Tüm vücut titreşimi ölçümü
Bozuk zeminde çalışan forklift, eski süspansiyonlu iş makinesi veya titreşimli platform; bel ve omurga rahatsızlıklarının başlıca nedenlerindendir. Tüm vücut titreşimi ölçümü, operatör koltuğuna yerleştirilen üç eksenli ivmeölçerle maruziyeti ölçer ve günlük 8 saatlik değere (A(8)) çevirir.
Ölçümün sonucu aracın kendisi kadar zeminin durumuna, lastik basıncına, hıza ve koltuğun yaşına bağlıdır. Aynı model iki forklift, biri çukurlu beton avluda diğeri düzgün epoksi zeminde, çok farklı değerler verir. Bu yüzden ölçüm kataloğa değil, sizin sahanızdaki gerçek işe göre yapılır.
Hangi ekipmanlarda ve işletmelerde gerekir?
- Depo ve lojistik merkezlerinde forklift, reach truck ve akülü istif makineleri
- İnşaat ve maden sahalarında loder, ekskavatör, silindir ve kaya kamyonu
- Tarım işletmelerinde traktör ve biçerdöver
- Liman ve dökümhanelerde kabinli vinç ve kepçe operatörleri
- Belediye ve lojistikte kamyon, çöp aracı ve otobüs sürücüleri
- Titreşimli elek, pres ve platform üzerinde ayakta duran operatörler
Dayanak
Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik, İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analiz Yönetmeliği, TS EN ISO 2631-1 (tüm vücut titreşiminin değerlendirilmesi), TS EN 14253.
Ölçüm yöntemi
- Ekipman-görev listesi ve günlük kullanım süreleri alınır; beyan edilen süreler gözlemle doğrulanır, temsilî güzergâh ve işler belirlenir.
- Analizör kalibratörle doğrulanır. Koltuk diski operatör ile koltuk arasına, oturma kemiklerinin altına gelecek şekilde bantlanır; eksenler hizalanır (x: ileri-geri, y: yanal, z: düşey).
- Araç olağan işini yaparken (yükleme, taşıma, boş dönüş dahil) en az 20–30 dakika veya üç tam iş çevrimi kayıt alınır; çukura düşme ve çarpma gibi olağan dışı olaylar not edilir.
- Her eksen için frekans ağırlıklı ivme okunur; x ve y eksenleri 1,4 katsayısıyla çarpılır, en yüksek eksen değerlendirmeye alınır. Gerekirse titreşim dozu değeri (VDV) verilir.
- Günlük maruziyet A(8) hesaplanır; birden fazla araç kullanan operatörde kısmi maruziyetler karesel toplamla birleştirilir.
- Sonuçlar eylem ve sınır değerlerle karşılaştırılır; ekipman ve zemin kaynaklı etkenler not edilir.
Ölçüm cihazı
ISO 8041'e uygun, üç ekseni eş zamanlı kaydeden ve Wd/Wk ağırlıklama uygulayan insan titreşimi analizörü; disk içine gömülü üç eksenli koltuk ivmeölçeri (seat-pad); saha doğrulaması için titreşim kalibratörü. Kalibrasyon kayıtları rapora yazılır.
Eylem ve sınır değerleri
| Parametre | Değer | Referans |
|---|---|---|
| Günlük maruziyet eylem değeri | A(8) = 0,5 m/s² | Titreşim Yönetmeliği |
| Günlük maruziyet sınır değeri | A(8) = 1,15 m/s² | Titreşim Yönetmeliği |
| Asgari kayıt süresi | ≥ 20 dk veya 3 iş çevrimi | TS EN ISO 2631-1 |
Saha hazırlığı
- Araç listesi: marka, model, yaş, koltuk tipi ve lastik durumu
- Her operatörün günlük fiili sürüş süresi (vardiya kartı veya saat sayacı)
- Ölçüm günü araçların olağan güzergâhında, olağan yükle çalışması
- Zeminin her günkü halinde bırakılması; ölçüm için özel temizlik veya onarım yapılmaması
- Ölçülecek operatörlerin önceden bilgilendirilmesi
Rapor içeriği
Ekipman ve görev listesi, ölçüm koşulları, eksen bazlı ivme değerleri ve A(8), eylem-sınır karşılaştırması, ekipman bazlı önlem önerileri, cihaz ve kalibrasyon bilgileri, sonuç. Koltuk, lastik ve zemin koşulları her araç için ayrıca yazılır; böylece yüksek değerin kaynağı araç mı zemin mi ayırt edilir.
Uygunsuzluk durumunda yapılacaklar
Eylem değeri aşıldığında sağlık gözetimi, bilgilendirme ve azaltma programı başlar; sınır değer aşımında maruziyet derhal düşürülür. Pratik önlemler: süspansiyonlu koltuk değişimi ve koltuğun operatör ağırlığına ayarlanması, avlu ve rampa onarımı, hız sınırı, lastik basıncı takibi ve operatör rotasyonu. Düzeltmeden sonra aynı araçta doğrulama ölçümü yapılır.
