Caraskal Periyodik Kontrolü (El ve Elektrikli Zincirli Vinç)

Caraskal kontrolünde incelenen noktalar

Caraskal (zincirli vinç) küçük görünür ama çoğu zaman kapasitesine yakın yüklerle, kalabalık atölyelerde ve başın üstünde çalışır. Zincir uzaması, deforme olmuş bir kanca ya da tutmayan fren, yükün operatörün üzerine düşmesi demektir. Periyodik kontrol bu riskleri ölçülebilir ölçütlerle değerlendirir.

Elle çalışan caraskallar, elektrikli zincirli vinçler, kaldırma kapasitesi 250 kg'dan birkaç tona kadar olan ekipmanlar ve bunların monoray ve yürüyüş arabaları hizmet kapsamındadır.

Hangi tesislerde zorunlu?

Caraskal bulunan her iş yeri ekipmanı yılda bir kontrol ettirir; az kullanılması ya da sehpa üzerinde taşınabilir olması bu yükümlülüğü kaldırmaz. Uygunsuzluklar en çok aşağıdaki alanlarda görülür:

• Metal işleme ve kaynak atölyelerinde sac ve profil taşıyan monoray caraskallar
• Kalıphane ve enjeksiyon tesislerinde kalıp değişiminde kullanılan elektrikli zincirli vinçler
• Bakım atölyeleri ve servis istasyonlarında motor, redüktör ve pompa sökümünde kullanılan el caraskalları
• Montaj hatlarında, depo rampalarında ve şantiyelerde geçici olarak kurulan sehpalı caraskallar

Örneğin bir kalıphanede 2 tonluk kalıp, 3 tonluk elektrikli caraskalla günde birkaç kez değiştiriliyorsa zincir ve fren aşınması hızlanır; yıllık kontrol atlanamaz.

Mevzuat ve standart

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.2 caraskalları kaldırma ekipmanı olarak yılda bir kontrole tabi tutar. Muayene ölçütleri TS EN 13157 (elle çalışan kaldırma ekipmanları) ve TS 10116'dan alınır; zincir için TS EN 818 serisi, kanca için DIN 15405 esas alınır.

Kontrol öncesi hazırlık

Kontrol gününün verimli geçmesi için işletmeden aşağıdakiler talep edilir:

• Caraskal listesi: konum, kapasite, tip (el veya elektrikli), varsa seri numarası
• Önceki kontrol raporu ve bakım kayıtları; zincir veya kanca değiştirildiyse servis formu
• Her caraskal için tartılı test yükü (beyan yükünün 1,25 katı); kalıp, çelik blok veya dolu palet olabilir
• Monoray ve ray altında boş çalışma alanı; yük altına girişin engellenmesi
• Elektrikli modellerde enerjinin açık ve kumandanın çalışır durumda olması

Kontrol adımları

1. Kimlik etiketi (kapasite, seri no), bakım ve önceki kontrol kayıtları incelenir; kaldırma kapasitesi etiketi okunaklı olmalıdır. Etiketi olmayan veya kapasitesi belirsiz caraskal için teste geçmeden imalatçı belgesi istenir.
2. Zincir boyu referans bakla sayısı üzerinden ölçülür; uzama, bakla aşınması, çatlak ve bükülme aranır. Zincir yağlı ve temiz olmalıdır. Ölçüm kumpas ve zincir mastarıyla yapılır; sonuç imalatçının yeni zincir ölçüsüyle karşılaştırılarak yüzde uzama hesaplanır.
3. Kanca ağız açıklığı ve boyun kesiti ölçülür; mandal fonksiyonu kontrol edilir. Üst askı kancası ve bağlantı pimi de aynı şekilde değerlendirilir. Ağız açılması ve boyun aşınması, yeni kanca ölçüsüne göre yüzde olarak raporlanır.
4. Fren: yük askıda bırakılarak kayma kontrolü; elektrikli modellerde yukarı-aşağı limit kesiciler, kumanda butonları, acil stop ve kablo durumu test edilir. El caraskalında çekme zincirinin ve cırcır mekanizmasının boşta kaymaması, elektrikli modelde kumanda kablosunun askı teliyle taşınması beklenir.
5. Yük testi: 1,25 × beyan yükü ile statik test, 1,1 × beyan yükü ile kaldırma-indirme hareketleri; yük kaymamalı, zincir ve gövdede deformasyon olmamalıdır. Statik yük askıdayken zincir ve kanca gözlenir; dinamik hareketlerde fren tutuşu ve limitler bir kez daha denenir.
6. Sonuç etiketi caraskala yapıştırılır. Monoray varsa ray uç tamponları, ray ek bağlantıları, askı kelepçeleri ve yürüyüş arabası tekerlekleri bu aşamada ayrıca değerlendirilir.

Rapor içeriği

Caraskal envanteri (konum, tip, kapasite, seri no), zincir ve kanca ölçüm tablosu, fren ve fonksiyon testleri, yük testi sonuçları, fotoğraflı uygunsuzluk listesi, sonuç ve bir sonraki kontrol tarihi. Uygun olmayan ekipman kırmızı etiketle işaretlenir ve raporda değiştirilecek parça adıyla yazılır.

Her caraskal için ayrı ölçüm tablosu ve tüm ekipman için tek özet liste düzenlenir; rapor e-imzalı PDF olarak müşteri portalında erişilebilir kalır.

Sık görülen uygunsuzluklar

• Yağlanmamış, paslı ve kirli zincir: ölçüme girmeden uygunsuz sayılır ve en sık rastlanan bulgudur
• Kanca mandalının kırık olması veya sökülmüş olması; mandalsız kancaya sapan takılması
• Elektrikli caraskalda üst limit kesicinin devre dışı bırakılması ya da kancanın gövdeye çarpacak kadar yükselmesi
• Kapasite etiketi silinmiş caraskalın, kapasitesi bilinmeden ağır yüklerde kullanılması
• Monoray uçlarında tampon olmaması; yürüyüş arabasının raydan çıkma riski

Bu bulguların çoğu parça değişimiyle giderilir; raporda hangi parçanın değişeceği ve değişim sonrası doğrulama kontrolünün nasıl yapılacağı yazılır.

Fiyat

550 TL + KDV'den başlar. EMO asgari ücret tarifesi esas alınır; kesin fiyat, keşif sonrası teklifte belirtilir.

Fiyat; caraskal sayısına, kapasiteye, test yükünün hazır olup olmamasına ve aynı ziyarette yapılacak diğer kaldırma ekipmanı kontrollerine göre belirlenir. Beş ve üzeri ekipmanda adet indirimi uygulanır.

Teklif ve ilgili hizmetler

Caraskal sayınızı ve kapasitelerini teklif formu aracılığıyla iletebilirsiniz. İlgili kontroller: Vinç periyodik kontrolü, Sapan, zincir ve halat kontrolü, Manlift ve platform kontrolü.