Forklift kontrolü ne sağlar?
Forklift, iş yerlerinde en çok kazaya karışan iş ekipmanlarından biridir: devrilme, yük düşmesi, çarpma. Periyodik kontrol, aracın kaldırma düzeni, frenleri, direksiyonu ve emniyet donanımının güvenli durumda olduğunu ölçümle doğrular ve belgeler. Depolar, lojistik merkezleri, fabrikalar ve limanlar forklift filolarını yılda bir kontrol ettirir.
Hangi tesislerde zorunlu?
İş yerinde kullanılan her forklift, kiralık olsa bile kullanan işletmenin sorumluluğunda kontrole tabidir. Tipik örnekler:
- Depo ve lojistik merkezlerinde akülü reach truck ve karşı ağırlıklı forkliftler
- Üretim tesislerinde hammadde ve mamul taşıyan dizel ve LPG forkliftler
- Soğuk hava depolarında düşük sıcaklıkta çalışan akülü araçlar
- Liman, iskele ve açık stok sahalarında ağır tonajlı forkliftler
- Yapı market ve inşaat malzemesi satış noktalarında müşteri yüklemesinde kullanılan araçlar
Örnek: on forkliftlik bir depoda araçların tamamı aynı gün sırayla kontrol edilir; sevkiyat planı bozulmaz, her araç yalnız kendi muayene süresi kadar devre dışı kalır.
Dayanak ve kabul ölçütleri
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.2 forklifti kaldırma ekipmanı olarak yılda bir kontrole bağlar. Muayene TS EN ISO 3691-1, TS 10689 ve çatal muayenesi için ISO 5057'ye göre yapılır.
| Kontrol | Kabul ölçütü |
|---|---|
| Çatal topuk aşınması | < %10 kalınlık kaybı |
| Çatal uç seviye farkı | ≤ %3 × çatal boyu |
| Kaldırma zinciri uzaması | < %3 |
| Hidrolik drift (10 dk, anma yükü) | İniş ≤ 100 mm, tilt ≤ 5° |
| El freni | Anma yüküyle %15 eğimde tutar |
| Statik / dinamik test | 1,25× / 1,1× beyan yükü; bırakma ve deformasyon yok |
Kontrol öncesi hazırlık
- Forklift listesi: marka, model, kapasite, yakıt veya akü tipi, çalışma saati
- Her kapasite sınıfı için tartılı test yükü (beyan yükünün 1,25 katı); palet üstü çuval, kalıp veya beton blok olabilir
- Düz, sağlam ve boş bir test alanı; el freni testi için eğimli rampa (yükleme rampası uygundur)
- Operatör belgelerinin ve günlük kontrol formlarının dosyası
- Akülü araçlarda dolu akü, LPG araçlarda dolu tüp; kontrol yarıda kalmasın
- Bakım kayıtları ve önceki rapor; önceki uygunsuzlukların giderildiğine dair kanıt
Saha çalışması
- Kimlik etiketi, kapasite tablosu, saat sayacı ve bakım kayıtları alınır; operatör günlük kontrol formu incelenir.
- Gözle ve ölçüyle muayene: çatal ve çatal kilitleri, asansör ve zincirler, mast makaraları, hidrolik hortum ve silindirler (sızıntı), lastikler, tepe koruması (üst kafes), emniyet kemeri, far-korna-geri vites uyarıcısı, akü veya yakıt sistemi, LPG tüp bağlantısı. Çatal topuk kalınlığı çatal aşınma kumpasıyla, uç seviye farkı iki çatal aynı hizaya alınarak metreyle, zincir uzaması zincir mastarıyla ölçülür.
- Fonksiyon testleri: servis ve el freni, direksiyon boşluğu, kaldırma-indirme-tilt hızları, acil durdurma. Fren ve direksiyon, düz zeminde anma yüküyle denenir.
