Termal konfor ölçümü
Aşırı sıcak ya da soğuk, nemli ve hava akımlı ortamlar konforu bozar, dikkat ve verimi düşürür; sıcak ortamlarda ısı çarpması riski oluşturur. Termal konfor ölçümü dört parametreyi (hava sıcaklığı, bağıl nem, hava hızı, ortalama radyant sıcaklık) birlikte ölçer ve giyim ile iş yükü değerleriyle PMV-PPD indeksini hesaplar; sıcak ortamlarda WBGT ile ısı stresini değerlendirir.
Termometreyle duvardan okunan sıcaklık, çalışanın hissettiği ortamı anlatmaz. Fırının karşısında duran operatör, hava 26 °C gösterirken radyant ısı yüzünden çok daha sıcak bir ortamdadır; klima menfezinin altındaki masada ise aynı sıcaklıkta cereyan şikâyeti başlar. Ölçüm bu farkı sayıya döker.
Hangi işletmelerde gerekir?
- Döküm, haddehane, cam ve seramik fırınları, ekmek ve pide fırınları
- Çamaşırhane, boyahane, buharlı sterilizasyon ve mutfaklar
- Soğuk hava depoları, et işleme ve dondurulmuş gıda hatları
- Isıtması zayıf veya yüksek tavanlı üretim holleri (kış koşulu)
- Ofis katları, çağrı merkezleri ve derslikler (cereyan ve nem şikâyetleri)
- Plastik enjeksiyon, kauçuk ve tekstil terbiye salonları
Dayanak
İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analiz Yönetmeliği; TS EN ISO 7730 (PMV-PPD), TS EN ISO 7243 (WBGT), TS EN ISO 7726 (ölçüm cihazları), İşyeri Bina ve Eklentileri Yönetmeliği.
Ölçüm yöntemi
- Çalışma alanları, iş yükü sınıfı (hafif/orta/ağır) ve giyim durumu belirlenir; ölçüm noktaları plan üzerinde seçilir: çalışanların sürekli bulunduğu istasyonlar ve ısı kaynaklarına en yakın olumsuz konumlar.
- Termal konfor ölçüm cihazı (küre termometre, ıslak hazne, anemometre, nem sensörü) tripodla kurulur. Siyah küre ve ıslak haznenin dengelenmesi için 20–30 dakika beklenir; küre termometresi geç dengelenir.
- Ölçüm yükseklikleri standarda göre seçilir: oturarak çalışmada 0,1 – 0,6 – 1,1 m; ayakta çalışmada 0,1 – 1,1 – 1,7 m. Tüm parametreler eş zamanlı kaydedilir ve en az 5 dakikalık ortalama alınır.
- Her istasyon için metabolik hız (met) iş türünden, giysi yalıtımı (clo) gözlemden belirlenir; PMV-PPD hesaplanır.
- Sıcak ortamlarda WBGT hesaplanır (iç mekânda 0,7 × ıslak hazne + 0,3 × küre sıcaklığı) ve iş yüküne göre referans değerle karşılaştırılır; aşımda çalışma-dinlenme çevrimi önerilir.
- Hava akımı (cereyan) rahatsızlığı, asimetrik radyant sıcaklık ve dikey sıcaklık farkı ayrıca değerlendirilir; soğuk ortamlarda rüzgâr soğutma etkisi dikkate alınır.
Ölçüm cihazı
Çok problu termal konfor cihazı şu sensörleri taşır: kuru termometre (Ta), 150 mm siyah küre (Tg), doğal ıslak hazne (Tnw), bağıl nem (RH) ve 0,05–5 m/s aralığında hava hızı (Va). Problar yükseklik ayarlı tripoda kurulur; cihazın kalibrasyon bilgileri rapora yazılır.
Kabul kriterleri
| Parametre | Değer | Referans |
|---|---|---|
| PMV / PPD (ılıman ortam) | −0,5 … +0,5 / ≤ %10 | TS EN ISO 7730 |
| WBGT, orta iş yükü (aklimatize çalışan) | ≤ 28 °C | ISO 7243 |
| WBGT, yüksek tempo | ≤ 26 °C | ISO 7243 |
| Cereyan (kış) | Va ≤ 0,2 m/s | TS EN ISO 7730 |
WBGT referans değeri iş yükü arttıkça düşer; dinlenme, düşük, orta, yüksek ve çok yüksek metabolik hız sınıflarının her biri için ayrı eşik kullanılır.
Saha hazırlığı
- Isı kaynaklarının (fırın, pres, buhar hattı) ölçüm sırasında olağan şekilde çalışması
- Her istasyonda yapılan işin kısa tanımı ve vardiya süresi
- Çalışanların o mevsimde giydiği iş kıyafeti bilgisi
- Havalandırma ve klima sisteminin her günkü ayarında bırakılması
- Mevsimsel uç koşulu yakalamak için ölçüm tarihinin birlikte seçilmesi
Rapor içeriği
Ölçüm noktaları ve koşullar, parametre tablosu, PMV-PPD ve WBGT sonuçları, referans değerlerle karşılaştırma, konforu bozan etkenler ve öneriler (havalandırma, radyant koruma, dinlenme düzeni), cihaz ve kalibrasyon bilgileri, sonuç. Met ve clo kabulleri her nokta için açıkça yazılır; böylece iş yükü değişirse sonuç yeniden yorumlanabilir.
