Sapan, Zincir ve Çelik Halat Periyodik Kontrolü

Kaldırma aksesuarları neden ayrı kontrol edilir?

Vinç sağlam olsa bile yük, sapanla taşınır. Kesilmiş bir dikiş, uzamış bir zincir baklası veya kopan tellerle dolu bir halat, yükü düşürür. Sapan, zincir, çelik halat, kanca, kilit (shackle) ve mapa gibi aksesuarlar kolay hasar gören, kolay değiştirilen ve kolay unutulan parçalardır; periyodik kontrol bunları envantere alıp tek tek değerlendirir.

Vinç kontrolünde ekipman tektir ve yerinde durur; sapan kontrolünde onlarca parça farklı ellerde dolaşır. Bu yüzden hizmetin yarısı muayene, diğer yarısı envanter disiplinidir: her parçanın seri numarası, kapasitesi ve kararı kayda girer, renk kodlu etiketle işaretlenir ve sonraki kontrolde aynı listeden takip edilir.

Hangi işletmelerde bulunur?

• Çelik yapı, makine imalat ve kalıp atölyeleri: köprülü vinç altında zincir ve tekstil sapanlar.
• Liman, tersane ve lojistik sahaları: çelik halat sapanlar, ağır kilitler, dış ortam korozyonu.
• İnşaat şantiyeleri: kule vinç yük kaldırma takımları, sık el değiştiren aksesuarlar.
• Mermer, cam ve beton prefabrik üretimi: keskin kenarlı yüklerde tekstil sapan kesikleri.
• Depolar ve bakım atölyeleri: caraskal altında kullanılan kısa zincirler, mapalar ve kancalar.

Dayanak ve hurda sınırları

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.2 kaldırma aksesuarlarını kapsar. Değerlendirme standartları: TS EN 1492-1/-2 (tekstil sapanlar), TS EN 818-6 (zincir sapanlar), TS EN 13414-2 ve ISO 4309 (çelik halat), DIN 15405 (kanca).

Kontrol adımları

1. Tüm aksesuarlar toplanır, etiket ve kapasite (WLL) bilgileri envantere işlenir; etiketsizler ayrılır.
2. Her parça temizlenmiş halde gözle ve ölçüyle muayene edilir: tekstilde kesik ve aşınma, zincirde bakla ölçümü, halatta kopan tel sayımı ve çap ölçümü, kancada ağız ölçümü ve mandal.
3. Hurda sınırını aşanlar kırmızı etiketlenir ve kullanımdan kaldırılır; uygun olanlara kontrol etiketi takılır.
4. Envanter raporu düzenlenir; gerekirse yeni aksesuar seçimi için kapasite önerisi verilir.

Tipine göre muayene ayrıntıları

• Tekstil sapan: düz zemine serilip boydan boya incelenir. Taşıyıcı şeritte enine kesik, kenar aşınması, iplik kopması, dikiş sökülmesi ve göz (kulak) deformasyonu aranır; kimyasal sertleşme, ısı parlaması ve UV solması kaydedilir. Düğüm atılmış sapan hurdadır; tekstilde onarım yapılmaz.
• Zincir sapan: on bir bakla boyunca ölçülüp bakla başına uzama hesaplanır; bakla tel çapı iki eksende ölçülür. Çentik ve kesik törpülenemez. Master halka, hamut ve kilitlerde deformasyon, kancada ağız açılması ve ısıl renk değişimi kontrol edilir.
• Çelik halat sapan: altı çap boyunda rastgele dağılmış kopan tel sayılır; radansa veya presli kilit dibinde tek bir kopan tel bile hurda nedenidir. Sepetlenme, ezilme, gaga ve pas oyukları aranır; presli kilitte çatlak ve kayma kontrol edilir.
• Kanca, kilit, mapa: ağız açıklığı kumpasla ölçülüp nominal değerle karşılaştırılır; emniyet mandalı kendiliğinden kapanmalı, kilit pimi orijinal ve tam dişli olmalıdır. Çatlak şüphesinde penetrant muayene uygulanır.

Kontrol günü için hazırlık

• Sahadaki tüm aksesuarları tek noktada toplayın; vinç ve forklift üzerindekiler dahil.
• Parçalar yağ, çamur ve boyadan temizlenmiş olsun; ölçüm kirli parçada yapılmaz.
• İmalatçı uygunluk beyanları, sertifikalar ve önceki envanter listesi hazır bulunsun.
• Hurdaya ayrılacaklar için kilitli bir kasa veya ayrı bölme belirleyin; hurda sapan sahaya geri dönmemelidir.
• Renk kodu sistemi kullanıyorsanız (dönem rengi) bunu tarafımıza bildirin, etiketleme ona göre yapılır.

Rapor içeriği

Aksesuar envanteri (tip, kapasite, uzunluk, seri/etiket no), her parça için ölçüm ve karar, hurdaya ayrılanların listesi, fotoğraflar, sonuç ve bir sonraki kontrol tarihi. E-imzalı aksesuar raporu portalda durur; etiket numarasıyla hangi sapanın hangi tarihte kontrol edildiğini arayabilirsiniz.

Hurda kararı parça bazındadır: bir sapanın hurdaya ayrılması diğerlerinin kullanımını etkilemez. Hurdaya ayrılan parçalar kırmızı etiketlenir ve imha edilmek üzere işletmeye teslim edilir; onarılıp yeniden kullanılmaları önerilmez. Eksik kapasite tespit edilirse (örneğin açı etkisi hesaba katılmadan seçilmiş sapan) rapor doğru WLL değerini önerir.

Sık görülen uygunsuzluklar

• Etiketi kopmuş ya da okunmaz hale gelmiş tekstil sapanların kullanımda kalması.
• Keskin kenarlı yükte köşe koruyucu kullanılmaması ve taşıyıcı şeritte kesik.
• Kaynakla eklenmiş, bakla değiştirilmiş zincir sapanlar.
• Kanca emniyet mandalının kırık ya da telle bağlanmış olması.
• Halatta gaga oluşumu ve radansa dibinde kopan teller.
• Kilit (shackle) piminin cıvatayla değiştirilmiş olması.
• Sapan açısı büyüdükçe azalan kapasitenin dikkate alınmaması.

Fiyat

150 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.

Fiyat aksesuar sayısına göre belirlenir; vinç ve caraskal kontrolleriyle aynı ziyarette yapıldığında ek ulaşım bedeli alınmaz.

Teklif ve ilgili hizmetler

Aksesuar sayınızı tahmini de olsa teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili kontroller: Vinç periyodik kontrolü, Caraskal periyodik kontrolü, Manlift ve platform kontrolü.