- Yük testleri: anma yüküyle 10 dakika drift ölçümü; 1,25 × beyan yükü ile statik, 1,1 × ile dinamik test. Drift ölçümünde yük zeminden belirli bir yükseklikte askıda tutulur, mast alt kotu başlangıçta ve 10 dakika sonunda metreyle okunur, tilt açısı eğim ölçerle alınır.
- Sonuç etiketi yapıştırılır; uygunsuzluklar fotoğrafla kaydedilir.
Rapor içeriği
Forklift kimliği (marka, model, seri no, kapasite, çalışma saati), muayene kontrol listesi, çatal ve zincir ölçümleri, drift ve fren test sonuçları, yük testi, fotoğraflı uygunsuzluk listesi, sonuç ve bir sonraki kontrol tarihi. Her forklift için ayrı e-imzalı rapor düzenlenir; filonun tamamı portalda seri numarasıyla listelenir.
Uygunsuzluk halinde ekipman kırmızı etiketle kullanım dışı bırakılır; onarım sonrası kısa bir doğrulama kontrolüyle rapor güncellenir.
Filo raporunda her araç için ayrı sayfa ve filo geneli için tek bir özet tablo bulunur; filo yöneticisi hangi aracın hangi tarihte, hangi sonuçla kontrol edildiğini tek sayfadan izler.
Sık görülen uygunsuzluklar
- Çatal kilidinin (pim) kırık olması ve çatalların taşıyıcı üzerinde kayması
- Tepe koruması üzerinde çatlak kaynak veya sonradan açılmış delikler
- Emniyet kemerinin sökülmüş olması ya da kilidinin çalışmaması
- Geri vites uyarıcısı ve kornanın sessiz, farların kırık olması
- Hidrolik hortumlarda sızıntı; kaldırma silindirinde sınırı aşan drift
- Kapasite tablosunun sökülmüş veya okunmaz olması; ataşman takıldığı halde tablonun güncellenmemesi
Uygunsuzluklar fotoğrafla ve araç seri numarasıyla eşleştirilerek yazılır; hangi aracın hangi parçasının değişeceği listeden görülür.
Fiyat
600 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.
Fiyatı etkileyen etkenler: forklift sayısı, kapasite sınıfı, test yükünün işletmede hazır olması, lokasyon ve birlikte planlanan transpalet, istif makinesi ve manlift kontrolleri.
Teklif ve ilgili hizmetler
Filonuzdaki ekipman sayısını teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili kontroller: Transpalet periyodik kontrolü, İstif makinesi kontrolü, Raf sistemleri kontrolü.
Forklift Periyodik Kontrolü: sahada neye bakıyoruz?
Tabletteki 19 maddelik Forklift Periyodik Kontrolü listesinden öne çıkanlar:
- Kritik Yük diyagramı (kapasite–yük merkezi–yükseklik) operatörün göreceği yerde ve okunaklı.
- Kritik Operatör koruyucu tavan (ROPS/FOPS) ve yük sırtlığı deformasyonsuz, çatlaksız, bağlantıları sıkı.
- Kritik Kaldırma zincirleri eşit gergin; aşınma, pim gevşekliği, korozyon yok; uzama %2'yi aşmıyor.
- Kritik Çatallarda çatlak, deformasyon, kaynak izi yok; topuk aşınması %10'u, uç yükseklik farkı boyun %3'ünü aşmıyor; çatal kilitleri çalışıyor.
- Kritik Hidrolik piston, hortum ve bağlantılarda kaçak yok; yük altında düşme yok.
- Kritik Servis freni, park freni ve koltuk/ölü adam şalteri çalışıyor.
- Kritik Emniyet kemeri mevcut ve çalışıyor; operatör koltuğu sağlam.
- Kritik Acil durdurma / akü kesici (akülü tiplerde) çalışıyor.
- Direk (asansör) makaralarında aşınma ve boşluk yok; direk bağlantı civataları sıkı.
- Tilt silindirleri paralel; kumanda valfi ve kolları işaretli, kendiliğinden nötre dönüyor.
