Yangın Dolabı Periyodik Kontrolü Zorunlu mu, Nasıl Yapılır?

Yangın dolabı periyodik kontrolü zorunludur ve yılda bir yapılır. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yangın dolaplarının her an kullanılabilir durumda tutulmasını bina sorumlusuna yükler; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III ise yangın tesisatını yılda bir kontrol edilmesi gereken tesisatlar arasında sayar. Kontrolün nasıl yapılacağını TS EN 671-3 standardı tarif eder: yılda bir yetkin bir kişinin muayenesi, arada da kullanıcının düzenli görsel kontrolü. Bu yazıda zorunluluğun kime düştüğünü, yıllık muayenenin adımlarını ve işletmenin kendi yapması gerekenleri anlatıyoruz.

Yükümlülük kimde?

Yangın yönetmeliği "bina sorumlusu" kavramını kullanır: işyerinde bu genellikle işverendir, çok kiracılı binalarda ise yönetim. Dolapların işler durumda tutulması, yani suyun gelmesi, hortumun açılabilmesi ve dolabın önünün kapatılmaması bu kişinin sorumluluğundadır. Çalışanı olan her işyerinde buna İş Ekipmanları Yönetmeliği'nin yıllık kontrol yükümlülüğü eklenir. Ortak alandaki dolapları yönetimin kontrol ettirdiği binalarda, kiracının kendi bölümündeki dolaplar için ayrıca rapor istenip istenmeyeceği kiralama sözleşmesine ve dolapların konumuna bağlıdır; denetimde işverenden kendi alanındaki ekipmanın kontrol edildiğini göstermesi beklenir.

Dolap kontrolünde yetkili kişi kimdir?

Ek-III 2.3.3, yangın dolabı gibi elektrik dışındaki tesisatların periyodik kontrolünü makine, metalürji ve malzeme, mekatronik ve imalat mühendislerine, makine ve metal eğitimi mezunu teknik öğretmenlere, makine teknikerleri ile yüksek teknikerlerine bırakır. TS EN 671-3 ise kontrolü yapan kişinin standardı ve ekipmanı bilen yetkin biri olmasını şart koşar. Servis firmasının çalışanı bu unvanlardan birine ve EKİPNET kaydına sahipse, İSG-KATİP sözleşmesiyle periyodik kontrol raporu düzenleyebilir; aksi hâlde yaptığı iş bakım olarak kalır.

Ek-III bir şart daha koyar: yangın mekanik tesisatının kontrolünde tesisat projesi aranır. Projesi olmayan bir binada işverenin proje yaptırması gerekir; bu yüzden dolapların yerini, hortum tipini ve besleme hattını gösteren proje kontrol günü hazır tutulmalıdır.

Yıllık muayene adım adım

Muayene her dolapta aynı sırayla yürür; böylece bir dolapta atlanan adım olmaz ve dolaplar birbiriyle karşılaştırılabilir. Toplam süreyi dolap sayısı kadar, hortumların kurutulup düzgün sarılması da belirler.

1. Erişim ve işaretleme. Dolabın önü boş mu, kapak kolayca açılıyor mu, dolabın yerini gösteren işaret uzaktan görülüyor mu, gece ya da elektrik kesildiğinde de fark edilebiliyor mu? Önüne palet ya da raf konmuş bir dolap, içi ne kadar sağlam olursa olsun kullanılamaz.

2. Dış görünüş. Kapak menteşeleri, cam, kilit ve dolap gövdesi incelenir. Korozyon, kırık cam ve eksik kullanım talimatı not edilir.

3. Hortumun tamamen açılması. Hortum makarasından ya da askısından sonuna kadar çekilir, uzunluğu boyunca çatlak, aşınma, katlanma izi ve bağlantı yerlerinde gevşeme aranır. Makaranın rahat dönmesi ve hortumun kendiliğinden geri sarılmaması kontrol edilir.

