Periyodik Kontrolde Hafif Kusur ve Ağır Kusur Arasındaki Fark

Periyodik kontrolde hafif kusur, ekipmanın güvenliğini zayıflatan ama tek başına yakın bir tehlike oluşturmayan eksiktir ve ekipman kullanılmaya devam ederken giderilebilir. Ağır kusur ise ekipmanın kullanılmaya devam etmesinin doğrudan tehlike yarattığı eksiktir; ağır kusurlu ekipman, kusur giderilene kadar kullanılamaz. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III, Bakanlıkça yayımlanan rapor formatı ve kriterleri kapsamında tespit edilen kusurların bu iki sınıfta derecelendirileceğini söyler. Hafif kusur, en geç bir sonraki periyodik kontrolün başlangıç tarihine kadar giderilmelidir; o tarihte hâlâ duruyorsa artık ağır kusur olarak değerlendirilir.

İki sınıfı ayıran ölçüt nedir?

Ayrımın ölçütü, kusurun sonucunun ne kadar yakın ve ne kadar ağır olabileceğidir. Bir eksik, ekipman kullanıldığı sırada kısa sürede bir kazaya yol açabilecek ve bu kaza ağır yaralanma ya da ölümle sonuçlanabilecekse ağır kusurdur. Eksik güvenliği azaltıyor ama bir kaza için başka koşulların da bir araya gelmesi gerekiyorsa hafif kusurdur. Hangi maddenin hangi sınıfa girdiğini, ekipmana ait kriter dokümanı belirler. Doküman yayımlanmamış ekipmanlarda ise yetkili kişi, tespitin ciddiyetini ve ekipmanın kullanıma uygun olup olmadığını raporda kendi değerlendirmesiyle yazar.

Ekipman türüne göre örnekler

Aşağıdaki örnekler fikir vermek içindir; kesin sınıf her zaman ilgili dokümana göre belirlenir:

• Kaldırma ekipmanı: kanca emniyet mandalı eksik — çoğunlukla ağır.
• Kaldırma ekipmanı: kapasite etiketi silik — çoğunlukla hafif.
• Basınçlı kap: emniyet ventili açmıyor — ağır.
• Basınçlı kap: etiket kısmen okunmuyor — çoğunlukla hafif.
• Elektrik panosu: kaçak akım rölesi açmıyor — ağır.
• Elektrik panosu: devre etiketleri eksik — hafif.

Örneklerin ortak yanı şudur: ağır kusur, ekipmanın asıl güvenlik işlevini yerine getiremediği durumlarda ortaya çıkar; hafif kusur ise o işlevi destekleyen bilgi, işaret ya da düzen eksikliklerinde görülür.

Raporda kusurlar nasıl yazılır?

Kusurlar raporun ayrı bir bölümünde madde madde sıralanır. Her kusurun yanında sınıfı, ekipmanın neresinde bulunduğu ve mümkünse bir fotoğrafı yer alır. Raporun sonuç bölümünde ekipmanın kullanıma uygun olup olmadığı açıkça yazılır. Ağır kusur bulunan bir ekipmanda sonuç "kullanıma uygun değildir" olur. Yalnız hafif kusur bulunan bir ekipman kullanıma uygun kabul edilir, ama kusurların bir sonraki kontrole kadar giderilmesi gerektiği not edilir. Raporu okurken önce sonuç bölümüne, sonra kusur listesine bakmak en hızlı yoldur.

Süreler nasıl işler?

Ağır kusurda süre yoktur: ekipman, kusur giderilip yetkili kişi ilgili maddeyi yeniden kontrol edene kadar kullanılmaz. Hafif kusurda ise bir sonraki periyodik kontrolün başlangıç tarihi son tarihtir. Bu tarih çoğu ekipmanda bir yıldır, ama işletmeler için daha akıllıca olan, hafif kusurları birkaç hafta içinde planlı bakıma almaktır. Bir yıl sonraki kontrolde aynı hafif kusurun yeniden görülmesi, o gün ekipmanın durdurulması anlamına gelir; bu da çoğu zaman en yoğun üretim haftasına denk gelir.

