Asansörlerde iki ayrı kontrol rejimi var
İş yerinizde asansör varsa önce hangi tür olduğuna bakılır. İnsan taşıyan asansörler Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı mevzuatına (Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği) tabidir; yıllık kontrolü, belediyeyle protokolü olan A tipi muayene kuruluşu yapar ve asansöre renkli etiket yapıştırılır. İçine insan girmeyen yük asansörleri, mutfak ve servis asansörleri (monşarj) ve kaldırma platformları ise iş ekipmanıdır; kontrolleri İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.2'ye göre yapılır.
VEKTORX iki durumda da yanınızdadır: insan asansörlerinde kontrol sürecini sizin adınıza yönetir, yük ve servis asansörlerinde kontrolü kendisi yapar ve raporlar.
Hangi binalarda ve işletmelerde gerekir?
- Fabrika ve depolar: katlar arası yük asansörü, mezanin kaldırma platformu.
- Otel, restoran ve hastaneler: mutfak monşarjı, servis asansörü; hasta ve yolcu asansörleri insan asansörü rejimindedir.
- AVM, ofis ve plazalar: yolcu ve araç asansörleri, engelli erişim platformları.
- Siteler ve apartmanlar: bina yönetimi, A tipi kuruluş kontrolünü ve etiketi takip etmekle yükümlüdür.
İçinde insan taşınmayan her kaldırma düzeni, kapasitesi ne olursa olsun iş ekipmanıdır ve yılda bir kontrol edilir.
İnsan asansörlerinde süreç yönetimi
- Bina veya tesisteki tüm asansörlerin kimlik numaraları, tescil durumu ve son kontrol etiketleri envantere alınır.
- A tipi muayene kuruluşundan randevu alınır; bakım firmasının kontrol gününde hazır bulunması sağlanır.
- Kontrol raporundaki eksikler bakım firmasıyla takip edilir; takip kontrolü planlanır.
- Etiketler ve raporlar İSG dosyasına ve müşteri portalınıza işlenir; bir sonraki kontrol tarihi hatırlatılır.
Etiket rengi sonucu özetler: yeşil güvenli, mavi hafif kusurlu, sarı kusurlu (eksikler verilen sürede giderilir), kırmızı güvensiz ve kullanıma kapalı. A tipi kontrol öncesinde bakım firmasıyla birlikte ön kontrol yapılarak sarı ve kırmızı etiket riski azaltılır.
Yük ve servis asansörleri ile platformlarda kontrol
Makine mühendisimiz TS EN 81 serisi ve TS EN 1570 (kaldırma platformları) esaslarına göre şunları kontrol eder: askı halatları veya zincirleri, fren ve hız regülatörü, kapı kilitleri ve kontakları, kabin ve kuyu emniyetleri, aşırı yük düzeni, acil durdurma ve kurtarma, makine dairesi ve elektrik panosu, kullanım talimatları ve kapasite etiketi. Anma yüküyle fonksiyon testi ve beyan yükünün 1,25 katıyla statik test uygulanır; sonuç etiketi yapıştırılır.
Kontrol üç bölgede ilerler:
- Makine dairesi: kumanda panosunda etiketleme, izolasyon, topraklama ve kaçak akım koruması; kilitlenebilir ana şalter; motor-redüktör yağ seviyesi; fren balata kalınlığı ve el kurtarma volanı; hız regülatörü; askı halatlarında çap ölçümü ve kopan tel sayımı.
- Kabin ve kat kapıları: her kat kapısında kilit zinciri tek tek denenir; kapı açıkken çağrı gelse de kabin kalkmamalıdır. Fotosel, sıkışma geri açması, kabin ve acil aydınlatması, alarm butonu ve kat seviyeleme hassasiyeti ölçülür.
- Kuyu ve testler: kılavuz ray bağlantıları, tamponlar, kuyu dibi, üst ve alt güvenlik boşlukları; normal ve nihai sınır kesiciler; beyan yüküyle aşağı yönde seyir halinde besleme kesilerek fren testi; düşük hızda regülatör elle tetiklenerek paraşüt testi.
Testler bitince tüm köprülemeler sökülür ve sistem normal çalışmada birkaç tam sefer izlenir.
