Havalandırma ve İklimlendirme Tesisatı Periyodik Kontrolü

Havalandırma tesisatı periyodik kontrolü nedir?

Havalandırma ve iklimlendirme tesisatı periyodik kontrolü; havalandırma kanallarının, klima santrallerinin, split ve VRF cihazlarının ve toz toplama hatlarının projede öngörülen hava debisini, hızını ve ortam koşullarını sağlamaya devam edip etmediğini ölçümle doğrulayan yıllık muayenedir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III bu kontrolü zorunlu kılar; ölçüm yöntemi TS EN 12599, değerlendirme ölçütü ise proje ve TS EN 16798 serisidir.

Havalandırma sistemleri devreye alındıkları gün proje değerlerini sağlasa da zamanla bu değerlerden uzaklaşır: filtreler tıkanır, kayışlar gevşer, kanala sonradan eklenen menfezler dengeyi bozar, tezgâh üstündeki davlumbazların emişi azalır. Fan çalışmaya devam ettiği için bu kayıp çoğu zaman fark edilmez; yıllık ölçüm, sapmayı sayısal olarak ortaya koyar.

Hizmet verilen tesisler

• Üretim tesisleri: kaynak, boya, talaşlı imalat, mobilya ve plastik atölyelerinde lokal egzoz ve aspirasyon hatları.
• Depolar ve soğuk hava tesisleri: genel havalandırma, şarj odası egzozu, iklimlendirme.
• Otel, alışveriş merkezi, hastane ve ofis binaları: klima santralleri, taze hava miktarı, mutfak egzozu, otopark havalandırması.
• Okullar, yurtlar ve spor salonları: derslik ve kapalı alanlarda kişi başı taze hava.
• OSGB'ler: ortam ölçümü sonuçlarıyla birlikte tesisat kontrolü talep eden iş güvenliği uzmanları.

Mevzuat ve standartlar

Zorunluluk Ek-III'ten gelir; yönetmelik havalandırma ve klima tesisatının yılda bir, projeye uygunluk esasıyla kontrol edilmesini ister. Kapalı işyerlerinde yeterli temiz hava ve uygun sıcaklık şartını İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik belirler. Teknik yöntemler aşağıdaki standartlardan alınır:

• TS EN 12599: havalandırma ve iklimlendirme sistemlerinin teslim testleri ve ölçüm yöntemleri.
• TS EN 16798 serisi: binaların enerji performansı ve konut dışı binalarda havalandırma, iç hava kalitesi sınıfları.
• ATEX 2014/34/AB ve Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik: yanıcı toz ve buhar taşıyan aspirasyon hatları.
• Tozla Mücadele Yönetmeliği: toz toplama sistemlerinin etkinliği.

Kontrol süreci

1. Hazırlık: Mekanik proje, cihaz listesi ve kanal planı talep edilir; projesi bulunmayan tesislerde mevcut durum sahada çıkarılır.
2. Ölçüm: Anemometre ve balometre ile menfez debileri, pitot tüpü ile kanal hızları, manometre ile filtre basınç farkı ölçülür; fan motor akımı ve devri okunur.
3. Fonksiyon kontrolü: Damperler, otomasyon senaryoları, yangın damperi konumları ve acil durdurma denenir.
4. Kayıt ve rapor: Her ölçüm noktası saha uygulamasına anında kaydedilir; elektronik imzalı PDF rapor portal.vektorx.com üzerinden teslim edilir.

Uygunsuzlukların giderilmesi

Tasarım değerinin altında kalan menfezler, tıkalı filtreler, çalışmayan damperler ve dengesiz hatlar raporda fotoğraflı olarak işaretlenir; her biri için balanslama, filtre değişimi veya fan ayarı gibi somut bir öneri yazılır. Düzeltmeler mekanik yüklenici tarafından yapılır; ilgili noktalar firmamızca yeniden ölçülerek rapor güncellenir.

Ortam ölçümleriyle birlikte planlama

Havalandırma kontrolünün iş hijyeni ortam ölçümleriyle aynı ziyarette yapılması, hem tesisatın durumunu hem de çalışanların maruz kaldığı ortam koşullarını tek raporda görmeyi sağlar. Cihaz ve menfez sayılarınızı teklif formu aracılığıyla iletmeniz hâlinde yazılı teklif hazırlanarak gönderilir.