Genleşme Tankı Periyodik Kontrolü

Genleşme tankı kontrolü

Kapalı genleşme tankı, ısıtma ve soğutma tesisatındaki suyun hacim değişimini karşılar; bir yanda su, diğer yanda membranla ayrılmış basınçlı gaz vardır. Membran yırtılması veya ön basıncın kaybolması tesisatı basınç altında bırakır. Tank basınçlı kap olduğundan Ek-III 2.1 kapsamında yılda bir kontrol edilir.

Kazan dairesindeki en küçük kap çoğu zaman en az ilgi göreni olur. Oysa ön basıncı kaçmış bir tank, kazanın her ısınmasında emniyet ventilinden su attırır; işletme bunu "ventil arızası" sanıp ventili değiştirir, sorun sürer. Kontrolün ilk amacı bu kısır döngüyü ölçümle kesmektir.

Nerede ve kaç tane bulunur?

• Sıcak sulu ısıtma tesisatı: kazan dairesinde en az bir tank; bölgesel ısıtmada her kazan hattında ayrı tank.
• Soğutma ve chiller devreleri: soğutma suyu hattında dengeleme tankı; düşük sıcaklık nedeniyle ön basınç hesabı farklıdır.
• Kullanım sıcak suyu: boyler çıkışında, suyun ısınırken genleşmesini karşılayan küçük tank.
• Güneş enerjisi ve ısı pompası devreleri: yüksek sıcaklığa dayanıklı özel tanklar.
• Hidrofor grupları: aynı prensiple çalışan diyaframlı basınçlı su tankları (ayrı hizmet olarak kontrol edilir).

Otel, hastane, okul, AVM, site ve fabrika ısı merkezlerinde bu tankların tamamı envantere alınır ve her biri ayrı raporlanır.

Dayanak

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.1; TS 1203 EN 286-1, TS EN 13831 (kapalı genleşme tankları) ve imalatçı beyanı. Ön basınç ölçütü için TS EN 12828 (su ısıtma sistemleri tasarımı) esas alınır.

Kontrol adımları

1. Tank kimliği (hacim, PS, ön basınç etiketi, imal yılı), bağlı olduğu tesisat (ısıtma, soğutma, kullanım suyu) ve bakım kayıtları alınır.
2. Tank tesisattan ayrılır ve su tarafı boşaltılır.
3. Dış muayene: korozyon, ezik, kaynak dikişleri, bağlantı ağzı ve hava valfi.
4. Ön gaz basıncı ölçülür ve hesap/proje değeriyle karşılaştırılır; hava valfinden su gelip gelmediği (membran bütünlüğü) kontrol edilir.
5. Ultrasonik kalınlık ölçümü; değiştirilebilir membranlı tanklarda iç muayene.
6. Hidrostatik test — yıllık kontrolde işletme basıncında, üç yılda bir 1,5 × PS; membranlı tanklarda su tarafında, imalatçı talimatına uygun şekilde.
7. Tesisat tarafı: emniyet ventili set basıncı, manometre, otomatik dolum ve geri akış önleyici.
8. Sonuç etiketi yapıştırılır.

Ön basınç nasıl hesaplanır?

Ön gaz basıncı, tankın üzerindeki en yüksek tesisat noktasına kadar olan su sütununu dengelemelidir. Uygulamada statik yükseklik metre cinsinden 10'a bölünür ve 0,3 bar eklenir: 15 metrelik kolon için 1,8 bar. Ölçülen değer hesap ya da etiket değerinden belirgin biçimde düşükse kuru azot veya hava ile tamamlanır; hesaplanan ön basıncın emniyet ventili set değerinin altında kaldığı ayrıca doğrulanır. Fabrika ön basıncının %20'den fazla altına düşmüş tanklarda gaz kaçağı ve membran şüphesi raporda belirtilir.

Kontrol için hazırlık

• Tesisatın kısa süre soğutulup basıncının alınabileceği saati belirleyin; ısıtma sezonunda sabah erken saat uygundur.
• Tankın kesme vanası ve boşaltma musluğu çalışır durumda, gidere ulaşım açık olsun.
• Bina yüksekliğini veya tesisat projesindeki statik yüksekliği tarafımıza iletin; ön basınç hesabı buna göre yapılır.
• Etiketi görünür hale getirin; izolasyon ceketi varsa açılabilmeli.
• Önceki rapor, varsa membran değişim kaydı ve son tam test tarihi hazır bulunsun.

Rapor içeriği

Tank kimliği, ön basınç ölçümü ve hesabı, membran durumu, muayene ve kalınlık bulguları, hidrostatik test kaydı, emniyet ventili değerlendirmesi, fotoğraflar, sonuç ve bir sonraki kontrol tarihi.

Membranı delik ya da gövdesi sızdıran tank uygun değildir; sabit membranlı tanklarda onarım yapılamadığından değişim önerilir ve yeni tankın ikinci kontrolü ayrı raporlanır. Ön basınç eksikliği kontrol sırasında giderilebiliyorsa ölçülen ve ayarlanan değer birlikte yazılır.

Sık görülen uygunsuzluklar

• Ön gaz basıncının sıfıra düşmüş olması; tankın yıllardır gaz almamış olması.
• Hava valfinden su gelmesi: membran yırtık.
• Tank ile tesisat arasında kilitsiz küresel vana.
• Etiketin okunmaması; hacim ve PS'nin bilinmemesi.
• Alt kepte ve bağlantı ağzında terleme izi ve korozyon.
• Tesisat büyütüldüğü halde tank hacminin aynı kalması; ventilin sık atması.

Fiyat

400 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.

Fiyat; tank sayısı ve hacmine, kazan/hidrofor kontrolüyle birlikte yapılıp yapılmadığına ve lokasyona göre belirlenir.

Teklif ve ilgili hizmetler

Tank hacmi ve bağlı tesisatı teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili hizmetler: Kalorifer kazanı periyodik kontrolü, Hidrofor periyodik kontrolü, Boyler periyodik kontrolü.