Yangın dolabı periyodik kontrolü, bina içindeki yangın dolaplarının bir yangın başladığında kullanıcının ilk müdahalesi için hazır olduğunu doğrulayan yıllık kontroldür. Kontrolde dolabın erişilebilirliği, hortumun ve lansın durumu, vanaların çalışması ve dolaba gelen suyun basıncı ile debisi değerlendirilir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik yangın dolaplarının bulunacağı yerleri ve kullanılabilir tutulmasını, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III ise yangın tesisatının yıllık kontrolünü düzenler. Bakım ve muayenenin teknik ölçütleri TS EN 671-3 standardındadır; standart, yıllık bakımın yanında hortumun beş yılda bir azami çalışma basıncında test edilmesini öngörür.
Hangi tip yangın dolapları var?
Binalarda iki tip yangın dolabı yaygındır:
- Yarı sert hortumlu dolap: hortum makaraya sarılıdır.
- Yassı hortumlu dolap: hortum katlanmış ya da sarılıdır.
Yarı sert hortumlu dolaplar, hortumun tamamı açılmadan da kullanılabildiği için eğitimsiz kullanıcılar için daha kolaydır. Yassı hortumlu dolaplarda ise hortumun tamamen açılması gerekir; hortum katlı ya da düğümlü kalırsa su akmaz. Kontrolde dolabın tipi tespit edilir ve tipin gerektirdiği maddeler uygulanır; örneğin makaralı dolaplarda makaranın dönüşü ve kilitlenmesi, yassı hortumlu dolaplarda hortumun katlanma biçimi ayrıca değerlendirilir.
Kontrolde dolap ve erişim nasıl değerlendirilir?
Kontrol, dolabın kendisinden başlar. Dolabın önü açık ve görünür olmalı, işaretlemesi yerinde olmalıdır. Kapak kolay açılmalı, menteşeler ve kilit düzeni çalışmalıdır. Dolabın içinde hortum, lans ve vana dışında malzeme bulunmamalıdır; sahada sık görülen hata, dolabın temizlik malzemesi ya da evrak deposu olarak kullanılmasıdır. Kullanım talimatının dolap üzerinde okunur olması ve dolabın kullanıcı tarafından kolayca kullanılabilecek yükseklikte bulunması da değerlendirme maddeleri arasındadır.
Hortum ve lans nasıl kontrol edilir?
Hortum, uzunluğu boyunca açılarak çatlak, aşınma, ezilme ve sızıntı yönünden incelenir. Hortumun bağlantı rakorları ve kelepçeleri kontrol edilir; gevşek bir bağlantı basınç altında hortumun çıkmasına yol açabilir. Lansın açma kapama düzeninin ve püskürtme ayarının çalıştığı denenir. Hortum yeniden sarılırken ya da katlanırken, bir sonraki kullanımda düğüm oluşturmayacak biçimde yerleştirilmesine dikkat edilir. Beş yılda bir yapılan basınç testinin tarihi dolap üzerinde ve raporda görülmelidir.
Basınç ve debi ölçümü neden yapılır?
Bir yangın dolabının işe yaraması için hortumun ucuna yeterli basınç ve debiyle su gelmesi gerekir. Yıllık kontrolde dolabın vanası açılarak bir basınç göstergesiyle su basıncı ölçülür ve akışın yeterli olup olmadığı değerlendirilir. Ölçümün tesisin en elverişsiz noktasındaki, yani pompa istasyonundan en uzak ya da en yüksek kattaki dolapta yapılması, sistemin en zayıf noktasını gösterir. Basınç yetersizse sorun çoğu zaman pompa istasyonunda, bir vananın kısılmış olmasında ya da boru tesisatındadır.
Kullanıcı kontrolünde neler yapılır?
Yıllık periyodik kontrolün arasında, işletmenin kendi personeli dolapları düzenli aralıklarla gözden geçirir. Bu kontrolde dolabın önünün açık, kapağın kapanır ve hortumun yerinde olduğu, dolabın içinde başka malzeme bulunmadığı ve görünür bir sızıntı olmadığı denetlenir. Görülen sorun kayda geçirilir ve sorumluya bildirilir. Kullanıcı kontrollerinin kayıt altında tutulması, yıllık kontrolde dolapların yıl boyunca izlendiğini gösterir.
Yangın dolabı kontrolünü kim yapabilir?