Sık yapılan hatalar
- Boş araçla düz zeminde kısa bir tur atıp sonucu "ölçüm" saymak.
- Koltuk diskini yanlış konumlamak veya operatörün diskin kenarına oturması.
- Beyan edilen 8 saatlik kullanım süresini doğrulamadan hesaba koymak.
- Birden çok araç kullanan operatörde yalnız bir aracı ölçmek.
Fiyat
1.250 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.
Teklif, ölçülecek araç ve operatör sayısına, araçların kaç sahada bulunduğuna, görev çeşitliliğine (bir araçta birden fazla iş) ve el-kol titreşimi ölçümüyle birleştirilip birleştirilmediğine göre şekillenir.
Teklif ve ilgili hizmetler
Ekipman ve operatör sayısını teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili hizmetler: Titreşim ölçümü (el-kol), Forklift periyodik kontrolü, İstif makinesi periyodik kontrolü, Gürültü ölçümü (kişisel maruziyet).
Titreşim Ölçümü (Tüm Vücut): dayanak mevzuat ve standartlar
Titreşim Ölçümü (Tüm Vücut) hizmetinde esas aldığımız düzenlemeler (raporda her bulgunun dayandığı madde ayrıca yazılır):
- Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 22.08.2013 / 28743): tüm vücut titreşimi eylem ve sınır değerleri.
- İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 27.01.2023 / 32086): ölçüm, test ve analiz kuralları.
- TS EN ISO 2631-1: Tüm vücut titreşimine maruziyetin değerlendirilmesi
Mevzuat listesi en son 30.10.2026 tarihinde gözden geçirildi.
Sık sorulan sorular
Tüm vücut titreşimi sınır değerleri nedir?
Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik'e göre tüm vücut titreşiminde 8 saatlik günlük maruziyet eylem değeri 0,5 m/s², sınır değer 1,15 m/s²'dir.
Hangi çalışanlar ölçülür?
Forklift, iş makinesi, kamyon, traktör, vinç ve sabit titreşimli platform üzerinde çalışan operatörler; ölçüm her ekipman-görev kombinasyonu için temsilî sürede yapılır.
Titreşim yüksek çıkarsa ne yapılır?
Koltuk süspansiyonu ve bakımı, zemin düzeltme, hız sınırlama, lastik basıncı ve çalışma-dinlenme düzeni gibi önlemler raporda ekipman bazında önerilir; sınır değer aşılıyorsa maruziyet derhal azaltılmalıdır.
Forklift titreşim ölçümü nasıl yapılır?
Üç eksenli koltuk diski operatörün oturduğu yüzeye bantlanır; araç yükleme, taşıma ve boş dönüş dahil olağan işini yaparken en az 20–30 dakika veya üç tam iş çevrimi kayıt alınır. En yüksek eksen değeri günlük kullanım süresiyle A(8)'e çevrilir.
A(8) nasıl hesaplanır?
A(8) = aw × √(T/8); aw en yüksek eksenin frekans ağırlıklı ivmesi, T saat cinsinden günlük fiili kullanım süresidir. Örneğin 0,65 m/s² ölçülen bir forklift günde 5 saat kullanılıyorsa A(8) = 0,51 m/s² olur ve eylem değerini aşar.
Tüm vücut titreşimi hangi işlerde görülür?
Forklift, iş makinesi, kamyon, traktör ve vinç operatörlüğü ile titreşimli platformlarda çalışma tüm vücut titreşimine yol açar; özellikle bel ve omurga sağlığını etkiler.
Ölçüm nasıl yapılır?
Koltuk yastığına yerleştirilen ivmeölçerle, araç normal görevini yaparken ölçüm alınır; ölçüm süresi ve görev koşulları rapora yazılır.
Zemin bozukluğu sonucu etkiler mi?
Etkiler. Bozuk, çukurlu zemin ve hızlı sürüş titreşimi belirgin biçimde artırır; bu yüzden zemin iyileştirmesi ve hız sınırı çoğu zaman en etkili önlemdir.
Koltuk değişimi titreşimi azaltır mı?
Uygun süspansiyonlu ve operatörün ağırlığına göre ayarlanmış bir koltuk iletilen titreşimi azaltabilir; ölçüm, mevcut koltuğun yeterli olup olmadığını gösterir.
Ölçüm ne sıklıkla tekrarlanmalı?
Araç, zemin veya çalışma düzeni değiştiğinde ve risk değerlendirmesinin belirlediği aralıklarla tekrarlanır; eylem değerine yakın sonuçlarda daha sık izleme önerilir.