İstanbul'da elektrik iç tesisat uygunluk kontrolünü kim yaptırmalı sorusunun cevabı kısadır: çalışanı olan her işyeri, elektrik tesisatını İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III'e göre en geç yılda bir yetkili kişiye kontrol ettirmelidir. Kural il fark etmeksizin aynıdır: kontrolü Ek-III'te elektrik tesisatı için sayılan meslekten, EKİPNET kaydı bulunan bir kişi yapar ve kontrolden önce işverenle İSG-KATİP üzerinden sözleşme onaylanır. İstanbul'u farklı kılan, tesislerin çeşitliliği ve kontrolün planlanmasıdır. Organize sanayi bölgelerindeki fabrikalar, büyük lojistik depoları, plazalar, alışveriş merkezleri ve çok bloklu siteler aynı kontrolü farklı koşullarda ister.
İstanbul'da bu kontrolü kimler yaptırmalı?
Yükümlülük, tesisatı kullanan işverene aittir. İstanbul'da kontrol talebinin büyük kısmı şu gruplardan gelir:
- Üretim tesisleri: İkitelli, Beylikdüzü, Tuzla ve Dudullu gibi organize sanayi bölgelerinde.
- Lojistik depoları: Hadımköy, Esenyurt ve Ambarlı çevresindeki geniş depolar.
- Ofis ve plazalar: kiracı katları ile bina ortak alanları ayrı ele alınır.
- Alışveriş merkezleri ve oteller: yönetim ve her kiracı kendi bölümünden sorumludur.
- Hastane ve okullar: enerji sürekliliği ve tatil dönemleri belirleyicidir.
- Site yönetimleri: personel çalıştıran yönetimler ortak alan tesisatından sorumludur.
Birden çok şubesi olan zincir mağaza ve restoranlarda her şube ayrı bir işyeridir ve kendi raporuna sahip olmalıdır. İş yerini kiralamış olmak yükümlülüğü ortadan kaldırmaz; çalışanların güvenliğinden sorumlu olan, tesisatı kullanan işverendir.
Kontrol ne sıklıkla yapılır ve ne zaman yenilenir?
Ek-III'e göre tesisatların periyodik kontrolü, ilgili standart daha kısa bir süre öngörmüyorsa yılda bir yapılır. Yeni açılan bir işyerinde ilk kontrol, tesisat kullanılmaya başlanmadan önce yapılır. Bunun dışında tesisatta esaslı bir değişiklik olduğunda yılı beklemeden kontrol gerekir. İstanbul'da en sık karşılaşılan örnek, BEDAŞ ya da AYEDAŞ bölgesinde yapılan güç artırımı sonrasında ana panonun ve kolon hatlarının yenilenmesidir; değişen tesisat yeni bir başlangıç noktasıdır. Kiracı değişimiyle yapılan ofis ve mağaza tadilatları da aynı sonucu doğurur. Kontrolün adım adım nasıl yürüdüğünü elektrik iç tesisat uygunluk kontrolü nasıl yapılır yazısında anlattık.
Kontrolde proje neden isteniyor?
Ek-III, elektrik tesisatının periyodik kontrolünde tesisat projesinin aranmasını ve tesisatın projesine uygunluğunun değerlendirilmesini ister. İstanbul'daki eski iş hanlarında, yıllar içinde bölünüp birleştirilmiş katlarda ve defalarca tadilat görmüş mağazalarda proje ile sahadaki durum çoğu zaman örtüşmez. Bu durumda kontrolün yanında güncel bir tek hat şeması hazırlanması, hem kontrolün sağlıklı yapılmasını hem de sonraki yıllarda karşılaştırma yapılmasını sağlar. Projesi hiç bulunmayan tesislerde elektrik tesisat projesi ve tek hat şeması çalışması kontrolle aynı takvime yerleştirilebilir. Proje güncellendikten sonra yapılan kontroller bu yeni projeye göre değerlendirilir ve pano listesinin her yıl yeniden çıkarılmasına gerek kalmaz.
İstanbul'da kontrolü nasıl planlamalı?
Şehrin trafiği ve yapı tipleri planlamayı doğrudan etkiler. İki yakada tesisi olan işletmelerde kontrolleri yakalara göre ayrı günlere bölmek, köprü geçişlerinde kaybedilen zamanı azaltır. Aynı ilçede birden çok tesisi olan işletmelerde kontrolleri aynı güne toplamak, ekiplerin günün büyük kısmını yolda geçirmesini önler. Plazalarda bina yönetiminden teknik oda ve şaft erişimi için önceden izin alınır; bazı yönetimler çalışmayı mesai dışına alır. Alışveriş merkezlerinde ölçümler çoğunlukla kapanıştan sonra yapılır. Fabrikalarda yalıtım direnci gibi enerjisiz yapılması gereken testler için en uygun zaman planlı bakım duruşudur. Okullarda yarıyıl ve yaz tatili, hastanelerde ise yedekli besleme sırasıyla bölüm bölüm çalışma tercih edilir.
