Fabrikalar İçin Periyodik Kontrol: Hangi Kontroller Zorunlu?

Bir fabrikada periyodik kontrole tabi ekipman ve tesisatlar tek bir yönetmelik maddesinde değil, birkaç düzenlemede dağınık hâlde yer alır. Ortak payda İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III'tür: elektrik tesisatı, kaldırma araçları, basınçlı kaplar, yangın tesisatı ve havalandırma için standartlarda aksi belirtilmedikçe yıllık periyot verir. 23 Aralık 2025 değişikliğinden bu yana yalnız Ek-III tablolarında sayılan ekipmanlar periyodik kontrole tabidir ve her kontrolden önce İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılması gerekir. Buna iş hijyeni ölçümleri ve yangın yönetmeliğinin gerekleri eklenir. Aşağıdaki liste, bir üretim tesisinin denetime hazır olması için dosyada bulunması gereken kontrolleri gruplar hâlinde toplar.

1. Elektrik tesisatı, topraklama ve paratoner

Üretim tesisinin en kapsamlı kontrol grubudur. Ana dağıtım panosundan makine panolarına kadar tüm tesisatın iç tesisat uygunluk kontrolü, her pano ve makine gövdesi için topraklama ölçümü, kaçak akım rölelerinin açma akımı ve süresi testi, binanın paratoner kontrolü ve varsa jeneratör, yüksek gerilim hücresi ve trafo kontrolleri bu gruptadır. Isınma kaynaklı arızaları duruş olmadan bulmak için termal kamera ile pano kontrolü aynı ziyarette yapılır. Kontrolü elektrik mühendisi ya da teknikeri yapar ve Ek-III bu kontrolde tesisat projesini arar; projesi olmayan tesiste proje yaptırmak işverenin işidir. Raporlar ekipman bazında ayrı düzenlenir.

2. Makineler ve kaldırma araçları

Ek-III, kaldırma ve iletme ekipmanlarında her yıl işletme kapasitesiyle yük testi, en geç üç yılda bir de kaldırma kapasitesinin katsayılarla artırıldığı bir test ister. Fabrikada bu grup forklift, transpalet, istif makinesi, vinç, caraskal ve manlift gibi araçları kapsar; ayrıca pres, giyotin, tezgâh ve endüstriyel kapılar makine güvenliği yönünden kontrol edilir. Sapan, zincir ve halat gibi kaldırma aksesuarları da bu grupta yer alır. Kontrolü makine mühendisi ya da teknikeri yapar; her araç için ayrı rapor düzenlenir. Grubun tamamı için makine periyodik kontrolü sayfasına bakabilirsiniz.

3. Basınçlı kaplar

Kompresör hava tankları, hidrofor ve genleşme tankları, buhar ve sıcak su kazanları ile boylerler Ek-III 2.1'e göre yılda bir kontrol edilir; her kontrolde işletme basıncında, üç yılda bir de daha yüksek test basıncında hidrostatik test yapılır. Kazanlarda emniyet ventili ve yakıt hattı kontrolleri, tanklarda et kalınlığı ölçümü bu kontrolün parçasıdır. İki istisnaya dikkat edin: LPG tankları işverenin yazılı planına göre ve akredite muayene kuruluşunca, buhar kazanları ise 1 Ocak 2027'den itibaren yine akredite kuruluşlarca kontrol edilir. Üretimi etkilediği için bu grup planlı duruşa denk getirilir. Kapsam için basınçlı kap periyodik kontrolü sayfasına bakabilirsiniz.

4. Yangın tesisatı ve söndürme ekipmanları

Yangın pompa istasyonu, hidrantlar, yangın dolapları, yağmurlama (sprinkler) tesisatı, su deposu ve yangın algılama-ihbar sistemi Ek-III'te yıllık kontrole tabidir; söndürme tüpleri ise TS ISO 11602-2 sürelerine göre izlenir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, tüp tipi ve yerleşimini tehlike sınıfına göre belirler. Duman tahliye ve basınçlandırma sistemleri de bu grupta kontrol edilir. Kapsam için yangın tesisatı periyodik kontrolü sayfasına bakabilirsiniz.

5. Havalandırma ve toz toplama sistemleri

Üretim alanındaki havalandırma tesisatı, toz toplama ve aspirasyon sistemleri ile boya kabinleri Ek-III'te tesisat olarak yıllık kontrole tabidir; debi ve hız ölçümleri projede öngörülen değerlerle karşılaştırılır, bu yüzden kontrolde havalandırma projesi de aranır. Bu kontrol, iş hijyeni ölçümleriyle birlikte okunduğunda anlam kazanır: havalandırma yetersizse toz ve gaz ölçümleri sınır değerleri aşar. Kapsam için havalandırma tesisatı kontrolü sayfasına bakabilirsiniz.

6. İş hijyeni ölçümleri

Gürültü (ortam ve kişisel maruziyet), toz ve kimyasal gaz, aydınlatma, termal konfor ve titreşim ölçümleri, risk değerlendirmesine göre belirlenen sıklıkta yapılır ve ölçüm raporları periyodik kontrol raporlarıyla birlikte dosyada tutulur. Ölçümler, çalışma ortamının sınır değerlere uygunluğunu belgeler ve kişisel koruyucu donanım seçiminin dayanağıdır. Kapsam için iş hijyeni ölçümleri sayfasına bakabilirsiniz.

Tek ziyarette planlama

Altı grubun ortak periyodu bir yıldır. Her grubun kontrolünü farklı meslekten bir yetkili kişi yapar ve her biri için İSG-KATİP'te ayrı sözleşme gerekir; bu sözleşmelerin kontrol haftasından önce onaylanması planın ilk adımıdır. Hepsini aynı aya toplamak, planlı duruşla çakıştırmak ve tek ekipman envanteri üzerinden ilerlemek üç şey kazandırır: tek randevu ve tek saha ekibi, üretim kaybının tek duruşa sığması, raporların aynı tarihle dosyada bulunması. Envanter listesi (pano sayısı, makine ve kaldırma aracı listesi, tank sayısı, tüp sayısı, ölçüm yapılacak bölümler) önceden paylaşıldığında keşif gerekmeden teklif ve takvim hazırlanır.

Denetim dosyasında ne bulunmalı?

Her ekipman grubunun güncel periyodik kontrol raporu, raporlardaki uygunsuzluklar için düzeltici faaliyet kayıtları, ekipman envanteri, bakım kayıtları, elektrik ve yangın tesisatı projeleri, iş hijyeni ölçüm raporları ve kontrolü yapan kişilerin meslek ve EKİPNET kayıt bilgileri. Raporların "bir sonraki kontrol tarihi" alanı dolu ve güncel olmalıdır; süresi geçmiş rapor dosyada bulunsa bile geçersiz sayılır.

VEKTORX olarak nasıl çalışıyoruz?

Fabrika kontrollerini tek envanter üzerinden, elektrik, makine, basınçlı kap, yangın ve iş hijyeni gruplarını aynı takvimde planlıyoruz. Her ekipman saha uygulamasında ayrı kayıt olarak giriliyor; ölçülmeyen hiçbir değer yazılmıyor. Raporlar grup bazında, elektronik imzalı PDF olarak müşteri portalından indiriliyor ve bir sonraki kontrol tarihleri tek listede izleniyor. Tesisinizin envanter özeti ve adresiyle teklif isteyebilir, OSGB ile çalışıyorsanız OSGB çözüm ortaklığı sayfasına bakabilirsiniz.