Kabul ölçütleri
| Kontrol | Sınır değer |
|---|---|
| Kapı kilit zinciri | Her kapıda tam fonksiyon — sıfır tolerans |
| Askı halatı çap azalması | < %6 (ISO 4344); kopan tel sınırı aşılmamış |
| Fren | Beyan yükünde güvenli duruş; %125 yükte kayma yok |
| Paraşüt tertibatı | Tetiklendiğinde raya kilitlenir ve tahriki keser |
| Kat seviyeleme | ± 10 mm |
Kontrol günü için hazırlık
- Asansör kimlik numarası, tescil belgesi, önceki etiket ve rapor elinizde olsun.
- Makine dairesi ve kuyu dibi anahtarları hazır; makine dairesi depo olarak kullanılıyorsa boşaltılır.
- Yük asansörlerinde beyan yükü ve 1,25 katı için test ağırlığı sağlanır.
- Bakım firması teknisyeni kontrol saatinde sahada bulunur; asansör birkaç saat kullanım dışı kalır.
Rapor içeriği
Asansör envanteri (tür, kapasite, durak sayısı, tescil ve etiket durumu), kontrol listesi ve test sonuçları, fotoğraflı uygunsuzluklar, sonuç ve bir sonraki kontrol tarihi. Rapor e-imzalı PDF olarak teslim edilir.
Uygunsuzluk bulunan ekipmanda sonuç "uygun değil" yazılır; eksikler giderildikten sonra yapılan ikinci kontrolde ayrı rapor düzenlenir. Kapı kilidi veya paraşüt gibi sıfır toleranslı bir eksiklikte ekipman o anda kırmızı etiketle durdurulur.
Sık görülen uygunsuzluklar
- Kat kapısı kilit kontağının köprülenmiş olması.
- Makine dairesinde kilitlenebilir ana şalter veya kaçak akım koruması bulunmaması.
- Kabin alarm butonunun dışarıya ulaşmaması, acil aydınlatmanın çalışmaması.
- Kapasite etiketinin eksik ya da silik olması.
- Askı halatlarında kopan tel ve çap azalması; kat seviyeleme kaçığı.
Fiyat
1.500 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.
Fiyat; asansör sayısı ve türü, durak sayısı, A tipi kuruluş ücretinin kapsama dahil olup olmadığı ve lokasyona göre belirlenir.
Teklif ve ilgili hizmetler
Asansör listesini (tür ve kapasite) teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili hizmetler: Yürüyen merdiven ve bant kontrolü, Vinç periyodik kontrolü, Elektrik iç tesisat uygunluk kontrolü.
Asansör Periyodik Kontrolü: sahada neye bakıyoruz?
Tabletteki 18 maddelik Asansör Periyodik Kontrolü listesinden öne çıkanlar:
- Kritik Her durakta kapasite ve 'İNSAN BİNMESİ YASAKTIR' uyarı levhası asılı.
- Kritik Durak kapıları kabin katta değilken açılamıyor (elektromekanik kilit).
- Kritik Durak kapıları sağlam, tam yükseklikte, kapalı değilken asansör hareket etmiyor.
- Kritik Kabin/platform içinde çalıştırma butonu yok; kumanda yalnız dışarıdan (basılı tut).
- Kritik Kabin/platform ve bağlantı elemanlarının yapısı sağlam; el-ayak girebilecek boşluklar kapatılmış.
- Kritik Kumanda butonları işaretli, çalışıyor; acil durdurma butonu mevcut ve çalışıyor.
- Kritik Alt ve üst sınır kesiciler ve tamponlar çalışıyor.
- Kritik Halat/zincir/pistonda aşınma, kopuk tel, korozyon yok; uç bağlantıları uygun.
- Kritik Paraşüt tertibatı / hız regülatörü (halatlı) veya boru kırılma valfi (hidrolik) mevcut ve çalışıyor.
- Kritik Fren yükü güvenle tutuyor; kayma yok (yük altında statik kontrol).
Kritik maddelerden biri uygun değilse eksik giderilene kadar kullanım durdurulmalıdır.
