Topraklama raporunu, ölçümü bizzat yapan ve topraklama tesisatı için yetkili olan elektrik mühendisi, elektrik-elektronik mühendisi, elektrik eğitimi mezunu teknik öğretmen ya da elektrik teknikeri verir. İşyerlerinde rapor bir periyodik kontrol belgesidir; bu yüzden düzenleyen kişinin EKİPNET kaydı bulunmalı ve kontrolden önce işverenle İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılmış olmalıdır. Raporu isteyen taraf ise amaca göre değişir: işyerinde iş müfettişi ve iş güvenliği uzmanı, abonelik işlemlerinde ilgili kurum, sigorta incelemesinde sigorta şirketi. Bu yazıda raporun hangi amaçla kimden alındığını ve teslim aldığınızda neye bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.
Amaca göre raporu kim düzenler?
Aynı ölçüm farklı amaçlarla istenebilir ve her amacın beklediği belge biraz farklıdır:
- İşyeri periyodik kontrolü: EKİPNET kayıtlı yetkili kişi, İSG-KATİP sözleşmesiyle.
- Abonelik işlemleri: tek noktalı ölçüm, yetkili elektrik mühendisi raporuyla.
- Yeni yapı ve tesis kabulü: projeye uygun yapıldığını gösteren ilk ölçüm.
- Sigorta ve müşteri denetimi: genellikle son periyodik kontrol raporu.
En kapsamlısı işyeri periyodik kontrol raporudur. Ek-III düzenindeki bu rapor; işyeri bilgilerini, sözleşme numarasını, kontrolün başlangıç tarihini, ölçüm yöntemini, her ölçüm noktasının değerini, sonucu ve kontrolü yapanın adını, mesleğini ve EKİPNET numarasını taşır. Abonelik için yapılan tek noktalı ölçümler ise EMO'nun en az ücret tarifesinde ayrı bir kalem olarak yer alır ve kapsamı daha dardır.
Raporu kim ister, kim saklar?
İşyerlerinde raporu yaptırmak ve saklamak işverenin görevidir. İş güvenliği uzmanı raporun süresini takip eder, eksik bulguların giderilmesini izler ve yıllık planına işler. İş müfettişi denetimde raporun aslını görmek ister; e-imzalı raporlarda bu, PDF dosyasının kendisidir. Konut sitelerinde ortak alan topraklamasının raporu yönetimde, kiracı işyerlerinde ise her kiracının kendi bölümünün raporu kendisinde bulunur. Ortak tesisat raporunun bir kopyasının kiracılarla paylaşılması, kendi ölçümlerini değerlendirmelerini kolaylaştırır.
Raporu almak için ne yapmanız gerekir?
Süreç birkaç adımdan oluşur. Önce tesisinizdeki pano, makine ve ölçüm noktası sayısı belirlenir; bu bilgiyle teklif hazırlanır. Teklif onaylandıktan sonra kontrolü yapacak yetkili kişiyle İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılır ve kontrol gününden önce iki tarafça onaylanır. Ölçüm günü panolara, teknik odalara ve topraklama barasına erişim sağlanır. Ölçüm sonuçları işlendikten sonra rapor imzalanır ve teslim edilir. Ölçümün yöntemlerini topraklama ölçümü nasıl yapılır yazısında ayrıca anlattık.
Teslim aldığınız raporu nasıl doğrularsınız?
Raporun gerçekten yetkili bir kişi tarafından düzenlendiğini anlamak için birkaç noktaya bakmanız yeterlidir. Rapordaki kişinin mesleği elektrik tesisatı için yetkili meslekler arasında olmalı ve EKİPNET kayıt numarası yazmalıdır. Raporda yazan sözleşme numarası, İSG-KATİP'te onayladığınız sözleşmeyle aynı olmalıdır. Ölçüm noktaları tesisinizdeki panolarla eşleşmeli, her noktanın ayrı bir değeri bulunmalıdır. Bir sonraki kontrol tarihi açıkça yazılmalı, rapor imzalı olmalıdır. Bu bilgilerden biri eksikse raporu dosyaya koymadan önce düzeltilmesini isteyin.
Hangi raporlar geçerli sayılmaz?
Bazı belgeler topraklama raporu gibi görünse de denetimde kabul edilmez. Elektrik ustasının ya da bakım firmasının doldurduğu, yetkili kişinin imzasını ve EKİPNET numarasını taşımayan formlar bunların başındadır. İSG-KATİP sözleşmesi olmadan düzenlenen raporlar da yönetmelik gereği geçersizdir. Ölçüm değeri yazılmadan yalnız "uygundur" ifadesi taşıyan belgeler, tesisin gerçek durumunu göstermediği için güvence sağlamaz. Yetkilendirilmiş OSGB'lerin ve çalışanlarının da periyodik kontrol raporu düzenleyemediğini hatırlatalım. Şüpheli bir belgeyle karşılaştığınızda, rapordaki EKİPNET numarasını ve sözleşme numarasını kontrol firmasından yazılı olarak teyit etmeniz en kısa yoldur.
