Hastane periyodik kontrol planı, sıradan bir işyerinin listesine bir koşul daha ekler: kontroller hasta hizmetini kesmeden yapılmalıdır. Yükümlülüğün dayanağı diğer işyerlerindekiyle aynıdır; İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III ile Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik. Fark, hastanenin günün her saatinde dolu olması, bazı odalarda kısa bir enerji kesintisinin bile kabul edilemeyişi ve kullanıcıların önemli bir kısmının kendi başına tahliye edilememesidir. Aşağıda bir hastanenin, kliniğin ya da diyaliz merkezinin yıllık listesini ve bu listenin nasıl planlanacağını özetliyoruz.
Hastanede kesintisiz kalması gereken sistemler
Kontrol planının merkezinde şu sistemler durur:
- Jeneratör ve otomatik transfer
- Trafo merkezi ve YG hücreleri
- UPS ve kritik oda panoları
- Medikal hava ve kompresör tankları
- Isı merkezi: kazan, boyler, hidrofor
- Ameliyathane ve yoğun bakım santralleri
Bu sistemlerden biri arızalandığında etkisi bir üretim kaybı değil, doğrudan hasta güvenliğidir. Bu yüzden hastanede periyodik kontrol, bakım kayıtlarıyla birlikte okunması gereken bir güvenlik kanıtıdır.
Enerji sürekliliği: jeneratör, transfer ve trafo
Şebeke kesildiğinde jeneratörün kaç saniyede devreye girdiği, hastanede en çok sorulan sorudur. Tıbbi mahallerin elektrik tesisatını düzenleyen TS HD 60364-7-710, güvenlik beslemesine geçişte yüklerin çoğu için en fazla 15 saniye öngörür; ameliyat lambası gibi bazı yükler için bu süre çok daha kısadır ve kesintisiz güç kaynağıyla sağlanır. Jeneratör periyodik kontrolünde bu süre gerçek bir transfer testiyle ölçülür, yük altında gerilim ve frekans kararlılığı izlenir, yakıt ve soğutma sistemi muayene edilir.
Kendi trafo merkezi olan hastaneler yüksek gerilim işletme sorumlusu bulundurmak zorundadır. Trafo bakımı, yağ analizi ve YG hücresi kontrolü bu sorumlunun gözetiminde, planlı bir enerji kesintisiyle yapılır; kesinti sırasında hastane jeneratörden beslenir. Kesinti penceresinin teknik servis, başhekimlik ve dağıtım şirketiyle önceden belirlenmesi planın en kritik adımıdır.
Tıbbi alanlarda elektrik güvenliği
Hasta odaları, ameliyathaneler ve yoğun bakım üniteleri, elektrik tesisatının en hassas bölümleridir. Yıllık elektrik iç tesisat kontrolü kat panolarından başlar, ıslak hacim prizleri, jeneratör transfer panoları ve UPS çıkışlarıyla devam eder. Her panoda topraklama sürekliliği ölçülür, kaçak akım rölelerinin açma akımı ve süresi test edilir.
UPS panoları ve bara bağlantıları için termal kamera taraması ayrıca değerlidir. Sürekli yük taşıyan bu noktalarda gevşek bir klemens, arıza vermeden önce ısınma olarak görünür; tarama enerji kesmeden yapıldığı için hastane için en zahmetsiz kontroldür.
Basınçlı kaplar ve medikal hava
Hastane ve diş kliniklerinde medikal hava tankları, kompresör tanklarıyla birlikte basınçlı kap olarak yılda bir kontrol edilir. Isı merkezindeki kalorifer ve sıcak su kazanları, boylerler, hidrofor ve genleşme tankları da aynı gruptadır. Sterilizasyon ya da çamaşırhane için buhar kazanı kullanan hastanelerde, 1 Ocak 2027'den itibaren kazanın periyodik kontrolünü akredite bir muayene kuruluşu yapmalıdır. Hidrostatik test ekipmanın devre dışı kalmasını gerektirdiği için kontrol, yedek ekipman çalışırken ya da tüketimin en düşük olduğu saatte yapılır; sıcak su ve kesintisiz su basıncı hastanede vazgeçilemeyen hizmetlerdir.
Havalandırma, klima ve ameliyathaneler
Hastane havalandırma tesisatı hem çalışan sağlığı hem de enfeksiyon kontrolü için çalışır. Klima santrallerinin periyodik kontrolünde fanlar, filtreler, kanal sızdırmazlığı ve emniyet düzenleri muayene edilir; ameliyathane ve temiz oda santrallerinde basınç farkı ve HEPA filtre bütünlüğü ayrıca değerlendirilir. Bu ölçümler, odaların temiz kalıp kalmadığının nesnel kanıtıdır.
