahada neye bakıyoruz?
Tabletteki 24 maddelik Boyler Periyodik Kontrolü listesinden öne çıkanlar:
- Kritik Emniyet ventili mevcut, çalışıyor; boyler ile ventil arasında kapatma elemanı yok; ayar bozulmasına karşı plombeli.
- Kritik Termostat ve termometre mevcut ve çalışıyor; emniyet (limit) termostatı mevcut.
- Kritik Gövde ve kaynak dikişlerinde deformasyon, çatlak veya aşırı korozyon yok.
- Kritik Manometre skalası ve ibresi sağlam; kadranda deformasyon yok.
- Kapasite ve bilgi etiketi mevcut ve okunaklı.
- Bakım kayıtları mevcut ve güncel.
- Kullanma talimatı mevcut.
- Uyarı ve ikaz işaretlemeleri mevcut ve yeterli.
- Manometre kadranında azami çalışma basıncı kırmızı çizgi ile işaretli.
- Manometre mevcut, doğru gösteriyor; skala üst sınırı azami çalışma basıncının en az 1,5 katı.
Kritik maddelerden biri uygun değilse eksik giderilene kadar kullanım durdurulmalıdır.
Boyler Periyodik Kontrolü: dayanak mevzuat ve standartlar
Boyler Periyodik Kontrolü hizmetinde esas aldığımız düzenlemeler (raporda her bulgunun dayandığı madde ayrıca yazılır):
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013 / 28628), EK-III 2.1 (basınçlı kap ve tesisatlar). EK-III (periyodik kontroller) 23.12.2025 / 33116 sayılı değişiklikle yenilendi.
- TS EN 12953 serisi: Silindirik (alev-duman borulu) kazanlar
- TS EN 13445 serisi: Ateşsiz basınçlı kaplar
Mevzuat listesi en son 30.10.2026 tarihinde gözden geçirildi.
Sık sorulan sorular
Boyler neden basınçlı kap sayılır?
Boyler, şebeke veya hidrofor basıncı altında sıcak su depolayan kapalı bir kaptır; içindeki basınçlı sıcak su, kap yorulduğunda veya emniyet ventili çalışmadığında ciddi tehlike oluşturur. Bu nedenle Ek-III 2.1 kapsamında yılda bir kontrol edilir.
Boyler kontrolünde sıcak su kesilir mi?
İç muayene ve hidrostatik test için boyler devre dışı bırakılır; otel ve hastane gibi tesislerde kontrol, yedek boyler çalışırken veya düşük tüketim saatinde planlanır.
Anot çubuğu kontrol kapsamında mı?
Evet. Magnezyum anot korozyona karşı boyleri korur; tükenmiş anot raporda belirtilir ve değişimi önerilir.
Boyler hidrostatik testi hangi basınçta yapılır?
Yıllık kontrolde test işletme basıncında yapılır. Üç yılda bir, ayrıca önemli onarım veya yer değişikliğinden sonra, etiketteki üretim test basıncı (yoksa azami çalışma basıncının 1,5 katı) uygulanır. Test suyla, en az 30 dakika beklemeyle ve sızıntı-deformasyon gözlemiyle yapılır.
Boyler kontrolünde hangi emniyet elemanlarına bakılır?
Emniyet ventili, termostat ve aşırı sıcaklık emniyeti, manometre, çek valf ve genleşme düzeni kontrol edilir; emniyet ventilinin ayar basıncının kazanın tasarım basıncını aşmadığı doğrulanır.
Kireçlenme kontrol kapsamında mı?
Dış muayene ve erişilebilen bölümlerde kireçlenme ve korozyon belirtileri değerlendirilir; iç temizlik bakım firmasının işidir, kontrolde yalnız güvenliği etkileyen durumlar rapora yazılır.
Elektrikli boyler ile serpantinli boyler aynı kontrole mi girer?
Her ikisi de basınçlı kap olarak kontrol edilir; elektrikli boylerde ayrıca ısıtıcı rezistansın bağlantısı, topraklaması ve termostat kesmesi, serpantinlide ise primer devrenin emniyetleri değerlendirilir.
Boylerin kimlik plakası yoksa ne olur?
Tasarım basıncı ve hacim bilinemediği için kontrol daha temkinli yapılır; üretici belgesi bulunamazsa uygun bir test basıncıyla hidrostatik test ve kalınlık ölçümü değerlendirilir, durum rapora not edilir.
Kontrol için boyler ne kadar süre devre dışı kalır?
Yıllık kontrol çoğunlukla çalışma basıncında ve kısa sürede yapılır; hidrostatik test gereken yıllarda boylerin boşaltılması ve doldurulması nedeniyle birkaç saatlik planlı duruş gerekir.
Emniyet ventili çalışmazsa boyler kullanılabilir mi?
Hayır. Emniyet ventili basınçlı kabı patlamaya karşı koruyan son elemandır; çalışmayan ya da sökülüp kör tapa takılan ventil giderilinceye kadar boyler kullanılmamalıdır.