Elektrik İç Tesisat Uygunluk Kontrolü Nasıl Yapılır? Adım Adım

Elektrik iç tesisat uygunluk kontrolü; panoların gözle muayenesi, gerilimsiz devrede izolasyon ve koruma iletkeni sürekliliği ölçümleri, enerji altında çevrim empedansı ve kaçak akım rölesi testleri ile bu sonuçların değerlendirildiği bir rapordan oluşur. Kontrol, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III 2.3 gereği yılda bir yapılır ve elektrik mühendisi, elektrik teknikeri ya da yüksek teknikeri tarafından yürütülür. Aşağıda bir kontrol gününün sahadaki sırasını adım adım anlatıyoruz; böylece hazırlığınızı buna göre yapabilir, raporda neye bakacağınızı önceden bilirsiniz.

1. Keşif ve hazırlık

Kontrol, ölçüm cihazı açılmadan önce bir envanterle başlar. Ekip tek hat şemasını, pano listesini ve varsa önceki raporu inceler; şema yoksa panoları sahada tek tek gezip hangi panonun hangisini beslediğini çıkarır. Bu aşamada iki şey netleşir: hangi devrelerde kısa süreli enerji kesintisi yapılabileceği ve hangi yüklerin hiç kesilmemesi gerektiği. Sunucu odası, soğuk oda, tıbbi cihaz ya da sürekli çalışan üretim hattı gibi yükler önceden belirlenir ve bu devrelerin ölçümü uygun saate bırakılır.

İşletmeden beklenen hazırlık kısadır: panoları açacak bir elektrikçi, pano odalarının anahtarları ve kesinti saatlerini onaylayacak bir yetkili. Ölçüm günü bu üçü hazırsa çalışma kesintisiz ilerler.

2. Panoların gözle muayenesi

Ölçümden önce her pano kapak açılarak incelenir. Bakılan başlıca noktalar şunlardır: pano gövdesinin ve kapağının koruma iletkenine bağlı olup olmadığı, sigortaların hangi devreyi beslediğini gösteren etiketler, kablo kesiti ile sigorta değerinin birbirine uyup uymadığı, açıkta kalan iletken, yanık izi, gevşek klemens ve pano içinde biriken toz ya da yabancı malzeme.

Kesit ile sigorta uyumu bu aşamanın en sık bulgusudur. Örneğin 2,5 mm² kesitli bir priz hattının en fazla B16 sigortayla korunması gerekirken daha büyük bir sigorta takılmışsa, hat aşırı yükte ısınır ama sigorta atmaz. Bu tür eşleşmeler raporda ağır kusur olarak işaretlenir.

3. Gerilimsiz devrede izolasyon ölçümü

İzolasyon ölçümü, iletkenler arasında ve iletkenlerle toprak arasında yalıtımın yeterli olup olmadığını gösterir. Ölçüm sırasında devreye doğru gerilim uygulandığı için devre enerjisiz olmalı ve hassas cihazlar ayrılmalıdır. Bu nedenle kontrolün kesinti gerektiren tek bölümü budur; pano bazında, kısa aralıklarla ve önceden kararlaştırılan sırayla yapılır. Düşük çıkan bir izolasyon değeri, nemlenmiş bir buat, ezilmiş bir kablo ya da yalıtımı yıpranmış bir cihazın habercisidir. Bu tür bir sonuç çıktığında ekip devreyi parçalara ayırarak ölçümü tekrarlar ve sorunun hattın hangi bölümünde olduğunu daraltır; raporda yalnız düşük değer değil, sorunlu bölümün yeri de yazılır. Böylece bakım ekibi bütün hattı sökmeden doğrudan arızalı kesime gider. Kesintinin üretimi etkilememesi için ölçüm sırası, vardiya değişimleri ve mola saatleri gibi doğal duraklamalara denk getirilir.

4. Koruma iletkeninin sürekliliği

Koruma iletkeni (PE), arıza anında kaçak akımı toprağa taşıyan yoldur. Süreklilik ölçümü bu yolun prizlerden, makine gövdelerinden ve pano kapaklarından topraklama barasına kadar kesintisiz olduğunu doğrular. Bir prizde PE ucunun hiç bağlanmamış olması ya da bir makine gövdesinin toprağa bağlantısının kopmuş olması dışarıdan fark edilmez; ancak ölçümle ortaya çıkar. Topraklama tesisinin kendisi ise ayrı bir ölçümle değerlendirilir; bunu topraklama ölçümü nasıl yapılır yazısında anlattık.

5. Enerji altında çevrim empedansı ve RCD testleri

Devreler yeniden enerjilendikten sonra iki ölçüm yapılır. Çevrim empedansı ölçümü, bir arıza anında oluşacak akımın sigortayı yeterince hızlı attırıp attırmayacağını gösterir; değer yüksekse sigorta geç açar ve dokunma gerilimi tehlikeli süre boyunca devam eder. Yöntemin ayrıntısı çevrim empedansı ölçümü nedir yazısındadır.

Kaçak akım rölelerinin her biri ayrıca cihazla test edilir: rölenin hangi akımda ve kaç milisaniyede açtığı ölçülür. Test butonuna basmak yalnız mekanizmanın hareket ettiğini gösterir; rölenin koruma değerini göstermez. Test adımlarını kaçak akım rölesi testi nasıl yapılır yazısında bulabilirsiniz.

6. Değerlendirme ve rapor

Sahada alınan her değer, ölçüldüğü pano ve devreyle birlikte kaydedilir. Değerlendirmede her ölçüm kendi kabul ölçütüyle karşılaştırılır ve tesisat maddeler hâlinde uygun ya da uygun değil olarak işaretlenir. Uygun olmayan her madde için neyin, nerede, hangi öncelikle düzeltilmesi gerektiği yazılır; böylece rapor bakım ekibi için bir iş listesine dönüşür.

Rapor en fazla bir yıl geçerlidir. Tesisatta önemli bir değişiklik, yangın ya da büyük bir arıza olduğunda bu süre beklenmeden yeni kontrol yapılır. Raporun neyi belgelediğini elektrik iç tesisat uygunluk belgesi nedir yazısında ayrıca açıkladık.

Kontrolden sonra işletmenin yapması gerekenler

Raporu aldıktan sonra üç iş kalır. Birincisi, uygun olmayan maddelerin sorumlulara dağıtılması ve giderilme tarihlerinin belirlenmesidir. İkincisi, düzeltilen maddelerin belgelenmesidir; fotoğraf ya da yeniden ölçüm sonucu rapora eklenebilir. Üçüncüsü, bir sonraki kontrol tarihinin takvime yazılmasıdır. İş müfettişi denetimde yalnız raporun varlığına değil, rapordaki uygunsuzluklar için ne yapıldığına da bakar. Bu yüzden düzeltme kayıtlarını raporla birlikte aynı klasörde saklamak, denetimde soruların çoğunu baştan yanıtlar.

VEKTORX ile elektrik iç tesisat kontrolü

VEKTORX olarak kontrolü bu sırayla yürütüyor, her ölçüm noktasını saha uygulamamızda konumuyla kaydediyoruz; değer uydurulmaz, ölçülemeyen nokta raporda ölçülemedi olarak görünür. Rapor e-imzalı PDF olarak müşteri portalından teslim edilir. Hizmetin kapsamı için elektrik iç tesisat uygunluk kontrolü sayfasına bakabilir, pano sayınızı teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.