Jeneratör Periyodik Kontrolü

Jeneratör, şebeke kesildiğinde çalışmak zorunda olan ama çoğu zaman aylarca bekleyen bir ekipmandır. Haftalık boşta çalıştırma motoru canlı tutar; ancak gerilim regülasyonu, transfer panosu ve koruma fonksiyonları ancak ölçümle doğrulanır. Periyodik kontrol tam da bunu yapar.

Kesinti anında jeneratörün devreye girmemesi nadiren motor arızasındandır; çoğunlukla boş akü, kapalı bırakılmış akü şalteri, MANUEL konumda unutulmuş kumanda panosu ya da bitmiş yakıt söz konusudur. Yıllık kontrol bu zinciri baştan sona, gerçek bir kesinti senaryosuyla sınar.

Hangi tesislerde gerekir?

• Hastane, diyaliz merkezi ve tıbbi görüntüleme birimleri
• Veri merkezleri, bankacılık ve telekom santralleri
• AVM, otel, yurt ve yüksek katlı siteler (asansör ve yangın pompası beslemesi)
• Soğuk hava depoları, gıda ve ilaç üretim tesisleri
• Sürekli proses yürüten fabrikalar ve arıtma tesisleri
• Yangın pompası, duman tahliye ve acil aydınlatmayı jeneratörden besleyen her bina

Kontrol kapsamı

• Kimlik ve bakım kayıtları: güç (kVA), motor/alternatör seri numaraları, çalışma saati, bakım tarihleri
• Gözle kontrol: yakıt ve yağ sızıntısı, soğutma hortumları, egzoz hattı ve susturucu, akü ve şarj redresörü, kablo bağlantıları, topraklama, acil stop butonu, kabin havalandırması
• Elektriksel ölçümler: boşta ve yükte gerilim/frekans (400/230 V ± %2, 50 Hz; kalıcı sapma ≤ %1), alternatör izolasyonu (500 V DC ile ≥ 1 MΩ), faz sırası, transfer panosu kontak ve kilitlemeleri
• Fonksiyon testleri: otomatik devreye girme (≤ 15 s veya proje değeri), şebeke dönüşünde geri transfer, koruma fonksiyonları (acil stop, düşük yağ basıncı, yüksek su sıcaklığı, aşırı hız)
• Topraklama: gövde ve nötr topraklaması, eş potansiyel bağlantısı; gerekiyorsa topraklama ölçümüyle birlikte

Uygulama yöntemi

1. Motor dururken start devresi kilitlenir (akü şalteri kapalı, kumanda MANUEL/KAPALI); sızıntı, seviye, kayış ve muhafaza kontrolü yapılır. Akü gerilimi ve şarj redresörü ölçülür, akü test cihazıyla CCA kapasitesi okunur; blok suyu ısıtıcısının çalıştığı doğrulanır.
2. Manuel start: ilk 10 saniyede yağ basıncının yükseldiği görülür; boşta gerilim ve frekans okunur, anormal ses ve titreşim dinlenir.
3. Koruma stopları simülasyonla sınanır: acil stop derhal durdurmalı; düşük yağ basıncı ve yüksek hararet devreleri alarm/stop üretmeli; aşırı hız koruması panel testinden doğrulanır.
4. Transfer testi: şebeke ana şalteri açtırılarak kesinti simüle edilir, start ve transfer süresi kronometreyle ölçülür. Şebeke geri geldiğinde geri transfer gecikmesi ve soğutma süreli rölanti stop gözlenir.
5. Yük testi: gerçek tesis yükü veya yük bankasıyla anma gücünün en az %30'unda 30–60 dakika; her 10 dakikada gerilim, frekans, üç faz akımı, yağ basıncı, su sıcaklığı ve şarj gerilimi kaydedilir.
6. Motor soğuduktan sonra enerji kesilip AVR ayrılarak alternatör sargı izolasyonu 500 V DC ile ölçülür.
7. Jeneratör OTOMATİK konuma alınır, yakıt tamamlatılır; bu adım atlanırsa jeneratör bir sonraki kesintide devreye girmez.

Kullanılan cihazlar

AC/DC 1000 A TRMS pens ampermetre ve multimetre (gerilim, frekans, yük ve akü gerilimi), 500 V DC izolasyon test cihazı, kronometre, kızılötesi termometre veya termal kamera (bağlantı ve motor sıcaklıkları), CCA ölçen akü test cihazı; gerçek yük sağlanamıyorsa jeneratör gücüne uygun kademeli yük bankası.

Saha hazırlığı

• Son bakım kayıtları, servis raporları ve çalışma saati
• Şebekenin kesilebileceği saat ve etkilenecek kritik yüklerin listesi
• Yakıt deposunun dolu, akü şalterinin açık olması
• Transfer panosunu ve ana şalteri kumanda edecek bir elektrikçi
• Yük bankası gerekiyorsa bağlantı noktası ve park alanı

Raporda neler var?

Etiket bilgileri, ölçüm tabloları (boşta/yükte), devreye girme ve geri transfer süreleri, izolasyon değerleri, koruma fonksiyonu test sonuçları, gözle kontrol bulguları (fotoğraflı), bakım kayıtlarının değerlendirmesi, sonuç ve öneriler. Rapor, Bakanlık formatında ve e-imzalıdır.

Sık karşılaşılan uygunsuzluklar

Zayıf akü ve arızalı şarj redresörü (jeneratörün hiç çalışmamasının en yaygın nedeni), yakıt deposunda yoğuşma suyu, sıkışmış acil stop, geri transferde kilitleme hatası, kabin içinde yetersiz hava girişi ve topraklanmamış gövde. Hepsi raporda konumuyla gösterilir.

Uygunsuzlukta ne olur?

Devreye girmeyen ya da transfer süresini aşan jeneratör "ağır kusur" olarak işaretlenir ve giderilene kadar tesisin yedek beslemesiz olduğu yazılı bildirilir. Akü değişimi, redresör onarımı, ATS zaman ayarı veya izolasyon düşüklüğünde sargı kurutma/servis önerilir. Düzeltmeden sonra yalnız ilgili test tekrarlanır ve rapor güncellenir.

Sık yapılan hatalar

• Testten sonra kumandayı OTOMATİK'e almayı ve yakıtı tamamlamayı unutmak.
• Haftalık çalıştırmayı hep boşta yapıp yük altında hiç denememek.
• Bakım faturasını periyodik kontrol raporu yerine koymak.
• Şebeke kesilmeden, yalnız panelden "test" basarak transfer süresini ölçmemek.

Jeneratör gücünü ve sayısını teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili sayfalar: Topraklama ölçümü, Elektrik iç tesisat uygunluk kontrolü, Yangın pompa istasyonu kontrolü, LPG / doğalgaz tankı kontrolü.