Tek hat şeması neden tesisin kimliğidir?
Elektrik tesisat projesi, tesisinizin enerji giriş noktasından son prize kadar nasıl beslendiğini, hangi kablo ve şalterlerin kullanıldığını ve her devrenin nasıl korunduğunu gösteren mühendislik belgesidir. Tek hat şeması bu projenin omurgasıdır: bir bakışta ana pano, tali panolar, kompanzasyon, jeneratör ve UPS beslemeleri, kablo kesitleri ve koruma cihazları görülür. Kolon şeması aynı yapıyı çok katlı binalarda kat kat açar.
Projeyi ruhsat ve dağıtım şirketi başvurularında kurumlar ister; ancak asıl değeri işletme sırasında ortaya çıkar. Arıza anında hangi şalterin hangi hattı beslediğini bilen bakım ekibi dakikalar içinde müdahale eder. Periyodik kontrolde ölçüm noktaları bu şema üzerinden belirlenir. Yeni bir makine eklenirken kapasite sorusu tabloya bakılarak cevaplanır.
Bu hizmet; yeni tesis kuran yatırımcılara, tadilat ya da güç artırımı yapan işletmelere ve projesi bulunmayan eski binaların yönetimlerine verilmektedir.
Mevzuat: Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve Proje Hazırlama Yönetmeliği
Tesisatın tasarım kuralları Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği'nden gelir: iletken kesitleri, aşırı akım ve kaçak akım koruması, sayaç ve pano düzeni, topraklama bağlantıları bu yönetmelikte tanımlanır. Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği ise projenin biçimini belirler: hangi paftaların bulunacağı, pafta ölçekleri, sembol ve antet düzeni, hesap raporlarının içeriği. Dağıtım şirketine sunulan projelerde ayrıca şirketin teknik şartnamesindeki pano ve sayaç yerleşim kuralları uygulanır. Proje, EMO Serbest Müşavir Mühendislik Hizmetleri Yönetmeliği gereği SMM belgeli mühendis imzasıyla hazırlanır ve mesleki denetimden geçer.
Proje çizim süreci
- Veri toplama: mimari planlar, yük listesi, bağlantı görüşü ve varsa eski proje incelenir; gerekirse sahada pano ve hat güzergâhları fotoğraflanır.
- Güç dağılımı: tali pano sayısı ve yerleri, besleme yolları ve yedekli hatlar (jeneratör, UPS) sizinle birlikte kararlaştırılır.
- Hesaplar: yük cetveli, gerilim düşümü ve kısa devre hesapları yapılır; kablo kesitleri ve şalter kesme kapasiteleri buna göre seçilir.
- Çizim: tek hat şeması, kolon şeması, pano tek hat detayları ve kablo listesi hazırlanır; koruma seçiciliği kontrol edilir.
- Onay ve teslim: SMM imzalı proje EMO mesleki denetimine sunulur; onaylı DWG ve PDF dosyalar portal.vektorx.com hesabınıza yüklenir.
Teslim dosyasında neler var, revizyon gerekirse ne olur?
Teslim paketinde tek hat ve kolon şemaları, pano ve kablo listeleri, hesap raporu, teknik şartname ve EMO vizeli kapak bulunur. Kurumdan düzeltme talebi gelmesi hâlinde revizyon firmamızca yapılarak proje yeniden sunulur. Uygulama sırasında yüklenici güzergâh ya da pano değişikliği yaptığında proje iş bitiminde as-built olarak güncellenir; böylece elinizdeki şema sahayla uyumlu kalır.
Elektrik tesisat projesi fiyatı
15.000 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.
Fiyatı belirleyen başlıca etkenler:
- Kurulu güç ve pano sayısı: tali pano ve devre sayısı arttıkça pafta ve hesap hacmi büyür.
- Yapının türü ve kat sayısı: çok katlı binalarda kolon şeması ve kat panoları eklenir.
- Mevcut veri durumu: mimari DWG ve yük listesi hazırsa keşif süresi kısalır.
- Kurum başvurusu: dağıtım şirketi ya da belediye sunumu ve takip talebi.
Teklif ve ilgili hizmetler
Mimari planınızı ve yük listenizi iletmeniz hâlinde pafta sayısı belirlenerek yazılı teklif gönderilir: Teklif talebi. Tek hat projesiyle birlikte çoğunlukla yük cetveli, gerilim düşümü ve kısa devre hesabı, aydınlatma ve kuvvet tesisatı projesi ve güç artırımı için BEDAŞ / AYEDAŞ bağlantı projelendirmesi istenir. Süreci adım adım okumak için elektrik projesi nasıl hazırlanır rehberine bakın.