4. Basınç altında deneme. Vana açılır ve hortum suyla doldurulur. Bağlantı noktalarında, vanada ve lansta sızıntı olup olmadığına bakılır. Dolapta manometre varsa basınç okunur; yoksa çıkıştaki basınç ayrı bir göstergeyle ölçülür.

5. Lans denemesi. Lansın püskürtme, sis ve kapatma konumları tek tek denenir. Kapalı konumda su kaçırmaması ve konumlar arasında takılmadan geçmesi gerekir.

6. Yerine koyma ve etiket. Hortum kurutulur, kıvrılmadan sarılır, vana kapatılır ve dolabın üzerine kontrol tarihini gösteren etiket konur.

İşletmenin kendi yapması gerekenler

TS EN 671-3, yıllık muayenenin yanında kullanıcının düzenli görsel kontrolünü de ister. Bu, işletmenin kendi personelinin yapabileceği kısa bir turdur: dolapların önü açık mı, kapaklar kapalı ve sağlam mı, hortum yerinde mi, sızıntı izi var mı? Bu turun sonucunu bir çizelgeye yazmak, yıllık raporla birlikte düzenli bakımın kanıtı olur. Çizelgede bir sorun görüldüğünde yıllık kontrol beklenmez; dolap hemen onarılır. Takvime yazılması gereken bir iş daha vardır: TS EN 671-3, hortumların beş yılda bir en yüksek çalışma basıncında denenmesini ister. Bu deneme yıllık muayeneden uzun sürdüğü için hangi yıla denk geldiği önceden işaretlenmelidir.

Dolap muayenesinde en çok çıkan eksikler

Yıllık muayenelerde aynı bulgular tekrar tekrar karşımıza çıkar ve çoğunun nedeni bakımdan çok kullanım alışkanlığıdır:

• Dolabın önüne malzeme, palet ya da raf konması; acil durumda dolaba ulaşmak dakikalar alır.
• Hortumun ıslak sarılması ya da katlanarak bırakılması; katlanma yerlerinde zamanla çatlak oluşur.
• Lansın kaybolması ya da başka bir dolaba taşınması; lanssız hortumla etkili söndürme yapılamaz.
• Vananın sızdırması ve dolap tabanında su birikmesi; gövdede korozyonu hızlandırır.
• Dolabın temizlik ya da depolama amacıyla kullanılması; içindeki yabancı malzeme hortumun açılmasını engeller.

Bu bulguların çoğu kullanıcının düzenli görsel kontrolünde fark edilebilir. Personelin dolapların ne işe yaradığını ve önünün neden boş tutulması gerektiğini bilmesi, raporda çıkan uygunsuzluk sayısını belirgin biçimde düşürür.

Raporda neler olmalı?

Rapor her dolabı ayrı bir satırda gösterir: dolabın yeri, hortum tipi ve uzunluğu, ölçülen basınç, her muayene adımının sonucu ve varsa uygunsuzluk. Uygunsuzluklar ağırlığına göre ayrılır: suyu gelmeyen ya da hortumu patlayan dolap acil müdahale gerektirirken, eksik işaret levhası bir sonraki bakımda giderilebilir. Raporun sonunda dolapların genel durumu, kontrolü yapan kişinin adı, mesleği ve EKİPNET kayıt numarası ile bir sonraki kontrolün başlangıç tarihi yer alır.

Yangın dolabı tek başına bir sistem değildir; suyu pompa ve depo sağlar. Dolaplarda basınç düşükse inceleme sprinkler tesisatı kontrolü ve pompa denemeleriyle birlikte yürütülür. Taşınabilir söndürücüler için yangın tüpü periyodik kontrolü aynı ziyarette planlanabilir.

VEKTORX ile yangın dolabı kontrolü

VEKTORX olarak her dolabı yeriyle ve fotoğrafıyla saha uygulamamızda kaydediyor, muayeneyi TS EN 671-3'teki sırayla yapıyoruz; rapor e-imzalı PDF olarak müşteri portalından teslim edilir. Ayrıntılar için yangın dolabı periyodik kontrolü sayfasına bakabilir, dolap sayınızı teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.