Gebze topraklama ölçümü talepleri, Türkiye'nin sanayi yoğunluğu en yüksek bölgelerinden birinden gelir. Kocaeli'ye bağlı Gebze'de Gebze Organize Sanayi Bölgesi (GOSB) ve Gebze Plastikçiler OSB, komşu Dilovası'nda ise Dilovası OSB bulunur; bunlara bölge boyunca uzanan lojistik depolar, araştırma kampüsleri ve çok sayıda orta ölçekli fabrika eklenir. Otomotiv yan sanayi, kimya, plastik, metal ve elektronik üretimi bölgenin ağırlığını oluşturur. Bu yazıda Gebze ve Kocaeli'deki tesislerde topraklama ölçümünün ve diğer periyodik kontrollerin, tesis türüne göre neleri öne çıkardığını anlatıyoruz.
Gebze ve Kocaeli'deki başlıca tesis türleri
Bölgeden gelen kontrol talepleri çoğunlukla şu tesislerdendir:
- Otomotiv yan sanayi fabrikaları
- Kimya ve boya tesisleri
- Plastik enjeksiyon ve ekstrüzyon tesisleri
- Metal işleme ve pres hatları
- Elektronik ve montaj tesisleri
- Lojistik ve dağıtım depoları
Bu tesislerin önemli bir kısmı ana sanayiye ya da yurt dışına parça verir ve müşteri denetimlerinde güncel kontrol raporlarını sunmak zorundadır.
Otomotiv yan sanayi ve robot hücreleri
Otomotiv yan sanayi tesislerinde kaynak robotları, pres hatları, boya kabinleri ve otomatik montaj hatları bir arada çalışır. Robot hücrelerinde her robotun kontrol dolabı, kaynak güç ünitesi, fikstürler ve hücre çitleri ayrı topraklama noktalarıdır. Kaynak akımının dönüş yolunun doğru kurulmaması, akımın koruma iletkeni ya da makine gövdeleri üzerinden dolaşmasına ve bağlantıların ısınmasına yol açabilir; bu durum ölçümde ve termal taramada görülür. Pres hatları ve kaldırma ekipmanları da yıllık makine kontrol listesindedir.
Kimya tesisleri ve patlayıcı ortam
Dilovası ve çevresindeki kimya ve boya tesislerinde parlayıcı sıvılar, solventler ve tozlar bulunur. Bu tesislerde topraklama yılda bir ölçülür; tank sahaları, dolum ve boşaltma noktaları, karıştırıcılar, transfer pompaları ve boru hatlarının flanş köprüleri ayrı ölçüm noktalarıdır. Statik yükün güvenle boşalması, eş potansiyel bağlantılarının kesintisiz olmasına bağlıdır. Patlayıcı ortam bölgelerindeki ekipmanın bu bölgeye uygun olup olmadığı, ölçüm sırasında gözle muayenede de değerlendirilir. Boya kabinleri için boya kabini periyodik kontrolü havalandırma, topraklama ve elektrik donanımını birlikte ele alır.
Plastik tesisleri
Plastikçiler OSB'deki ve bölgedeki diğer plastik tesislerinde enjeksiyon ve ekstrüzyon makineleri, kalıp ısıtıcıları, hammadde kurutucuları ve granül taşıma sistemleri bulunur. Granül taşıma hatlarında statik elektrik birikmesi yaygındır; boruların ve silo bağlantılarının topraklanması toz patlaması riskini azaltır. Makine gövdelerinin ve ısıtıcı bantların bağlantıları ayrı ayrı ölçülür.
Elektronik ve montaj tesisleri
Elektronik montaj yapılan tesislerde elektrostatik deşarja karşı korunan alanlar bulunur. Bu alanlardaki çalışma masaları, bileklik bağlantı noktaları ve zemin kaplamaları kendi kontrol programına sahiptir; tesisin genel topraklama sistemi ise bu korumanın dayandığı temeldir ve yıllık ölçümle belgelenir.
Lojistik depolar
Bölgenin ulaşım bağlantıları, büyük dağıtım depolarının da burada toplanmasını sağlamıştır. Depolarda forklift şarj alanları, rampa kapıları, yüksek raflar ve sprinkler pompaları kontrol listesinin ana kalemleridir.
Basınçlı hava ve kompresör daireleri
Bölgedeki fabrikaların neredeyse tamamında üretim basınçlı havaya bağlıdır. Kompresör dairelerinde vidalı kompresörler, hava kurutucular ve hava tankları bir arada bulunur; tankların ve hat üzerindeki basınçlı kapların yıllık kontrolü hava tankı periyodik kontrolü kapsamındadır. Kompresör motorlarının, kurutucuların ve dairenin besleme panosunun gövde bağlantıları da topraklama ölçümünün ayrı noktalarıdır. Kompresör dairesi sıcak ve tozlu olduğu için pano içi bağlantılarının termal kamerayla taranması da aynı ziyarette değerlendirilebilir.