Elektrik Tesisat Projesi Çizimi (Tek Hat / Kolon Şeması): dayanak mevzuat ve standartlar
Elektrik Tesisat Projesi Çizimi (Tek Hat / Kolon Şeması) hizmetinde esas aldığımız düzenlemeler (raporda her bulgunun dayandığı madde ayrıca yazılır):
- Elektrik Tesisleri Proje Yönetmeliği (Resmî Gazete 30.12.2014 / 29221): proje hazırlama ve onay esasları.
- Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği (Resmî Gazete 04.11.1984 / 18565): iç tesisatın teknik kuralları.
- TS HD 60364-4-41: Alçak gerilim tesislerinde elektrik çarpmasına karşı koruma (otomatik kesme, kaçak akım koruması)
Mevzuat listesi en son 30.10.2026 tarihinde gözden geçirildi.
Sık sorulan sorular
Tek hat şeması ile kolon şeması arasındaki fark nedir?
Tek hat şeması, tesisin ana panodan tali panolara ve önemli yüklere kadar tüm besleme yapısını tek çizgiyle gösteren özet şemadır; şalter, kablo ve ölçü aletleri üzerinde yazılıdır. Kolon şeması ise binanın katlar arası dikey beslemesini, yani ana panodan kat ve daire panolarına giden kolon hatlarını kat kat gösterir. Çok katlı yapılarda ikisi birlikte istenir.
Elektrik tesisat projesi hangi durumlarda zorunludur?
Yapı ruhsatı, iskân, dağıtım şirketine bağlantı ya da güç artırımı başvurusu ve tesisatı değiştiren tadilatlarda proje istenir. Çalışanı olan işletmelerde periyodik kontrol raporunun tesisatla eşleştirilebilmesi için de güncel bir tek hat şeması bulundurulması beklenir.
Elektrik tesisat projesini kim çizebilir?
Kuruma sunulacak projeyi EMO'dan SMM belgesi ve büro tescili olan elektrik mühendisi imzalar. Elektrik teknikeri ya da teknik ressam çizime yardımcı olabilir, ancak hesapların ve uygunluğun sorumluluğu imzalayan mühendise aittir.
Proje için hangi bilgiler gereklidir?
Mimari kat planları (DWG tercih edilir), makine ve cihaz listesi ya da kurulu güç tahmini, varsa mevcut tek hat şeması, trafo veya sayaç bilgisi ve bağlantı görüşü. Bu bilgiler elinizde yoksa saha keşfinde firmamızca toplanır.
Tek hat şeması hangi bilgileri içerir?
Besleme noktasından son tüketiciye kadar panolar, koruma elemanlarının tipi ve değeri, kablo kesitleri, kaçak akım röleleri ve topraklama düzeni gösterilir; şema sahadaki gerçek durumla aynı olmalıdır.
Projede yük ve gerilim düşümü hesabı yapılır mı?
Evet. Kablo kesitleri yük akımı, gerilim düşümü ve kısa devre dayanımına göre hesaplanır; hesap cetvelleri proje dosyasına eklenir.
Mevcut tesisin tek hat şeması nasıl çıkarılır?
Sahada panolar tek tek gezilerek koruma elemanları, kablo kesitleri ve beslemeler kaydedilir; bu verilerle mevcut durum (as-built) tek hat şeması çizilir ve uyumsuzluklar ayrıca raporlanır.
Proje ile sahadaki tesisat farklıysa ne olur?
Farklılık periyodik kontrolde uygunsuzluk olarak yazılır; ya saha projeye uygun hâle getirilir ya da proje sahaya göre revize edilerek onaylı güncel hâle getirilir.
Proje ne kadar sürede teslim edilir?
Tesisin büyüklüğüne, keşif ihtiyacına ve mimari altlığın hazır olmasına bağlıdır; teslim süresi keşiften sonra teklifte belirtilir.
Tek hat şeması panoya asılmalı mı?
Önerilir. Ana panonun iç kapağında güncel tek hat şemasının bulunması, arıza ve bakım anında doğru devrenin hızla bulunmasını sağlar; şema her değişiklikte güncellenmelidir.