Yürüyen merdiven ve bant kontrolü
Yürüyen merdivenler günde binlerce yolcu taşır; fren, basamak zinciri, tarak plakası ve emniyet şalterlerinden birinin arızası ani durma, düşme veya sıkışma kazalarına yol açar. Periyodik kontrol, TS EN 115-1'deki emniyet şartlarını ölçümle doğrular ve bakım firmasının çalışmasından bağımsız bir değerlendirme sunar.
Hizmet; AVM, metro ve tren istasyonları, havalimanları, hastaneler ve iş merkezlerindeki yürüyen merdiven ve yürüyen bantları kapsar.
Dayanak
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III kapsamında yılda bir kontrol; teknik ölçütler TS EN 115-1 (yürüyen merdivenler ve yürüyen bantlar için güvenlik) ve imalatçı bakım talimatından alınır.
Kabul ölçütleri
| Parametre | Sınır değer |
|---|---|
| Basamak–etek boşluğu | ≤ 4 mm tek yanda, ≤ 7 mm iki yan toplamı |
| Ardışık basamaklar arası boşluk | ≤ 6 mm |
| Basamak hızı | Anma hızı ± %5 |
| Korkuluk bandı hızı | Basamak hızına göre 0 ile +%2 arası; geride kalmaz |
| Fren duruş mesafesi (0,5 m/s) | 0,20–1,00 m |
| Güvenlik anahtarları | Her biri tahriki keser |
Kontrol adımları
- Kimlik bilgileri, bakım defteri ve önceki kontrol raporu incelenir; kontrol, tesisin kapalı olduğu saatte planlanır.
- Dış muayene: basamak yüzeyleri ve kenar işaretleri, tarak plakaları ve diş kırıkları, etek saçları ve basamak boşlukları, korkuluk ve el bandı, el bandı hızı ve basamak hızı uyumu, giriş-çıkış plakaları, aydınlatma ve uyarı işaretleri.
- Makine dairesi: tahrik motoru ve redüktör, fren balataları ve ayarı, basamak zinciri gerginliği, elektrik panosu ve koruma düzenleri.
- Emniyet fonksiyonları: acil durdurma butonları, el bandı giriş koruması, tarak plakası şalteri, basamak çökme ve eksik basamak sensörleri, hız sapma ve ters yön koruması, zincir kopma şalteri.
- Testler: durdurma mesafesi (yüksüz, anma hızı), fren tutma, el bandı hız farkı.
- Sonuç etiketi yapıştırılır.
Ölçümler nasıl alınır?
Boşluklar sentil setiyle basamak–etek ve ardışık basamak arasında, merdivenin birkaç noktasında ölçülür. Basamak ve korkuluk bandı hızı temaslı takometreyle okunur ve birbiriyle karşılaştırılır; bandın geride kalması yolcuyu geriye çeker. Fren duruş mesafesi için merdiven yüksüz ve aşağı yönde çalışırken durdurma verilir; durma anı basamakta işaretlenir ve şerit metreyle ölçülür. Güvenlik anahtarları tek tek tetiklenir: tarak plakası, basamak çökme, etek paneli, korkuluk bandı girişi ve zincir kopma anahtarının her biri tahriki kesmelidir; ters yön dönüş koruması ve elle kurtarma volanı ayrıca denenir. Fotoselli otomatik başlatmalı modellerde algılama ve yavaş kalkış gözlenir; merdiven durduktan sonra kendiliğinden ters yönde kalkmamalıdır.
Kontrol için hazırlık
- Bakım defteri, bakım firmasının son raporu ve önceki periyodik kontrol raporu
- Makine bölümü kapaklarının anahtarı; bakım firması teknisyeninin bulunması önerilir
- Tesisin kapalı olduğu ya da yolcu akışının kesilebileceği saat dilimi
- Merdiven giriş ve çıkışlarının bariyerle kapatılması
- Ekipman kimlik bilgileri: eğim, hız, kaldırma yüksekliği, basamak genişliği
Rapor içeriği
Ekipman kimliği (tip, yükseklik, hız, genişlik), kontrol listesi, boşluk ve durma mesafesi ölçümleri, emniyet şalteri test sonuçları, fotoğraflı uygunsuzluklar, sonuç ve bir sonraki kontrol tarihi.
Boşluk sınırı aşılan, fren mesafesi aralık dışında kalan ya da herhangi bir güvenlik anahtarı tahriki kesmeyen merdiven kullanım dışı bırakılır; bulgu bakım firmasına iletilecek iş listesi halinde verilir ve düzeltmeden sonra yalnız ilgili ölçüm tekrarlanır. Bakım kayıtlarının eksikliği uygunsuzluk olarak not edilir, çünkü düzenli bakım işletmenin yükümlülüğüdür.
