1 Ocak 2027 Akreditasyon Zorunluluğu: Sık Sorulan Sorular

1 Ocak 2027 akreditasyon zorunluluğuyla birlikte dört ekipman grubunun periyodik kontrolünü yalnız akredite bir muayene kuruluşunda çalışan yetkili kişiler yapabilecek: hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları, buhar kazanları, kablolu taşıma tesisatları ve sütunlu çalışma platformları. Kural, 23 Aralık 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanan İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği değişikliğiyle geldi ve akreditasyon şartı olan ekipman sayısını dörtten sekize çıkardı. Bu yazıda tarihin neyi değiştirdiğini, neyi değiştirmediğini ve işverenin şimdiden yapması gerekenleri soru-cevap düzeninde topluyoruz.

Akreditasyon zorunluluğu hangi ekipmanları kapsıyor?

Yönetmeliğin "akreditasyon zorunluluğu başlayan iş ekipmanları" maddesi bugün sekiz grubu sayar. Dördü 2024 başından beri bu kapsamdadır, dördü 1 Ocak 2027'de eklenir:

• Kule vinçler (2024'ten beri)
• LPG tankları ve tesisatları (2024'ten beri)
• Asılı erişim donanımları (2024'ten beri)
• Yürüyen merdivenler (2024'ten beri)
• Engelliler için güç tahrikli platformlar (2027)
• Buhar kazanları (2027)
• Kablolu taşıma tesisatları (2027)
• Sütunlu çalışma platformları (2027)

Listede olmayan ekipmanlarda kural değişmez: kontrolü, Ek-III'te o ekipman için sayılan meslekten ve EKİPNET kaydı olan bir yetkili kişi yapar. Akreditasyon şartı yalnız bu sekiz grup içindir.

"Ekipman muayene kuruluşu" ne demek?

Aynı değişiklik, yönetmelikteki "akredite muayene kuruluşu" ifadesini "ekipman muayene kuruluşu" olarak değiştirdi; 6331 sayılı Kanun'a uyum için yapılan bu düzenlemeyle yetkilendirme Bakanlığa bağlandı. Bakanlık yeni bir düzenleme yapana kadar, TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite edilmiş ilgili kuruluşlar ekipman muayene kuruluşu sayılır. Yani 2027'de pratikte aranacak şey, ekipmanı kapsamında gösteren bir 17020 akreditasyonudur. Kuruluş adına kontrolü yapan çalışanın da EKİPNET kaydı bulunmalı ve kontrolden önce işverenle İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılmalıdır.

Geçiş dönemi nasıl işliyor?

Yeni dört ekipman için yönetmelik bir geçiş hükmü koydu: ilgili bentler 1 Ocak 2027'ye kadar uygulanmaz ve bu tarihten önce usulüne uygun düzenlenmiş raporlar süreleri boyunca geçerli kalır. Bu, bir raporun 1 Ocak 2027 gecesi geçersiz olmayacağı anlamına gelir. Değişen, bir sonraki kontrolü kimin yapacağıdır. Raporunuzdaki "bir sonraki periyodik kontrol başlangıç tarihi" 2027 içindeyse, o kontrolü akredite bir kuruluşa yaptırmanız gerekir. Yıl içinde dağınık tarihleri olan işletmeler için ekipman bazında bir liste çıkarmak, hangi ayda hangi kuruluşla çalışılacağını baştan gösterir.

Hangi işletmeleri en çok etkiliyor?

Buhar kazanı kullanan sektörler listenin en geniş kısmıdır: tekstil boya-terbiye tesisleri, gıda ve süt işletmeleri, kimya tesisleri, sterilizasyon ve çamaşırhanesi olan hastaneler ve büyük oteller. Sütunlu çalışma platformları inşaat sektöründe, özellikle cephe kaplama ve mantolama işlerinde yaygındır. Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları alışveriş merkezlerinde, okullarda, kamu binalarında ve konut sitelerinde bulunur. Kablolu taşıma tesisatları ise teleferik ve telesiyej gibi tesislerdir. Tek bir buhar kazanı olan küçük bir işletme için de kural aynıdır; belirleyici olan ekipman sayısı değil, ekipmanın türüdür. Bu ekipmanlardan biri sizde varsa, kontrol firmanızın 2027 sonrası için akreditasyon kapsamını şimdiden sormanız gerekir.