Termal tarama ve yük altındaki panolar
Üç vardiya çalışan tesislerde ana dağıtım, kompanzasyon ve makine besleme panoları sürekli yük altındadır. Termal kamera taraması enerji kesilmeden yapılır ve gevşemiş bir bağlantıyı, aşırı ısınan bir sigortayı ya da dengesiz yüklenmiş bir fazı arıza çıkmadan gösterir. Tarama sonuçları, sıcaklık farkına göre önceliklendirilmiş bir liste olarak rapora eklenir.
Depremden sonra kontrol
Kocaeli deprem bölgesindedir. Büyük bir sarsıntıda bina hareketi, topraklama şeritlerini ve iniş iletkenlerini bağlantı noktalarından koparabilir, panolardaki bağlantıları gevşetebilir. İş Ekipmanları Yönetmeliği de doğal olaylardan sonra güvenliği etkilenmiş olabilecek ekipmanın yetkili kişilerce yeniden kontrol edilmesini ister; hissedilir bir depremden sonra yıllık süre beklenmeden topraklama ve paratoner bağlantıları kontrol edilmelidir.
Müşteri denetimleri ve rapor
Ana sanayiye ya da yurt dışına üretim yapan tesislerin müşteri denetimlerinde topraklama ve elektrik tesisat raporları sıkça istenir. Rapor; numaralı ölçüm noktalarını gösteren kroki, her noktanın direnci, yöntem ve cihaz kalibrasyon bilgisi, uygunluk kararı, fotoğraflı eksik listesi ve kontrolü yapanın e-imzasıyla teslim edilir. Önceki yılların raporlarının portalda saklanması, denetçiye geçmiş sonuçları da göstermeyi kolaylaştırır.
Gebze ve Kocaeli'de ölçüm gününün planlanması
Bölgedeki tesisler için ziyaretler önceden planlanır; kesinti gerektiren ölçümler planlı duruşlara, diğerleri normal üretime alınır. Tek hat şeması ve pano listesinin önceden gönderilmesi sahadaki süreyi kısaltır.
Dağıtım şirketi ve OSB
Kocaeli'de elektrik dağıtım şirketi SEDAŞ'tır. Organize sanayi bölgelerinin içindeki tesislerde ise dağıtım çoğu zaman OSB yönetimi tarafından yürütülür; bağlantı ya da güç artırımı başvurusundan önce tesisin bağlı olduğu dağıtım bölgesinin OSB yönetiminden öğrenilmesi gerekir.
VEKTORX ile Gebze'de kontrol
VEKTORX olarak Gebze ve Kocaeli'deki fabrika ve depolarda topraklama ölçümünü, makine, basınçlı kap, boya kabini ve yangın tesisatı kontrollerini aynı plan içinde yürütüyor, raporları e-imzalı olarak portalda teslim ediyoruz. Gebze ya da Kocaeli'deki tesisiniz için pano ve ölçüm noktası sayısını teklif formu ile gönderirseniz ziyareti diğer kontrollerle birleştirerek planlarız; yöntemin ayrıntısı topraklama ölçümü sayfasında.
Sık sorulan sorular
Müşteri denetiminde topraklama raporu istendi; hangi bilgiler olmalı?
Rapor; ölçüm yapılan her noktanın yerini gösteren kroki, her noktanın direnç değeri, kullanılan yöntem ve cihazın kalibrasyon bilgisi, uygunluk kararı ve eksik listesi içermelidir. Kontrolü yapanın yetki bilgisi ve e-imzası raporun geçerliliğini gösterir.
Robot hücrelerinde ölçüm üretimi durdurur mu?
Ölçümlerin büyük kısmı hücre çalışırken ya da kısa vardiya aralarında yapılabilir. Koruma iletkeni sürekliliği gibi enerjinin kesilmesini gerektiren ölçümler, hücre bazında sırayla ve planlı duruşlarda yapılır.
Kocaeli'deki tesisimizin elektrik başvurusu nereye yapılır?
Kocaeli'de dağıtım şirketi SEDAŞ'tır. Organize sanayi bölgelerinin içindeki tesislerde ise dağıtım çoğu zaman OSB yönetimi tarafından yürütülür; başvurudan önce tesisin hangi dağıtım bölgesinde kaldığını OSB yönetiminden öğrenmek gerekir.
Elektrik mühendisi (SMM). 2016'dan beri VEKTORX'in kurucusu ve teknik müdürü; periyodik kontrol, topraklama ve paratoner ölçümleri ve elektrik projelerinde saha deneyimi.