Uygunsuzluk durumunda yapılacaklar
Isı stresi aşımında ilk adım çalışma-dinlenme çevrimi, serin dinlenme alanı ve içme suyu düzenidir; kalıcı çözüm radyant perde, yerel üfleme veya ısı kaynağının kapatılmasıdır. Cereyan şikâyetinde menfez yönü ve hava hızı düzeltilir. Soğuk hacimlerde giysi yalıtımı ve mola süresi raporda iş yüküne göre önerilir.
Sık yapılan hatalar
- Küre termometresi dengelenmeden okuma almak; radyant sıcaklık düşük çıkar.
- Tek yükseklikten ölçüp ayak bileği ile baş arasındaki farkı görmemek.
- Klima menfezinin veya açık kapının yanında ölçüp mahalin tamamına genellemek.
- Ölçümü ılık bir bahar gününde yapıp yaz koşulunu belgelediğini sanmak.
Fiyat
750 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.
Teklifte belirleyici olanlar: ölçüm noktası sayısı, vardiya içinde tekrar istenip istenmediği, WBGT değerlendirmesi gereken sıcak nokta sayısı ve tesisin konumu.
Teklif ve ilgili hizmetler
Çalışma alanlarınızı ve iş türünü teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili hizmetler: Havalandırma tesisatı kontrolü, Klima periyodik kontrolü, Aydınlatma ölçümü, Gürültü ölçümü.
Termal Konfor Ölçümü: dayanak mevzuat ve standartlar
Termal Konfor Ölçümü hizmetinde esas aldığımız düzenlemeler (raporda her bulgunun dayandığı madde ayrıca yazılır):
- İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete 17.07.2013 / 28710): kapalı çalışma alanlarında sıcaklık, nem ve hava hızı.
- İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 27.01.2023 / 32086): ölçüm, test ve analiz kuralları.
- TS EN ISO 7730: Termal ortam ergonomisi — ısıl konfor (PMV / PPD) hesabı
- TS EN 27243: Sıcak ortamlarda ısı stresinin WBGT indeksiyle değerlendirilmesi
Mevzuat listesi en son 30.10.2026 tarihinde gözden geçirildi.
Sık sorulan sorular
PMV ve PPD ne anlama gelir?
PMV, ortamın ısıl olarak nasıl hissedildiğini −3 (çok soğuk) ile +3 (çok sıcak) arasında tahmin eden indekstir; PPD, memnun olmayanların yüzdesidir. TS EN ISO 7730'a göre konfor için PMV −0,5 ile +0,5 arasında ve PPD %10'un altında hedeflenir.
WBGT hangi ortamlarda kullanılır?
Döküm, cam, fırın, çamaşırhane gibi sıcak ortamlarda ısı stresini değerlendirmek için WBGT (yaş hazne küre sıcaklığı) indeksi kullanılır; iş yüküne ve aklimatizasyona göre referans değerlerle karşılaştırılır (TS EN ISO 7243).
Ölçüm ne kadar sürer?
Her ölçüm noktasında cihaz dengelenmesi için en az 20–30 dakika kayıt alınır; vardiya boyunca değişen koşullar için sabah-öğle-akşam tekrarlanabilir.
Termal konfor ölçümü yazın mı kışın mı yapılmalı?
Sıcak proseslerde yaz, soğuk hava deposu ve ısıtması zayıf hollerde kış en olumsuz koşulu verir. Yıl boyu konforu belgelemek isteyen işletmelerde iki mevsimde ayrı ölçüm önerilir; rapor hangi mevsimde ve hangi üretim koşulunda alındığını yazar.
Ofiste sıcaklık kaç derece olmalı?
Mevzuat tek bir derece vermez; TS EN ISO 7730 konforu sıcaklık, nem, hava hızı, radyant sıcaklık, giysi ve iş yükünün birlikte oluşturduğu PMV indeksiyle tanımlar. Aynı 24 °C, hava akımı ve nemle rahatsız edici olabilir; bu yüzden dört parametre birlikte ölçülür.
Termal konfor ölçümünde hangi parametreler ölçülür?
Hava sıcaklığı, ışınım (globe) sıcaklığı, bağıl nem ve hava hızı ölçülür; çalışanların giysi ve faaliyet düzeyi ile birlikte konfor ya da ısı stresi değerlendirilir.
Sıcak ortamlarda ölçüm sonucu neye göre değerlendirilir?
Döküm, fırın, mutfak gibi sıcak ortamlarda ısı stresi WBGT indeksiyle değerlendirilir; sonuç çalışma-dinlenme süreleri, havalandırma ve sıvı tüketimi önerilerine dayanak olur.
Ofislerde konfor şikâyetleri nasıl çözülür?
Ölçümle sorunun kaynağı (cereyan, ışınım, nem, sıcaklık dağılımı) belirlenir; menfez yönü, iklimlendirme ayarı, güneş kontrolü ve oturma düzeni gibi pratik öneriler verilir.
Ölçüm sırasında çalışanlar ne yapmalı?
Normal işlerine devam etmelidir; ölçüm cihazı çalışma bölgesine yakın ve çalışan yüksekliğinde kurulur, faaliyet ve giysi bilgisi kısa bir görüşmeyle kaydedilir.
Rapor hangi önerileri içerir?
Ölçülen değerler ve konfor / stres indeksleri ile birlikte havalandırma, iklimlendirme, perdeleme, iş organizasyonu ve kişisel önlemlere yönelik öneriler yer alır.