Yangın tesisatının periyodik kontrolünü, Ek-III'te bu tesisatlar için sayılan makine kökenli meslekten ve EKİPNET kaydı bulunan bir yetkili kişi yapar. Kontrolden en geç bir gün önce işverenle İSG-KATİP üzerinden sözleşme onaylanmış olmalıdır. Ek-III, yangın mekanik tesisatının periyodik kontrolünde tesisat projesinin aranmasını da ister; projenin kontrol sırasında hazır bulunması, dolapların yerleşiminin değerlendirilmesini kolaylaştırır. Hortumların dolum, onarım ve değişim işlerini ise bu alanda yetkin servis firmaları yapar.
Yangın dolaplarında sık görülen uygunsuzluklar
Sahada en sık karşılaşılan bulgular şunlardır: önü malzeme ile kapatılmış dolaplar, kilitli kapaklar, kırık camlar, düğüm atmış ya da yanlış katlanmış hortumlar, sızdıran vanalar, kayıp lanslar, basınç testi tarihi geçmiş hortumlar ve en uzak noktada yetersiz su basıncı. Bunların çoğu kısa sürede giderilebilir. Raporun her dolabı konum numarasıyla göstermesi ve uygunsuzlukları dolap bazında listelemesi, düzeltmenin doğru dolapta yapılmasını sağlar.
Dolapların yerleşimi nasıl değerlendirilir?
Periyodik kontrol yalnız dolabın içini değil, binadaki yerini de kapsar. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, yangın dolaplarının bulunacağı yapıları ve yerleşim esaslarını belirler; dolapların kaçış yollarına yakın, kolay görülen ve hortum boyuyla korunması gereken alanı kapsayan noktalarda bulunması beklenir. Kontrolde tadilat, bölme duvarı eklenmesi ya da raf düzeninin değişmesi gibi nedenlerle bir dolabın artık ulaşılamaz hâle gelip gelmediği ya da korunması gereken alanın bir kısmının hortum boyunun dışında kalıp kalmadığı değerlendirilir. Bu tür bir değişiklik raporda bölüm adıyla belirtilir ve projeye göre yeniden değerlendirme önerilir. Dolapların numaralandırılıp bir kat planı üzerinde gösterilmesi ise hem kontrolü hem de bir yangında müdahaleyi hızlandırır; yeni çalışanların oryantasyonunda bu planın gösterilmesi de yararlıdır.
VEKTORX ile yangın dolabı kontrolü
VEKTORX olarak yangın dolaplarını konum numarasıyla tek tek kontrol ediyor, hortum durumunu, basınç ölçümünü ve test tarihlerini saha uygulamasında kaydediyor, aynı ziyarette hidrant ve tüp kontrollerini de planlayabiliyoruz; e-imzalı rapor müşteri portalından indirilir. Dolap sayınızı ve katlara dağılımını teklif formu ile iletirseniz teklifi dolap dolap hazırlarız; hizmetin kapsamı yangın dolabı periyodik kontrolü sayfasında.
Sık sorulan sorular
Yangın dolabının hortumu ne zaman değiştirilir?
Hortum sabit bir yılda değil, durumuna göre değiştirilir: çatlak, aşınma, ezilme, sızıntı ya da basınç testinde başarısızlık görülürse yenilenir. TS EN 671-3, hortumun beş yılda bir azami çalışma basıncında test edilmesini de öngörür.
Dolabın camı kırık ya da kapağı kilitli olursa ne olur?
Dolaba her an hızla erişilebilmesi gerekir. Kilitli bir kapak ya da kırık cam, raporda uygunsuzluk olarak yazılır. Kapak kilitlenecekse anahtarın görünür yerde bulunması ya da kırılabilir bir mühür kullanılması gibi çözümler değerlendirilir.
Yangın dolabı ile hidrant aynı şey mi?
Hayır. Yangın dolabı bina içinde kullanıcının ilk müdahalesi için tasarlanmıştır. Hidrant ise bina dışında, itfaiyenin ve eğitimli ekiplerin büyük debiyle müdahalesi içindir. İkisinin kontrolü ayrı yapılır ve ayrı raporlanır.
Elektrik mühendisi (SMM). 2016'dan beri VEKTORX'in kurucusu ve teknik müdürü; periyodik kontrol, topraklama ve paratoner ölçümleri ve elektrik projelerinde saha deneyimi.