Yangın Tüpü Çeşitleri ve Kontrolü: CO2, Köpüklü, Otomatik Söndürücü

Yangın tüpü periyodik kontrolü, işyerindeki taşınabilir yangın söndürme tüplerinin doğru yerde, doğru tipte ve kullanıma hazır olduğunu yetkili bir kişinin yıllık olarak doğruladığı kontroldür. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III, portatif yangın söndürücüleri, standartlarda daha kısa bir süre belirtilmemişse yılda bir kontrole bağlar ve kontrolün Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ile TS ISO 11602-2 kriterlerine uygun yapılmasını ister. Kontrolün ayrıntısı yangın tüpü çeşitlerine göre değişir: kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli, köpüklü ve temiz gazlı tüplerin her birinde bakılan noktalar farklıdır. Bu yazıda tüp türlerine göre kontrolü ve en sık sorulan soruları ele alıyoruz.

Kuru kimyevi tozlu tüplerde neye bakılır?

İşyerlerinde en yaygın tüp türüdür. Kontrolde basınç göstergesinin yeşil bölgede olması, mühür ve emniyet piminin yerinde bulunması, hortum ve başlıkta tıkanma ya da çatlak olmaması aranır. Kuru kimyevi toz zamanla topaklanabilir; özellikle titreşimli ya da nemli ortamlarda bekleyen tüplerde bu risk artar. Bu nedenle tozun yenilenme tarihinin, TS ISO 11602-2'de tüp tipine göre öngörülen sürelerin içinde kalıp kalmadığı kontrol edilir. Gövdede ezilme, korozyon ve boya kabarması da tüpün dayanımı açısından değerlendirilir.

Karbondioksitli tüplerde neye bakılır?

Karbondioksitli tüplerde basınç göstergesi bulunmaz; dolumun yeterli olup olmadığı tüpün tartılmasıyla anlaşılır. Kontrolde tüpün brüt ağırlığı, etiketteki değerle karşılaştırılır ve fark raporda yazılır. Boru ya da hortum ile kar borusunun sağlamlığı, tetik düzeni ve mühür de kontrol edilir. Bu tüpler elektrikli ekipman bulunan alanlarda tercih edilir; kontrolde tüpün bulunduğu yerin kullanımına uygun olup olmadığı da değerlendirilir. Kapalı ve küçük hacimli odalarda karbondioksitin boğucu etkisi nedeniyle kullanım talimatının açık olması önemlidir.

Köpüklü ve temiz gazlı tüplerde neye bakılır?

Köpüklü tüpler, yanıcı sıvıların bulunduğu alanlarda kullanılır. Donma riski taşıdıkları için soğuk depolar ve açık alanlar gibi yerlerde bulunan köpüklü tüplerin konumu raporda ayrıca belirtilir. Temiz gazlı söndürücüler ise iz bırakmadığı için bilgi işlem odaları, arşivler ve elektronik ekipman bulunan alanlarda tercih edilir. Her iki türde de basınç göstergesi, mühür, pim ve gövde kontrol edilir; söndürücü maddenin yenilenme tarihleri etiketten ya da kontrol kartından okunur.

Otomatik söndürücüler nasıl kontrol edilir?

Elektrik panoları, jeneratörler, kazan daireleri ve depolar gibi alanlarda tavana ya da duvara asılan otomatik söndürücüler, belirli bir sıcaklığa ulaşıldığında kendiliğinden boşalır. Bu cihazların kontrolünde basınç göstergesi, gövde, askı düzeni ve tetikleyici başlığın sağlamlığı değerlendirilir. Cihazın konumunun, koruması gereken ekipmanın hâlâ altında olup olmadığı da kontrol edilir; panonun yer değiştirmesi ya da yeni bir ekipmanın eklenmesi cihazı işlevsiz bırakabilir. Başlığın boyanmış ya da kirlenmiş olması da tetiklenmeyi geciktirebilir.

Tüplerin yerleşimi nasıl değerlendirilir?

Kontrol yalnız tüplerin kendisini değil, yerleşimini de kapsar. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, tüplerin tipini, sayısını ve yerleşimini kullanım alanının tehlike sınıfına ve söndürücüye ulaşma mesafesine göre belirler. Kontrolde her bölümde yeterli sayıda ve doğru tipte tüp bulunup bulunmadığı, tüplerin görünür, işaretli ve kolay ulaşılır olup olmadığı değerlendirilir. Tadilat, raf düzeni değişikliği ya da yeni bir bölüm açılması, mevcut yerleşimi yetersiz kılabilir; bu değişiklikler raporda bölüm adıyla gösterilir.

Kontrolü kim yapar, servis ne yapar?

Yıllık periyodik kontrolü, Ek-III'te bu ekipmanlar için sayılan meslekten ve EKİPNET kaydı bulunan bir yetkili kişi yapar; kontrolden önce işverenle İSG-KATİP üzerinden sözleşme onaylanır. Tüplerin açılması, söndürücü maddenin yenilenmesi, dolum ve gövdenin hidrostatik testi ise hizmet yeterlilik belgesine sahip servis firmalarının işidir. Periyodik kontrol tüpleri açmadan yapılır; kontrolde servis işlemlerinin tarihleri okunur ve süresi geçen tüpler listelenir. İki iş birbirini tamamlar ama birbirinin yerine geçmez.

Kontrolden önce işletme ne hazırlamalı?

Kontrolün hızlı ve eksiksiz olması için tüplerin güncel bir listesinin hazır olması yeterlidir: her tüpün konum numarası, tipi, kapasitesi ve son bakım tarihi. Tüplerin kilitli odalarda ya da depolarda bulunduğu durumlarda bu alanlara erişim önceden sağlanmalıdır. İşletmeye ait araçlardaki tüpler ve şantiyelerdeki tüpler de listeye eklenmelidir. Bir önceki raporda uygunsuz çıkan tüplerin servis tarafından yenilendiğini gösteren belgelerin hazır olması da kontrolde zaman kazandırır.

Rapor nasıl okunur?

Raporda her tüp ayrı satırda yer alır: konum, tip, kapasite, basınç ya da ağırlık, mühür ve pim durumu, bakım ve test tarihleri ve sonuç. Uygunsuz bulunan tüpler konumlarıyla ayrıca listelenir. Raporun sonunda yerleşimle ilgili değerlendirme, yani hangi bölümde tüp eksik ya da tip uyumsuz olduğu yazılır. Tüplerin kontrol kartlarının da bu raporla tutarlı olması gerekir.

Tüp sayısı yetersiz çıkarsa ne yapılır?

Kontrolde bir bölümde tüp sayısının ya da tipinin yetersiz olduğu görülürse rapor bu bölümü adıyla gösterir. Eksik tüplerin tedarik edilmesi, uygun tipte seçilmesi ve yönetmelikteki yerleşim esaslarına göre konumlandırılması işverenin işidir. Yeni tüpler yerleştirildikten sonra tüp listesi ve kontrol kartları güncellenir; bir sonraki kontrolde bu tüpler de listeye dahil edilir.

VEKTORX ile yangın tüpü kontrolü

VEKTORX olarak yangın tüplerini türüne göre kontrol ediyor, her tüpü konum, tip, kapasite, basınç ya da ağırlık ve bakım tarihleriyle saha uygulamasında kaydediyoruz; yerleşim değerlendirmesi raporda bölüm bazında yer alır ve e-imzalı rapor müşteri portalından indirilir. Kapsam için yangın tüpü periyodik kontrolü sayfasına bakabilir, tüp sayınızı teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.