İşveren şimdiden ne yapmalı?

Hazırlık birkaç basit adımdan oluşur:

• Envanteri çıkarın: Sekiz gruptan hangi ekipmanın işyerinizde bulunduğunu listeleyin.
• Rapor tarihlerine bakın: Her raporun bir sonraki kontrol başlangıç tarihini not edin.
• Kapsamı sorun: Teklif alırken akreditasyon kapsam listesini isteyin.
• Sözleşmeyi erken başlatın: İSG-KATİP sözleşmesi kontrolden en geç bir gün önce onaylanmalıdır.
• Dosyayı ayırın: Akredite kuruluş raporlarını ekipman dosyasında ayrı bölümde saklayın.

Bu liste aynı zamanda iş güvenliği uzmanınızın takip tablosuna da girdi olur; uzman, raporun doğru kuruluştan alınıp alınmadığını denetimden önce görebilir.

Akreditasyonsuz yapılan kontrolün sonucu ne olur?

Kapsamdaki bir ekipman için akredite olmayan bir kişi ya da kuruluşun düzenlediği rapor, yönetmeliğin aradığı şartı taşımadığı için denetimde geçerli bir periyodik kontrol sayılmaz. Ekipman fiilen kontrolsüz kabul edilir; işveren idari yaptırım riskiyle ve olası bir kazada ağırlaşan sorumlulukla karşılaşır. Raporun kimden alındığını sorgulamak işverenin görevidir: Bakanlığın kayıt ve eğitim tebliği de işverenden, kontrolü yapan kişinin Ek-III'teki branştan olduğunu ve EKİPNET kaydının geçerli olduğunu kontrol etmesini ister.

Mevcut kontrol firmanızla devam edebilir misiniz?

Cevap, firmanın akreditasyon kapsamına bağlıdır. Kapsamında örneğin buhar kazanı bulunan akredite bir kuruluşla çalışıyorsanız 2027'de sizin için değişen bir şey olmaz. Firmanız akredite değilse listedeki dört ekipman için yeni bir kuruluş bulmanız gerekir; envanterin geri kalanı mevcut düzenle sürer. Pratikte bu, iki tedarikçiyle çalışmak demektir. Bir tekstil fabrikasında buhar kazanı akredite kuruluşa geçerken aynı kazan dairesindeki genleşme tankı, hava tankları, elektrik panoları ve topraklama tesisatı yetkili kişiyle kontrol edilmeye devam eder. İki tedarikçinin kontrol günlerini aynı haftaya koymak, kazan dairesinin iki ayrı kez durdurulmasını önler. Teklifleri karşılaştırırken her ekipmanın hangi kuruluşa ait olacağını envanter listesinde işaretlemek, yıl içinde hiçbir kalemin arada kalmamasını sağlar.

Akreditasyon takviminde VEKTORX ne yapıyor?

VEKTORX olarak akreditasyon şartı bulunmayan ekipmanlarınızın periyodik kontrollerini EKİPNET kayıtlı yetkili kişilerle ve İSG-KATİP sözleşmesiyle yürütüyor, teklif aşamasında envanterinizde hangi ekipmanın akredite kuruluş gerektirdiğini ayrıca işaretliyoruz. 2027 takvimine girecek kalemleriniz varsa envanterinizi şimdiden teklif formu ile gönderin; basınçlı kaplarda kapsam basınçlı kap periyodik kontrol, vinç ve caraskal gibi kaldırma ekipmanlarında makine periyodik kontrol sayfasında anlatılıyor.