Vinç Periyodik Kontrolü (Köprülü, Portal, Monoray, Pergel)

Vinç kontrolü neden yük testi olmadan tamamlanmaz?

Köprülü, portal, monoray ve pergel vinçlerde kazaların büyük bölümü kopan halat, açılan kanca, tutmayan fren ve çalışmayan limit kesicilerinden kaynaklanır. Bu parçaların durumu yalnız gözle değil, yük altında ölçülerek anlaşılır. Bu nedenle vinç periyodik kontrolü iki bölümden oluşur: ayrıntılı muayene ve yük testi.

Fabrikalar, metal işleme atölyeleri, depolar, tersaneler ve inşaat şantiyeleri vinçlerini yılda bir kontrol ettirmekle yükümlüdür; kontrol raporu iş müfettişleri, sigorta şirketleri ve müşteri denetimlerinde istenir.

Hangi tesislerde zorunlu?

Vinç bulunan her iş yeri yıllık kontrol kapsamındadır; vincin seyrek kullanılması süreyi uzatmaz. Sık karşılaştığımız örnekler:

• Çelik konstrüksiyon ve makine imalat atölyelerinde çift kirişli köprülü vinçler
• Kalıphane ve pres hatlarında kalıp değişiminde kullanılan tek kirişli köprülü vinçler
• Tersane, prefabrik beton ve boru stok sahalarında açık alan portal vinçleri
• Bakım atölyeleri ve tezgâh başlarında kolon tipi pergel vinçler
• Depo ve yükleme alanlarında monoray hatları üzerinde çalışan elektrikli vinçler

Örnek: 10 tonluk köprülü vinç ve üç adet 1 tonluk pergel vinci olan bir tesiste dördü aynı gün planlanır; köprülü vinç için 12,5 ton, pergeller için 1,25 ton tartılı test yükü hazır edilir.

Dayanak: Ek-III 2.2, TS 10116 ve ISO 4309

Zorunluluk ve periyot İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.2'den gelir. Muayene ve kabul ölçütleri TS 10116 (köprülü vinçler), TS EN 13157, FEM kuralları ve halat için ISO 4309'a dayanır. Kabul kriterlerinden bazıları:

Kontrol öncesi hazırlık

• Vinç listesi: tip, kapasite, açıklık, seri numarası, kurulum yılı
• Her kapasite için tartılı test yükü ve yükü bağlayacak uygun sapan
• Köprü altında boş test alanı ve yükün kaldırılacağı sağlam zemin
• Köprü üzerine çıkış için merdiven veya platform; enerji kesme şalterinin konumu
• Bakım defteri, halat değişim kaydı ve önceki rapor

Saha çalışması

1. Vinç kimlik etiketi, önceki rapor ve bakım kayıtları alınır; işletmeden çalışma izni ve test alanı istenir.
2. Yük altına giriş engellenir; test alanı şeritle kapatılır.
3. Gözle ve ölçüyle muayene: kanca ve mandal, halat ve tambur, makara ve kılavuzlar, fren balataları, köprü ve araba tekerlekleri, ray ve tamponlar, elektrik beslemesi ve kumanda, uyarı etiketleri.
4. Fonksiyon testleri: yukarı-aşağı limit kesiciler, acil stop, kaldırma ve yürüyüş frenleri, aşırı yük sınırlayıcı.
5. Yük testleri: 1,25 × beyan yükü ile statik test (10 dakika), 1,1 × beyan yükü ile dinamik hareketler; sehim ölçümü.
6. Sonuç etiketi vince yapıştırılır: yeşil uygun, sarı şartlı, kırmızı kullanım dışı.

Her ölçüm noktası ve her uygunsuzluk saha uygulamamızda fotoğraflı olarak kaydedilir; rapora olduğu gibi aktarılır.

Halat çapı kumpasla, kanca ağız açıklığı ve boyun kesiti mastarla ölçülür; sehim için köprü ortasının yüksüz ve yüklü kotu lazer metreyle alınır. Aşırı yük sınırlayıcı için yük kademeli artırılır ve hangi değerde durdurduğu kaydedilir.

Rapor içeriği

Vinç kimliği (tip, kapasite, açıklık, seri no), muayene kontrol listesi, halat ve kanca ölçümleri, test yükleri ve sehim değerleri, fonksiyon testi sonuçları, fotoğraflı uygunsuzluk listesi, sonuç (UYGUN / UYGUN DEĞİL) ve bir sonraki kontrol tarihi. Vinç raporu e-imzalı olarak hazırlanır ve portala yüklenir; denetimde kâğıt arşive gerek kalmaz.

Uygunsuzluk bulunduğunda vinç kırmızı etiketle kullanım dışı bırakılır; onarım sonrası doğrulama testi yapılır ve rapor güncellenir.

Sık görülen uygunsuzluklar

• Kanca mandalının kırık, sıkışmış veya tamamen sökülmüş olması
• Halat uç bağlantısında yanlış takılmış klemensler; tamburda halatın üst üste binmesi
• Üst limit kesicinin "yük daha yükseğe alınsın" diye devre dışı bırakılması
• Fren balatasına yağ bulaşması ve yükün askıda kayması
• Ray sonu tamponlarının eksik olması; araba tekerleklerinde flanş aşınması

Kanca, fren ve limit kesici uygunsuzlukları "kullanım dışı" sonucunu doğurur; tampon, etiket ve kumanda butonu gibi bulgular şartlı uygunlukla süre verilerek raporlanır.

Fiyat

550 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.

Fiyatı etkileyen etkenler: vinç sayısı ve kapasitesi, test yükünün işletme tarafından sağlanıp sağlanmadığı, tesis lokasyonu ve aynı ziyarette yapılacak diğer kontroller (caraskal, forklift, sapan).

Teklif ve ilgili hizmetler

Vinç sayısını ve kapasitelerini iletmeniz hâlinde yazılı teklif bir iş günü içinde gönderilir: Teklif talebi. Genellikle birlikte planlanan kontroller: Caraskal periyodik kontrolü, Sapan, zincir ve halat kontrolü, Forklift periyodik kontrolü.