Rapor nerede kullanılır?
Rapor, iş müfettişi denetiminde, iş güvenliği uzmanının yıllık planında, sigorta incelemelerinde ve kurumsal müşterilerin tedarikçi denetimlerinde istenir. Raporda İSG-KATİP sözleşme numarası, kontrolün başlangıç ve bitiş saati, pano bazında ölçüm sonuçları, tespit edilen uygunsuzluklar, bir sonraki kontrolün başlangıç tarihi ve kontrolü yapanın adı, mesleği, EKİPNET numarası ve imzası bulunur. Güvenli elektronik imzalı raporlar da geçerlidir. Sigorta şirketleri özellikle depo ve üretim tesislerinde yangın riskini değerlendirirken son elektrik raporunu ve rapordaki uygunsuzlukların kapatılıp kapatılmadığını sorar. Topraklama ölçümü ve kaçak akım rölesi testleri aynı ziyarette yapıldığında elektrik dosyası tek tarihte tamamlanır.
İstanbul'daki tesislerde sık görülen uygunsuzluklar
Şehirdeki tesislerin yaşı ve kullanım biçimi farklı olsa da kontrollerde bazı bulgular sık tekrarlanır:
- Eski iş hanlarında topraklama hattı olmayan prizler
- Test butonu hiç denenmemiş kaçak akım röleleri
- Sonradan eklenen klima hatlarında yetersiz kesit
- Kapağı açık ya da devreleri etiketsiz panolar
- Kalıcı kullanıma dönüşmüş uzatma kabloları
- Topraklaması ölçülmemiş yeni şarj noktaları
Bu bulguların ortak nedeni, tesisatın yıllar içinde projesine işlenmeden değiştirilmesidir. Kiracı değişimiyle yapılan her tadilatta eklenen hatlar ve cihazlar, bir sonraki kontrolde ölçülmesi gereken yeni noktalar demektir. Bulguların raporda pano ve devre bazında yazılması, düzeltmenin hangi ekibe ve hangi bütçeyle verileceğini netleştirir; ardından yapılan doğrulama ölçümüyle dosya kapanır.
VEKTORX ile İstanbul'da iç tesisat kontrolü
VEKTORX olarak merkezimiz Beylikdüzü'nde; İstanbul'un iki yakasındaki ve Türkiye genelindeki tesislerde iç tesisat kontrolünü topraklama ve kaçak akım testleriyle aynı ziyarette planlıyoruz. Saha uygulamamızda her ölçüm noktası değeriyle tek tek kaydedilir, rapor e-imzalı PDF olarak müşteri portalından indirilir. Kapsam için elektrik iç tesisat uygunluk kontrolü ve topraklama ölçümü sayfalarına bakabilir, tesis adresinizi ve pano sayınızı teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kiracısı olduğumuz ofisin tesisat kontrolünü kim yaptırır?
Kiralanan bölümün panosu ve hatları, orada çalışan personelin işvereni olan kiracının sorumluluğundadır. Binanın ana dağıtım panosu, kolon hatları ve ortak alan tesisatı ise bina yönetiminin ya da mal sahibinin programına girer. Bu ayrımın kira sözleşmesinde yazılı olması, denetimde kimin hangi raporu sunacağını netleştirir.
Kontrol sırasında elektrik kesilir mi?
Ölçümlerin büyük kısmı enerji altında yapılır. Yalıtım direnci gibi hattın enerjisiz olmasını gerektiren testler ise ilgili pano ya da linyede kısa ve planlı kesintilerle yürütülür. Kesinti saatleri, üretim ve kiracılar dikkate alınarak işletmeyle önceden belirlenir.
Evimizin elektrik tesisatı için bu kontrol zorunlu mu?
Hayır. Yıllık periyodik kontrol yükümlülüğü işverenlere yöneliktir; bir dairenin kendi tesisatı için yasal bir periyot yoktur. Kapıcı ya da teknik personel çalıştıran site ve apartman yönetimleri ise ortak alan panolarını ve hatlarını her yıl kontrol ettirmelidir.
Elektrik mühendisi (SMM). 2016'dan beri VEKTORX'in kurucusu ve teknik müdürü; periyodik kontrol, topraklama ve paratoner ölçümleri ve elektrik projelerinde saha deneyimi.