Sık görülen uygunsuzluklar
- Tarak plakasında kırık diş; basamak yivine tam oturmuyor
- Etek paneli ile basamak arasında sınırın üstünde boşluk; etekte sürtme izi
- Korkuluk bandı basamaktan yavaş; bant yüzeyinde yırtık
- Fren mesafesi uzun; balata aşınmış ya da ayarsız
- Eksik basamak ve çökme sensörleri köprülenmiş
- Acil stop butonu kapağı kırık ya da erişilemiyor
- Makine bölümünde yağ kaçağı; kapaklar kilitsiz
- Bant giriş ağızlarında parmak koruyucu eleman eksik
Fiyat
1.500 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.
Fiyat; ekipman sayısı, yükseklik ve erişim şartlarına (gece çalışması), lokasyona göre belirlenir.
Teklif ve ilgili hizmetler
Ekipman sayısını ve tesis adını teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili hizmetler: Asansör periyodik kontrolü, Elektrik iç tesisat uygunluk kontrolü, Termal kamera ile pano kontrolü.
Yürüyen Merdiven / Bant Periyodik Kontrolü: dayanak mevzuat ve standartlar
Yürüyen Merdiven / Bant Periyodik Kontrolü hizmetinde esas aldığımız düzenlemeler (raporda her bulgunun dayandığı madde ayrıca yazılır):
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013 / 28628), EK-III 2.2 (kaldırma ve iletme ekipmanları). EK-III (periyodik kontroller) 23.12.2025 / 33116 sayılı değişiklikle yenilendi.
- TS EN 115-1: Yürüyen merdiven ve yürüyen yolların güvenliği
Mevzuat listesi en son 30.10.2026 tarihinde gözden geçirildi.
Sık sorulan sorular
Yürüyen merdiven kontrolü yılda kaç kez yapılır?
Ek-III'e göre yılda bir periyodik kontrol yapılır; yoğun kullanılan AVM ve ulaşım tesislerinde bakım firması aylık bakım yapar, bu bakımlar kontrolün yerine geçmez.
Durdurma mesafesi nasıl ölçülür?
Merdiven yüksüz ve anma hızında çalışırken acil durdurma verilir; durma mesafesi ölçülür ve TS EN 115-1'deki hıza bağlı sınır aralığıyla karşılaştırılır. Çok kısa durma yolcuyu düşürür, çok uzun durma sıkışmayı önleyemez.
Basamak ile etek arasındaki boşluk neden önemli?
Basamak kenarı ile etek saçı arasındaki boşluk büyüdükçe ayakkabı ve parmak sıkışma riski artar; standart her iki yanda ve toplamda sınır değerler verir, kontrolde boşluk sensörle ölçülür.
Yürüyen merdiven kontrolünü kimler yapabilir?
Makine veya elektrik mühendisleri ile ilgili tekniker ve yüksek teknikerleri yapabilir; ölçümler takometre, sentil seti ve şerit metreyle TS EN 115-1 ölçütlerine göre alınır.
Kontrol sırasında merdiven ne kadar süre kapalı kalır?
Ölçüm ve testler yolcusuz yapılır; süre erişim ve makine bölümü düzenine bağlıdır. Kontrol, tesisin kapalı olduğu saatlere ya da yolcu akışının düşük olduğu dilime planlanır.
Yürüyen merdiven kontrolünde hangi emniyetler test edilir?
Acil stop butonları, el bandı ve basamak hızı uyumu, basamak ve tarak emniyetleri, etek emniyeti, el bandı giriş emniyeti, ters dönme ve aşırı hız emniyetleri test edilir.
El bandı neden basamakla aynı hızda olmalı?
El bandı yavaş veya hızlı kalırsa kullanıcının dengesi bozulur ve düşme riski artar; kontrolde hız farkı ölçülür veya gözlemle değerlendirilir.
Tarak dişleri kırıksa ne olur?
Kırık tarak dişleri ayakkabı ve giysilerin basamak arasına sıkışmasına yol açabilir; bu durum uygunsuzluk olarak rapora yazılır ve dişlerin değiştirilmesi önerilir.
Yürüyen bantlar da aynı kontrole girer mi?
Evet. Alışveriş merkezi ve havalimanlarındaki yürüyen bantlar da aynı ilkelere göre kontrol edilir; eğimli bantlarda frenleme ve basamak (palet) emniyetleri ayrıca değerlendirilir.
Bakım firmasının kayıtları kontrolde istenir mi?
Evet. Bakım kayıtları ve önceki kontrol raporu incelenir; önceki raporda yazan uygunsuzlukların giderilip giderilmediği bu kontrolde doğrulanır.