Kritik maddelerden biri uygun değilse eksik giderilene kadar kullanım durdurulmalıdır.
Forklift Periyodik Kontrolü: dayanak mevzuat ve standartlar
Forklift Periyodik Kontrolü hizmetinde esas aldığımız düzenlemeler (raporda her bulgunun dayandığı madde ayrıca yazılır):
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013 / 28628), EK-III 2.2 (kaldırma ve iletme ekipmanları). EK-III (periyodik kontroller) 23.12.2025 / 33116 sayılı değişiklikle yenilendi.
- TS EN ISO 3691-1: Endüstriyel kamyonlar — güvenlik — kendinden tahrikli kamyonlar (forklift, istif makinesi)
- TS 10689
Mevzuat listesi en son 30.10.2026 tarihinde gözden geçirildi.
Sık sorulan sorular
Forklift periyodik kontrolü ile trafik muayenesi aynı mı?
Hayır. Periyodik kontrol, iş ekipmanı olarak forkliftin kaldırma ve güvenlik fonksiyonlarını Ek-III'e göre değerlendirir ve iş yerinde zorunludur. Trafik muayenesi yalnız kamuya açık yolda kullanılan araçlar için ayrıca gerekir.
Çatallar ne zaman değiştirilir?
ISO 5057'ye göre çatal topuğunda kalınlığın %10'undan fazla aşınma, çatal uçları arasında çatal boyunun %3'ünden fazla seviye farkı, çatlak veya bükülme varsa çatal değiştirilir.
Kontrolde forklift ne kadar süre devre dışı kalır?
Bir forkliftin muayenesi ve yük testi genellikle 45–60 dakika sürer. Filo kontrollerinde ekipmanlar sırayla alınır; operasyon durmaz.
Operatör belgesi kontrol kapsamında mı?
Rapor ekipmanı değerlendirir; ancak operatörlerin belgesi ve günlük kontrol listelerinin tutulup tutulmadığı da not edilir, çünkü denetimlerde birlikte istenir.
Akülü forkliftlerde ayrıca neye bakılır?
Akü bağlantı klemensleri ve soketi, şarj kablosu ve fişi, akü kilidi, elektrolit sızıntısı, acil güç kesici ve gösterge uyarıları kontrol edilir; şarj alanının havalandırması rapora not olarak yazılır.
Ataşmanlı (klemp, döner, uzatma) forklift nasıl değerlendirilir?
Ataşman, aracın kapasitesini düşürür; kontrolde kapasite tablosunun ataşmana göre güncellenmiş olması aranır ve yük testi ataşman takılıyken güncel kapasite üzerinden yapılır. Ataşmanın bağlantı kilitleri ve hidrolik bağlantıları da muayene kapsamındadır.
Forklift kontrolü için işletme neyi hazırlamalı?
Forklift şarjlı veya yakıtlı ve çalışır durumda olmalı, kapasite etiketi okunur olmalı, yük testi için bilinen ağırlıkta yük ya da test ağırlığı hazırlanmalı ve operatör test sırasında yanında bulunmalıdır.
Kiralık forkliftin raporunu kim sağlar?
Kiralayan firmanın güncel periyodik kontrol raporunu vermesi istenir; rapor yoksa veya süresi geçmişse kullanan işveren forklifti kontrol ettirmekle yükümlü olur. Rapor kopyası işyerinde bulunmalıdır.
Yük testi hangi yükle yapılır?
Test, forkliftin kapasite tablosundaki değerlere göre ve standartta belirtilen oranda yükle yapılır; ataşman takılıysa güncellenmiş kapasite esas alınır. Test sırasında devrilme ve hidrolik kaçırma izlenir.
Kontrolde uygunsuz çıkan forklift ne olur?
Fren, direksiyon veya kaldırma sisteminde güvenliği etkileyen kusur varsa forklift giderilinceye kadar kullanılmamalıdır; onarımdan sonra ilgili kontrol tekrarlanır ve rapor güncellenir.