Okullar İçin Periyodik Kontrol: Hangi Kontroller Zorunlu?

Okul periyodik kontrol yükümlülüğü, binanın kullanıcılarının çoğunun çocuk olmasıyla ayrı bir önem kazanır. Öğretmen ve personel çalıştıran her okul işyeridir; elektrik tesisatı, kalorifer kazanı, yangın tesisatı ve kaldırma ekipmanları İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III'e göre yılda bir kontrol edilir, yangın güvenliği ise Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'e tabidir. Okulların bir avantajı da vardır: tatil dönemleri, kontrolleri öğrenciler yokken yapmaya imkân verir. Bu yazıda okul, kolej, kurs merkezi ve yurt binalarının yıllık listesini ve bu listeyi okul takvimine nasıl yerleştireceğinizi anlatıyoruz.

Bir okulun yıllık kontrol listesi

Çoğu okul binasında liste şu başlıklardan oluşur:

• Elektrik iç tesisatı ve sınıf panoları
• Topraklama ve paratoner
• Kalorifer kazanı ve sıcak su
• Yangın algılama, dolap ve tüpler
• Mutfak ve kantin gaz hattı
• Asansör ve spor salonu ekipmanları

Ekipman sayısı fabrikaya göre azdır ama kullanıcı sayısı yüksektir. Bir koridordaki arızalı priz ya da çalışmayan bir siren, yüzlerce öğrenciyi aynı anda etkiler.

Elektrik tesisatı ve sınıflar

Okul binalarında elektrik tesisatı çoğu zaman eski ve sonradan genişletilmiştir. Akıllı tahtalar, bilgisayar laboratuvarları ve klimalar, ilk projede öngörülmeyen yükler getirir. Ek-III elektrik tesisatı kontrolünde tesisat projesini arar; projesi kaybolmuş ya da güncel olmayan eski binalarda yönetimin elektrik proje çizimi yaptırması gerekir. Yıllık iç tesisat kontrolünde kat ve sınıf panoları, ıslak hacim prizleri, laboratuvar ve atölye beslemeleri incelenir; topraklama sürekliliği ölçülür ve kaçak akım rölelerinin açma süresi test edilir. Çocukların ulaşabildiği yükseklikteki prizlerde kapak ve sabitleme durumu ayrıca not edilir.

Okul bahçesi ve çatısı geniş olduğu için paratoner tesisatı da listenin sabit kalemidir. Paratoner periyodik kontrolünde yakalama ucu, iniş iletkenleri ve ek noktaları muayene edilir; topraklama direnci ölçülür. Çatıya sonradan konan güneş panelleri ya da antenler varsa korunma bölgesinin hâlâ yeterli olup olmadığı değerlendirilir.

Kalorifer kazanı: sezon öncesi kontrol

Okulların ısı merkezleri sezonluk çalışır; kazan yaz boyunca bekler ve sonbaharda yeniden yakılır. Bekleme sırasında emniyet ventili tutulabilir, genleşme tankındaki ön basınç düşebilir, baca bağlantısı gevşeyebilir. Bu yüzden kalorifer kazanı periyodik kontrolü için en doğru zaman ısıtma sezonundan hemen öncesidir. Kazanla birlikte genleşme tankı, boyler ve varsa hidrofor aynı ziyarette kontrol edilir.

Yangın güvenliği ve tahliye

Okullarda yangın algılama sistemi genellikle kat bazında bölgelenir; her bölgede dedektörlerin, butonların ve sirenlerin çalıştığı tek tek doğrulanır. Asansörlü binalarda alarm anında asansörün kaçış katına inmesi senaryo testiyle denenir. Yangın dolapları, söndürme tüpleri ve varsa hidrant da yıllık listeye girer; tüplerin koridorlarda erişilebilir ve işaretli olması denetimde ilk bakılan noktadır.

Tahliye tatbikatı ile periyodik kontrol farklı işlerdir ama birbirini tamamlar. Tatbikat insanların davranışını, kontrol ise sistemin çalışmasını sınar. Tatbikattan önce sistemin kontrol edilmiş olması, tatbikatta karşılaşılabilecek bir arızanın öğrenciler binadayken ortaya çıkmasını önler.

Mutfak, kantin ve spor salonu

Yemekhanesi olan okullarda gaz alarm cihazının ve alarm anında gazı kesen selenoid vananın çalışması denenir; mutfak davlumbazının elektrik beslemesi ve topraklaması da aynı turda ölçülür. Okulun LPG tankı varsa tankın kontrolü ayrı bir rejime bağlıdır: işverenin yazılı planına göre ve yalnız akredite muayene kuruluşunca yapılır. Spor salonlarında elektrik panosu, yüksek tavandaki armatürlerin sabitlenmesi ve varsa havalandırma santrali periyodik listededir. Salon başka kurumlara da kiralanıyorsa raporların kiralama sözleşmesine eklenmesi sorumluluğun kimde olduğunu netleştirir.

Sınıflarda aydınlatma

Öğrencilerin günün büyük bölümünü geçirdiği sınıflarda aydınlatma bir konfor değil, sağlık konusudur. Yetersiz ya da düzensiz aydınlatma göz yorgunluğuna ve dikkat dağınıklığına yol açar. Gündüz aydınlatma ölçümü çalışma düzlemindeki aydınlık seviyesini sınıf sınıf ölçer; tahta önü, pencere kenarı ve arka sıralar ayrı noktalardır. LED dönüşümünden sonra yapılan bir ölçüm, yeni armatürlerin gerçekten yeterli olup olmadığını gösterir.

Denetimde istenen belgeler

Bir okul denetiminde iş sağlığı ve güvenliği dosyasında şunlar aranır: elektrik tesisatı ve topraklama raporu, paratoner raporu, kazan ve basınçlı kap raporları, yangın tesisatı ve söndürme tüpü kayıtları, varsa asansör etiketi ve raporu. Her raporda bir sonraki kontrol tarihinin yazılı olması, yönetimin takvimi takip etmesini kolaylaştırır. Uygunsuzluk çıkan maddelerde giderildiğine dair kayıt da rapor kadar önemlidir.

Okul takvimine göre planlama

Okulda kontrol takvimi neredeyse kendiliğinden belirlenir. Her kontrolden önce yetkili kişiyle İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılması gerektiğini de takvime yazın; sözleşme kontrolden en geç bir gün önce onaylanmış olmalıdır. Elektrik kesintisi gerektiren ölçümler, yangın senaryosu ve uzun süren işler yaz tatiline ya da yarıyıl tatiline alınır. Kazan kontrolü eylül ayına, ısıtma başlamadan önceye konur. Öğrenciler binadayken yalnız ders düzenini etkilemeyen muayeneler yapılır. Bütün raporların ders yılı başlamadan dosyada olması, hem veli toplantılarında hem de olası bir denetimde okul yönetiminin elini güçlendirir.

VEKTORX ile okul kontrolleri

VEKTORX olarak okul ve yurt binalarında elektrik, paratoner, kazan ve yangın tesisatı kontrollerini tatil dönemlerine göre planlıyor, raporları e-imzalı olarak portalda teslim ediyoruz. Elektrik tarafındaki kontrollerin kapsamını elektrik periyodik kontrol sayfasında bulabilir, okulunuzun bilgilerini teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.