Asansör Periyodik Kontrolü: dayanak mevzuat ve standartlar
Asansör Periyodik Kontrolü hizmetinde esas aldığımız düzenlemeler (raporda her bulgunun dayandığı madde ayrıca yazılır):
- Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği (Resmî Gazete 04.05.2018 / 30411): asansörlerin periyodik kontrolü (A tipi muayene kuruluşları).
- Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği (Resmî Gazete 06.04.2019 / 30737): bina sorumlusunun bakım ve işletme yükümlülükleri.
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013 / 28628), EK-III 2.2 (insan taşımayan yük ve servis asansörleri). EK-III (periyodik kontroller) 23.12.2025 / 33116 sayılı değişiklikle yenilendi.
- TS EN 81-20: Asansörler — yolcu ve yük asansörlerinin yapım ve montaj güvenlik kuralları
Mevzuat listesi en son 30.10.2026 tarihinde gözden geçirildi.
Sık sorulan sorular
Asansörün yıllık kontrolünü kim yapar?
İnsan taşıyan asansörler Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği kapsamında, belediye veya il özel idaresinin protokol yaptığı A tipi muayene kuruluşlarınca yılda bir kontrol edilir ve etiketlenir (yeşil, mavi, sarı, kırmızı). VEKTORX bu süreci bina yönetimi veya işletme adına organize eder; yük ve servis asansörleri ile kaldırma platformlarını ise iş ekipmanı olarak Ek-III kapsamında kendisi kontrol eder.
Kırmızı etiketli asansör kullanılabilir mi?
Hayır. Kırmızı etiket, asansörün güvensiz olduğunu ve kullanımının durdurulması gerektiğini gösterir. Eksiklikler bakım firmasınca giderilip takip kontrolü yapılana kadar asansör kapalı tutulur.
Yük asansörü ile insan asansörü kontrolü neden farklı?
İnsan taşıyan asansörler ayrı bir yönetmelik ve akredite muayene rejimine tabidir. İçine insan girmeyen yük asansörleri, servis asansörleri (monşarj) ve kaldırma platformları iş ekipmanı sayılır ve Ek-III 2.2'ye göre kontrol edilir.
Yük asansörü kontrolünde test ağırlığını kim sağlar?
Test yükünü işletme sağlar: beyan yükünü ve fren testi için 1,25 katını karşılayan palet, çuval veya belgeli ağırlık yeterlidir. Yükün ağırlığı kantar, dinamometre veya belge ile doğrulanır ve raporda fotoğrafıyla yer alır.
Yük asansörünün yıllık kontrolü zorunlu mu?
Evet. İşyerindeki yük asansörleri ve platformlar iş ekipmanı olarak yılda bir periyodik kontrole tabidir; kontrol sonucunda düzenlenen rapor iş güvenliği denetimlerinde istenir.
Asansör kontrolünden önce işletme neleri hazırlamalı?
Bakım firmasının son bakım kayıtları, önceki kontrol raporu, makine dairesine ve kuyu dibine erişim, test sırasında asansörü kullanıma kapatacak bir sorumlu ve yük asansörlerinde test yükü hazır olmalıdır.
Mavi, yeşil, sarı ve kırmızı etiket ne anlama gelir?
İnsan asansörlerinin yıllık kontrolünde etiket rengi uygunsuzluğun ağırlığını gösterir; kırmızı etiket güvensiz durumu ifade eder ve asansör giderilene kadar kullanıma kapatılır. Ayrıntılı kurallar Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği'ndedir.
Kontrol sırasında asansör ne kadar devre dışı kalır?
Tek bir asansörün kontrolü ve fonksiyon testleri genellikle bir iki saat sürer; çok asansörlü binalarda asansörler sırayla alınır, bina tamamen asansörsüz kalmaz.
Bakım firması değişirse periyodik kontrol yeniden mi yapılır?
Hayır. Periyodik kontrol bakımdan bağımsızdır ve süresine göre yapılır; yeni bakım firmasının önceki raporda kalan uygunsuzlukları gidermesi ve bunun bir sonraki kontrolde doğrulanması yeterlidir.
Uygunsuzluk giderildikten sonra ne yapılır?
Bakım firması eksikleri giderir, ardından eksikler yerinde yeniden kontrol edilir; giderildiği doğrulanan maddeler rapora işlenir. Kırmızı etiketli asansör bu doğrulama olmadan kullanılmaz.