Bu kategorideki hizmetler (7)
- Hava Tankı Periyodik Kontrolü ve Hidrostatik TestBasınçlı hava tanklarında et kalınlığı ölçümü, emniyet ventili testi ve 1,5×PS hidrostatik test.
- Kompresör Periyodik KontrolüKompresörlerde tank testi, presostat–ventil koordinasyonu, motor ve mekanik kontroller.
- Boyler Periyodik KontrolüBoylerlerde emniyet ventili ve termostat testi, iç muayene, kalınlık ölçümü ve hidrostatik test.
- Hidrofor Periyodik KontrolüHidrofor tankında hidrostatik test ve membran kontrolü, basınç ayarları, pompa ve pano fonksiyon testi.
- Sıcak Su ve Kalorifer Kazanı Periyodik KontrolüKazanlarda basınçlı kap muayenesi ve hidrostatik test, emniyet ve kilitleme düzenleri.
- Genleşme Tankı Periyodik KontrolüKapalı genleşme tanklarında ön basınç ve membran kontrolü, muayene ve hidrostatik test; yılda bir rapor.
- LPG ve Doğalgaz Tankı ile Tesisatı Periyodik KontrolüLPG tankı ve gaz tesisatında muayene, kalınlık ölçümü, ventil ve sızdırmazlık testi.
Basınçlı kap periyodik kontrolü nedir?
Basınçlı bir kabın hasar görmesi hâlinde depolanan enerji saniyeler içinde açığa çıkar; sonuç ağır yaralanma, can kaybı ve yapısal hasar olabilir. Korozyon nedeniyle incelen et kalınlığı, tıkanmış bir emniyet ventili veya çalışmayan bir sıcaklık sınırlayıcı dışarıdan görülemez. Bu nedenle İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.1, basınçlı kapların yılda bir, hidrostatik test esaslı kontrolünü zorunlu tutar.
Kapsamdaki ekipmanlar
- Hava tankları ve kompresörler: kompresör odası tankları ve tank üstü kompresörler
- Boylerler ve sıcak su depolama tankları
- Hidrofor tankları ve membranlı genleşme tankları: su temini ve ısıtma sistemleri
- Sıcak su, kalorifer ve buhar kazanları: ısıtma ve proses
- LPG ve doğalgaz tankları
- Otoklavlar ve proses basınçlı kapları: gıda, kimya ve sağlık tesisleri
Ekipman tipine özgü ölçütler (kazanlarda STB ve baca gazı, hava tanklarında drenaj, LPG tanklarında gaz kaçağı) ilgili hizmet sayfalarında açıklanmıştır.
Kontrol adımları
- Kimlik ve tasarım bilgileri (PS, hacim, imal yılı), bakım ve önceki kontrol kayıtlarının incelenmesi
- Ekipmanın güvenli biçimde devre dışı bırakılması (LOTO), basıncın alınması ve boşaltma
- Dış ve iç muayene; ultrasonik et kalınlığı ölçümü ve kroki
- Hidrostatik test: 1,5 × işletme basıncı, en az 30 dakika; kaçak ve deformasyon kontrolü
- Emniyet düzenleri: emniyet ventili set basıncı, presostat, sıcaklık sınırlayıcı, manometre ve göstergeler
- Sonuç etiketi ve e-imzalı rapor
Ölçümlerde kalibrasyonlu ultrasonik kalınlık cihazı, test pompası ve referans manometre kullanılır. 500 litrelik bir hava tankında dahi onlarca noktadan kalınlık okunur ve noktalar krokide numaralandırılır.
Kontrol öncesi hazırlık
- Ekipman listesi: tip, hacim, PS, imal yılı, konum; kimlik plakası fotoğrafları
- Duruş planı: hangi ekipmanın hangi gün ve saatte basıncının alınıp boşaltılabileceği
- Test suyu temini ve tahliye imkânı; büyük kazanlarda tahliye süresinin gün planına eklenmesi
- Önceki raporlar ve kalınlık ölçüm krokileri; önceki uygunsuzlukların giderildiğine ilişkin kayıtlar
Sık görülen uygunsuzluklar
- Yoğuşma suyu boşaltılmadığı için tabanı içten incelmiş tanklar
- Set basıncı yanlış, kireçlenmiş ya da çıkışı kapatılmış emniyet ventilleri
- Kırık veya PS işareti bulunmayan manometreler; okunamayan kimlik plakaları
- Köprülenmiş sıcaklık sınırlayıcılar ve iptal edilmiş düşük su korumaları
- Membranı patlamış genleşme tankları ve basıncı sürekli ventilden atan sistemler
Bu kusurların büyük bölümü, ekipman çalışırken dışarıdan fark edilemez.
Hizmet verilen işletmeler
Kompresör odası bulunan her işletme; oteller ve hastaneler (boyler, kazan, hidrofor), konut siteleri ve okullar (kalorifer kazanı), gıda ve kimya tesisleri (proses kapları); LPG kullanan restoranlar, fabrikalar ve forklift dolum noktaları.
Planlama ve raporlama
Teklif, ekipman listesi esas alınarak hazırlanır. Tüm basınçlı kaplar aynı duruşta kontrol edilecek şekilde planlanır; test suyunun temini ve tahliyesi işletmeyle birlikte organize edilir. Raporlar Bakanlık formatında, e-imzalı PDF olarak müşteri portalına yüklenir. Uygun olmayan ekipman kırmızı etiketle kullanım dışı bırakılır ve onarımın ardından doğrulama kontrolü yapılır.
Örneğin bir otelde iki kazan, üç boyler, bir hidrofor ve bir hava tankı tek duruşta, tek rapor setiyle kontrol edilir; yedi ekipmanın bir sonraki kontrol tarihi de aynı güne denk gelir.
Sık sorulan sorular
Basınçlı kap periyodik kontrolü kaç yılda bir yapılır?
Ek-III 2.1'e göre basınçlı kaplar ve kazanlar standartlarda aksi belirtilmedikçe yılda bir kontrol edilir; kontrolde hidrostatik test esastır ve tahribatsız muayene yöntemleriyle desteklenir.
Hidrostatik test sırasında ekipman ne kadar süre devre dışı kalır?
Küçük bir hava tankında boşaltma, doldurma, 30 dakikalık test ve kurutma dahil 2–3 saat; kazan ve büyük tanklarda yarım gün ile bir gün. Kontrol programı, işletmenin duruş planına göre hazırlanır.
Hangi ekipmanlar bu kapsama girer?
Hava tankları ve kompresörler, boylerler, hidrofor tankları, sıcak su ve kalorifer kazanları, buhar kazanları, genleşme tankları, LPG ve doğalgaz tankları, otoklavlar ve proses basınçlı kapları.
Yeni alınan basınçlı kap için ilk kontrol gerekli mi?
Yönetmelik, güvenliği kurulum şartlarına bağlı iş ekipmanlarının kurulduktan sonra ve ilk kullanımdan önce kontrol edilmesini öngörür. Yeni tank veya kazan montajdan sonra kontrol edilir, imalatçının test belgesi raporun ekine alınır ve yıllık periyot bu tarihten başlar.
Kontrol sonucu ekipman üzerinde nasıl görülür?
Her ekipmana sonuç etiketi uygulanır; etikette kontrol tarihi, sonuç ve bir sonraki kontrol tarihi bulunur. Kırmızı etiketli ekipman, raporda belirtilen eksik giderilip doğrulama yapılana kadar kullanılmaz.