Mühendis mi, tekniker mi?
Topraklama tesisatının periyodik kontrolü için Ek-III, elektrik mühendislerini, elektrik-elektronik mühendislerini, elektrik eğitimi mezunu teknik öğretmenleri ve elektrik teknikerleri ile yüksek teknikerlerini birlikte sayar. Elektronik mühendisleri ise 1 kV ve altındaki tesisatlar için yetkilidir. Yani işyerinizin alçak gerilim topraklamasını bu unvanlardan herhangi biri ölçebilir; belirleyici olan unvanın listede bulunması, EKİPNET kaydının geçerli olması ve ölçümün doğru yöntemle yapılmasıdır. Yüksek gerilim tesisleri, trafo merkezleri ve karmaşık sanayi tesislerinde ise tesisatı ve projeyi değerlendirebilecek deneyimde bir mühendisle çalışmak, raporun kalitesini doğrudan etkiler. Unvanlar arasındaki farkı topraklama raporu kimler verebilir yazısında ayrıntılı anlattık.
Raporda hangi ölçüm bilgileri yer alır?
İyi bir topraklama raporu yalnız "uygundur" sonucunu değil, bu sonuca nasıl varıldığını da gösterir. Her ölçüm noktası ayrı satırda yer alır: noktanın adı ve yeri, ölçülen değer, değerlendirmede kullanılan sınır ve sonuç. Raporda ölçüm yöntemi, kullanılan cihazın marka ve seri numarası ile kalibrasyon tarihi de yazar. Koruma iletkeninin sürekliliği ve gerekiyorsa çevrim empedansı ölçümleri, topraklama değerini tamamlayan bilgilerdir. Bu ayrıntılar, bir sonraki yıl aynı noktaların karşılaştırılmasını sağlar; değerdeki yavaş bir artış, bağlantılardaki bozulmanın erken işaretidir.
Rapor kimin adına düzenlenir?
Periyodik kontrol raporu, tesisatı kullanan ve çalışanlarının güvenliğinden sorumlu olan işveren adına düzenlenir; raporun genel bilgiler bölümünde işyerinin unvanı, SGK sicil numarası ve adresi yer alır. Kiracı işyerlerinde rapor kiracı adına, ortak tesisat raporları ise bina yönetimi adına çıkar. Bu ayrım, denetimde raporun doğru işyerine ait olduğunun anlaşılmasını sağlar.
VEKTORX'ten topraklama raporu
VEKTORX olarak topraklama ölçümünü EKİPNET kayıtlı yetkili kişilerle ve İSG-KATİP sözleşmesiyle yapıyor, her ölçüm noktasını değeriyle saha uygulamasında kaydediyoruz; e-imzalı rapor müşteri portalından indirilir. Ölçümün kapsamını topraklama ölçümü sayfasında bulabilirsiniz; teklif için tesisinizin pano ve topraklama bilgileriyle teklif formu doldurmanız yeterli.
Sık sorulan sorular
Topraklama raporunu elektrik dağıtım şirketi verir mi?
Hayır. Dağıtım şirketi kendi şebekesinin işletmecisidir; binanızın ya da işyerinizin topraklama raporunu düzenlemez. Rapor, ölçümü yapan yetkili elektrik mühendisi ya da teknikeri tarafından verilir. Dağıtım şirketi bazı işlemlerde bu raporu ister.
Bina yönetiminden aldığım topraklama raporu işyerim için yeterli mi?
Tek başına yeterli değildir. Bina raporu ortak tesisatı ve ana topraklamayı gösterir. İşyerinizin panosu, prizleri ve makine gövdeleri sizin kontrol programınızın parçasıdır ve kendi raporunuzda ölçülmelidir.
Topraklama raporu ne kadar sürede verilir?
Süre, ölçüm noktası sayısına ve tesisin büyüklüğüne bağlıdır. Küçük bir işyerinde ölçüm aynı gün biter; rapor, ölçüm değerlerinin işlenmesi ve imzalanmasından sonra teslim edilir. Teklif alırken teslim süresini sormanız yerinde olur.
Elektrik mühendisi (SMM). 2016'dan beri VEKTORX'in kurucusu ve teknik müdürü; periyodik kontrol, topraklama ve paratoner ölçümleri ve elektrik projelerinde saha deneyimi.