Yangın tesisatı ve tahliye senaryosu
Hastanelerde yangın algılama sistemi yalnız dedektör testinden ibaret değildir. Personel uyarı düzenleri, bölüm bölüm tahliye senaryosu, yangın kapılarının kapanması, asansörlerin kaçış katına inmesi ve duman kontrol sistemlerinin devreye girmesi birlikte denenir. Sprinkler tesisatı, yangın dolapları, pompa istasyonu ve söndürme tüpleri listenin geri kalanını oluşturur. Senaryo testi gece ya da hafta sonu, nöbetçi ekiple önceden kararlaştırılan bir saatte yapılır.
Asansörler
Hasta ve yolcu asansörleri asansör mevzuatına girer; yıllık kontrolü yetkilendirilmiş A tipi muayene kuruluşu yapar. İçine insan binmeyen mutfak, eczane ve çamaşırhane servis asansörleri ise iş ekipmanı olarak Ek-III kapsamındadır. İki grubun envanterinin ayrı tutulması, denetimde hangi raporun nerede olduğunu hemen gösterir.
Gece aydınlatması ve acil aydınlatma
Hastane, gece de dolu olan binaların başında gelir. Koridorlar, merdivenler ve hasta katlarındaki kaçış yolları, normal aydınlatma söndüğünde de görünür kalmalıdır. Acil aydınlatma armatürlerinin akü süresi ve kaçış yolundaki aydınlık seviyesi gece aydınlatma ölçümü ile raporlanır; ölçüm, hasta katlarında ışıkların zaten kısıldığı saatlerde, bölüm sorumlusuyla birlikte yapılır. Hemşire istasyonu ve ilaç hazırlama alanları gibi göz yorgunluğunun hataya dönüşebileceği yerlerde gündüz çalışma aydınlatması da aynı turda değerlendirilebilir.
Hasta hizmetini kesmeden planlama
Hastanede bütün sistemleri tek günde kontrol etmek mümkün değildir ve gerekli de değildir. Pratik yol, kontrolleri bölümlere ve sistemlere göre birkaç güne yaymak, kesinti gerektirenleri tek bir planlı pencerede toplamaktır. Kesinti gerektirmeyen ölçümler (termal kamera, topraklama, tank muayenesi) gün içinde yapılabilir. Her adımın teknik servisle önceden yazılı olarak planlanması hem hasta güvenliğini hem de kontrolün eksiksiz bitmesini sağlar.
VEKTORX ile hastane kontrolleri
VEKTORX olarak hastane ve kliniklerde elektrik, basınçlı kap, yangın tesisatı ve havalandırma kontrollerini teknik servisle birlikte bölüm bölüm planlıyor, raporları e-imzalı olarak portalda teslim ediyoruz. Elektrik altyapısının kontrol kapsamı için elektrik periyodik kontrol sayfasına bakabilir, tesis bilgilerinizi teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hastanede jeneratör testi hastaları etkiler mi?
Doğru planlanırsa etkilemez. Yük altındaki transfer testi, bakım firması ve teknik servisle birlikte, ameliyat programı olmayan bir saatte ve kritik birimlere önceden haber verilerek yapılır. UPS beslemeli cihazlar bu birkaç saniyelik geçişte zaten akü üzerinden çalışır.
Küçük bir poliklinik ya da diş kliniği de bu kontrollere tabi mi?
Evet; çalışanı olan her sağlık kuruluşu işyeridir ve elektrik tesisatı, topraklama, varsa hava tankı ve kompresör, yangın söndürme tüpleri yıllık kontrol listesine girer. Ekipman sayısı azaldıkça liste kısalır, yükümlülük değişmez.
Ameliyathane klima santralinde ne ölçülür?
Santralin genel periyodik kontrolüne ek olarak odalar arasındaki basınç farkı ve HEPA filtrelerin bütünlüğü değerlendirilir. Bu değerler ameliyathanenin temiz kalmasının göstergesidir ve kontrol raporunda ayrı başlık olarak yer alır.
Hasta asansörleri kimin kontrolüne girer?
Hasta ve yolcu asansörleri asansör mevzuatına tabidir; yıllık kontrolü Bakanlıkça yetkilendirilmiş A tipi muayene kuruluşu yapar ve renkli etiket konur. İçine insan binmeyen mutfak ve çamaşırhane servis asansörleri ise iş ekipmanı olarak Ek-III kapsamında kontrol edilir.
Elektrik mühendisi (SMM). 2016'dan beri VEKTORX'in kurucusu ve teknik müdürü; periyodik kontrol, topraklama ve paratoner ölçümleri ve elektrik projelerinde saha deneyimi.