Hadımköy topraklama ölçümü işleri, bölgenin büyük ölçekli sanayi ve lojistik yapısı nedeniyle şehir içindeki atölyelerden farklı bir ölçekte yürür. Arnavutköy ilçesindeki Hadımköy, Atatürk Organize Sanayi Bölgesi'nin de içinde bulunduğu geniş bir sanayi bölgesidir; Kuzey Marmara Otoyolu ve TEM bağlantıları ile İstanbul Havalimanı'na yakınlığı, bölgeyi büyük fabrikalar ve lojistik depoları için tercih edilen bir yer hâline getirmiştir. Bu tesislerin çoğunda kendi trafo merkezi, geniş saha ve yüksek kurulu güç bulunur. Bu yazıda Hadımköy'deki büyük tesislerde topraklama ölçümünün ve diğer periyodik kontrollerin nasıl planlandığını anlatıyoruz.
Hadımköy'deki başlıca tesis türleri
Bölgedeki kontrol talepleri genellikle şu tesislerden gelir:
- Büyük üretim fabrikaları
- Lojistik ve dağıtım depoları
- Trafo merkezli sanayi tesisleri
- Çatısında güneş santrali olan binalar
- Soğuk hava depoları
- Orta ölçekli atölyeler
Bu tesislerin ortak özelliği büyüklüktür: geniş saha, uzun kablo güzergâhları ve çok sayıda pano, ölçüm planının önceden yapılmasını gerektirir.
Geniş sahada ölçüm yöntemi
Topraklama ölçümünde üç kutuplu düşüş yöntemi, akım kazığının topraklama ağının en büyük boyutunun dört–beş katı uzağa çakılmasını ister. Büyük bir fabrika sahasında bu mesafe çok uzundur ve saha dışına taşabilir. Bu durumda ölçüm, birbirine bağlı topraklayıcıların oluşturduğu ağda pens yöntemiyle ya da ağın bağımsız bölümlerinde ayrı ayrı yapılır. Ölçülen her değer için yöntem, doğrulama okumaları ve zemin durumu rapora yazılır; böylece sonuçlar sonraki yıllarda aynı yöntemle karşılaştırılabilir.
Trafo merkezleri ve işletme topraklaması
Hadımköy'deki büyük tesislerin çoğu orta gerilimden beslenir ve kendi trafo merkezine sahiptir. Bu tesislerde topraklama ölçümü iki ayrı sistemi kapsar: trafonun işletme topraklaması ve tesisin koruma topraklaması. İki sistemin birbiriyle ilişkisi ve eş potansiyel bağlantıları yüksek gerilim arızalarında insan güvenliğini belirler. Trafo merkezi olan işletmelerde yüksek gerilim işletme sorumlusu bulundurmak zorunludur; yüksek gerilim hücresi kontrolü ve trafo bakımı, işletme sorumlusunun gözetiminde planlı bir kesintiyle yapılır.
Lojistik depoları
Bölgedeki lojistik depolarında yüksek raflar, çok sayıda forklift şarj noktası, yükleme rampaları ve geniş aydınlatma tesisatı bulunur. Şarj alanlarının panoları ve cihaz gövdeleri, rampa kapılarının motorları ve aydınlatma panoları ayrı ölçüm noktalarıdır. Depoların yıllık listesine forklift ve istif makineleri, raf sistemleri ve sprinkler tesisatı da girer; kiralık ekipmanların güncel raporlarının depo dosyasında bulunması gerekir.
Çatı güneş santralleri
Geniş çatılı fabrika ve depoların önemli bir kısmına son yıllarda güneş santrali kuruldu. Paneller, taşıyıcı konstrüksiyon, eviriciler ve DC panoları tesisin topraklama ve eş potansiyel sistemine yeni noktalar ekler. Bu noktaların ölçüm programına girmesi, ayrıca panellerin yıldırımdan korunma sistemiyle ilişkisinin değerlendirilmesi gerekir. Paratoner periyodik kontrolü panellerin korunma bölgesinde kalıp kalmadığını ve ayırma mesafelerini gözle değerlendirir.
Yeni fabrikalarda kabul ölçümü
Bölgede yeni kurulan tesislerde topraklamanın en kritik anı inşaattır. Temel topraklaması ya da ring uygulaması bittiğinde, üstü kapatılmadan önce bağlantılar gözle kontrol edilir; ardından direnç ve süreklilik ölçülerek kabul raporu düzenlenir. Bu rapor yıllık periyodun başlangıcıdır ve sonraki yılların karşılaştırma noktasıdır.