Asansör etiketleriyle farkı nedir?

Asansörlerin yıllık kontrolü ayrı bir mevzuata tabidir ve sonuç dört renkli etiketle gösterilir: yeşil hizmete uygun, mavi hafif kusurlu, sarı kusurlu, kırmızı güvensiz. İş ekipmanlarındaki iki sınıflı düzen ile asansörlerin dört renkli düzeni aynı şey değildir ve birbirine çevrilmemelidir. Örneğin bir asansörün sarı etiketi, iş ekipmanlarındaki "ağır kusur" ile birebir eşleşmez; her biri kendi mevzuatındaki kurallara göre okunur. Asansör etiketlerinin nasıl verildiğini asansör periyodik kontrolü sayfasında bulabilirsiniz.

Kusurlar nasıl takip edilmeli?

En pratik yöntem, bütün raporlardaki kusurların tek bir listede toplanmasıdır. Listede ekipmanın adı ve seri numarası, kusurun tanımı ve sınıfı, giderilmesinden sorumlu kişi, hedef tarih ve kapanış kanıtı bulunur. Ağır kusurlar aynı gün iş güvenliği uzmanına ve bakım sorumlusuna bildirilir; hafif kusurlar aylık bakım planına alınır. Bir sonraki kontrol tarihinden bir ay önce listeye bakmak, açık kalan maddelerin kontrol gününe taşınmasını önler. Bu düzen, denetimde düzeltmelerin yapıldığını da belgelenmiş olarak gösterir.

Kusurun nedeni kullanım mı, bakım mı?

Kusurun sınıfı kadar nedeni de önemlidir, çünkü aynı kusurun bir sonraki yıl yeniden çıkıp çıkmayacağını neden belirler. Çatalda aşınma, zincirde uzama ya da ventilde kireçlenme gibi kusurlar çoğunlukla kullanım ve zamanla ortaya çıkar; bunlar bakım aralığının sıklaştırılmasıyla önlenir. Kapasite etiketinin sökülmesi, emniyet şalterinin köprülenmesi ya da koruyucunun çıkarılması gibi kusurlar ise kullanım alışkanlıklarından doğar; bunlar eğitim ve gözetimle önlenir. Raporu okurken kusurları bu iki gruba ayırmak, düzeltme planını doğru kişiye vermeyi sağlar: birinci grup bakım ekibine, ikinci grup ise vardiya amirlerine ve iş güvenliği uzmanına gider.

Kusur kayıtları denetimde nasıl kullanılır?

İş müfettişi bir raporu incelerken yalnız kusurların varlığına değil, onlara ne yapıldığına da bakar. Ağır kusur yazılmış bir ekipmanın kullanımda olduğu görülürse bu ciddi bir eksik olarak değerlendirilir. Hafif kusurların bir sonraki raporda tekrar görülmesi ise takip yapılmadığını gösterir. Buna karşılık her kusurun yanında düzeltme tarihi ve kanıtı bulunan bir takip listesi, işverenin yükümlülüğünü yerine getirdiğinin en güçlü belgesidir.

VEKTORX raporlarında kusur sınıfları

VEKTORX olarak raporlarımızda her kusuru sınıfı, yeri ve fotoğrafıyla ayrı satırda gösteriyor, sonuç bölümünde ekipmanın kullanıma uygun olup olmadığını açıkça yazıyoruz; e-imzalı rapor müşteri portalından indirilir. Kusur sınıflarının kullanıldığı ekipmanları makine periyodik kontrol sayfasında görebilirsiniz; açık kusuru olan ekipmanlarınızın yeniden kontrol tarihini teklif formu üzerinden birlikte belirleyelim.