Termal kamera ve yüksek yük
Sürekli yüksek yük taşıyan ana dağıtım ve kompanzasyon panoları, termal kamera taramasından en çok fayda gören panolardır. Tarama tesis yük altındayken ve enerji kesilmeden yapılır; gevşek bağlantılar ve aşırı ısınan sigortalar arızaya dönüşmeden bulunur.
Sprinkler pompaları ve yangın tesisatı
Büyük depo ve fabrikalarda sprinkler sistemi, yangın pompası grubu ve su deposu tesisin en kritik güvenlik ekipmanlarıdır. Elektrikli yangın pompasının panosu, besleme hattı ve motor gövdesi topraklama ölçümünün ayrı noktalarıdır; dizel pompanın akü şarj düzeni ve kumanda panosu da aynı listeye girer. Pompa grubunun yıllık testi, alarm vanalarının ve algılama sisteminin kontrolüyle birlikte yangın pompa istasyonu kontrolü kapsamında yapılır. Bu kontrolün topraklama ölçümüyle aynı haftaya alınması, pompa dairesine tek bir planlı girişle iki işin bitirilmesini sağlar.
Yasal periyotlar ve büyük tesisler
Sanayi tesislerinde topraklama ölçümü yılda bir yapılır; parlayıcı ya da patlayıcı madde depolanan bölümler de bu yıllık programdadır. Yeni bir hangar inşa edilirken kurulan geçici şantiye panoları ise sabit olmayan tesis sayılır ve altı ayda bir ölçülür. Büyük bir tesiste bu grupların aynı raporda ayrı tablolarda tutulması, ara ziyarette yalnız ilgili grubun ölçülmesine imkân verir ve tekrar eden işi azaltır.
Hadımköy'deki depolarda ölçüm planı
Büyük tesislerde ölçüm genellikle birkaç güne yayılır. Kesinti gerektiren ölçümler planlı bakım duruşuna, enerji altında yapılabilenler normal çalışma saatlerine alınır. Bakım sorumlusunun tek hat şemasını, pano listesini ve önceki raporu önceden paylaşması planı kısaltır.
Abonelik ve güç işlemleri
Hadımköy'deki tesislerin bağlantı ve güç artırımı dosyaları BEDAŞ'a gider. Yüksek güç taleplerinde dağıtım şirketi orta gerilim bağlantısı ve müşteri trafosu isteyebilir.
VEKTORX ile Hadımköy'de kontrol
VEKTORX olarak Hadımköy'deki fabrika ve depolarda topraklama ölçümünü, yüksek gerilim, makine, basınçlı kap ve yangın tesisatı kontrollerini aynı plan içinde yürütüyor, raporları e-imzalı olarak portalda teslim ediyoruz. Ölçüm yöntemleri için topraklama ölçümü sayfasına bakabilir, tesisinizin tek hat şemasını ve pano listesini teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Geniş bir fabrika sahasında topraklama nasıl ölçülür?
Üç kutuplu düşüş yönteminde akım kazığı, topraklama ağının en büyük boyutunun dört–beş katı uzağa çakılır; büyük sahalarda bu mesafe yüzlerce metreyi bulabilir. Yer yoksa ya da ağ çok sayıda birbirine bağlı topraklayıcıdan oluşuyorsa pens yöntemi kullanılır. Hangi yöntemin neden seçildiği rapora yazılır.
Yeni fabrikamızın topraklaması için kabul ölçümü yapılıyor mu?
Evet. Ring ya da temel topraklayıcısının bağlantıları beton dökülmeden ve toprakla örtülmeden görülür, kaynak ve klemens noktaları fotoğraflanır. Tesis enerjilendikten sonra direnç ve süreklilik ölçülür ve kabul raporu düzenlenir; sonraki yıllık ölçümler bu raporla karşılaştırılır.
Çatıdaki güneş santrali topraklama ölçümünü etkiler mi?
Panellerin taşıyıcı konstrüksiyonu, eviriciler ve DC panoları yeni topraklama ve eş potansiyel noktaları getirir; bunlar ölçüm programına eklenir. Panellerin yıldırımdan korunma sistemiyle ilişkisi ve ayırma mesafeleri de paratoner kontrolünde ayrıca değerlendirilir.
Elektrik mühendisi (SMM). 2016'dan beri VEKTORX'in kurucusu ve teknik müdürü; periyodik kontrol, topraklama ve paratoner ölçümleri ve elektrik projelerinde saha deneyimi.