Ekipman Muayene Kuruluşu Nedir? Sık Sorulan Sorular

Ekipman muayene kuruluşu, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'nde akreditasyon şartı getirilen iş ekipmanlarının periyodik kontrolünü yapabilen kuruluştur. Terim, 23 Aralık 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle yönetmelikteki "akredite muayene kuruluşu" ifadesinin yerini aldı. Geçiş döneminde, yani Bakanlık bu kuruluşlara özel düzenlemeyi çıkarana dek, TS EN ISO/IEC 17020'ye göre TÜRKAK akreditasyonu bulunan muayene kuruluşları bu sıfatı taşır. Kule vinç, LPG tankı, asılı erişim donanımı ve yürüyen merdiven gibi listedeki ekipmanların raporu bu kuruluşlardan alınır; listede olmayan ekipmanlarda ise EKİPNET kayıtlı bir yetkili kişi yeterlidir.

Terim değişince pratikte ne değişti?

Değişiklikten önce yönetmelik doğrudan akreditasyona atıf yapıyordu. Yeni kavram daha geniştir: kuruluşun hangi şartları taşıyacağı Bakanlık düzenlemesine bırakılmıştır. Geçiş döneminde ise ölçüt değişmedi. Bugün bir kuruluşun ekipman muayene kuruluşu sayılması için iki şey birlikte aranır: TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonu ve kontrol edilecek ekipmanın bu akreditasyonun kapsam listesinde yer alması. Yalnız akreditasyon belgesine sahip olmak yetmez; belge bir kaldırma ekipmanını kapsarken basınçlı kabı kapsamayabilir.

Kuruluş olmak, kontrolü yapan kişiyle ilgili şartları da ortadan kaldırmaz. Sahada çalışan mühendis ya da tekniker, ekipman için Ek-III'te sayılan meslekten olmalı ve EKİPNET'te kaydı bulunmalıdır. İşveren ile kuruluş arasındaki sözleşme de diğer bütün periyodik kontrollerde olduğu gibi İSG-KATİP üzerinden ve kontrol gününden önce onaylanır.

Hangi ekipmanlar için ekipman muayene kuruluşu gerekir?

Yönetmelik bugün sekiz ekipman grubunu sayar; dördünde şart yürürlüktedir, dördünde 1 Ocak 2027'de başlar:

• Kule vinçler: 31 Aralık 2023'ten beri kuruluş şartı var.
• LPG tankları ve tesisatları: 31 Aralık 2023'ten beri.
• Asılı erişim donanımları: cephe işlerinde kullanılır; 31 Aralık 2023'ten beri.
• Yürüyen merdivenler: alışveriş merkezi ve istasyonlarda; 31 Aralık 2023'ten beri.
• Engelliler için güç tahrikli platformlar: 1 Ocak 2027'den itibaren.
• Buhar kazanları: 1 Ocak 2027'den itibaren.
• Kablolu taşıma tesisatları: teleferik ve telesiyejler; 1 Ocak 2027'den itibaren.
• Sütunlu çalışma platformları: 1 Ocak 2027'den itibaren.

Bu listenin dışında kalan forklift, vinç, kompresör tankı, kalorifer kazanı, elektrik tesisatı, topraklama ve paratoner gibi ekipmanlarda kuruluş şartı yoktur.

Yetkili kişi ile ekipman muayene kuruluşu arasındaki fark nedir?

Yetkili kişi, Ek-III'te ekipman için sayılan meslekten olan ve EKİPNET kaydı bulunan mühendis, teknik öğretmen ya da teknikerdir. Bireysel olarak ya da bir firmanın çalışanı olarak kontrol yapabilir ve listede olmayan bütün ekipmanlar için yeterlidir. Ekipman muayene kuruluşu ise bir tüzel yapıdır. TS EN ISO/IEC 17020 akreditasyonu, kuruluşun tarafsızlığını, personelinin yetkinliğini, kullandığı cihazların kalibrasyonunu ve kayıt düzenini düzenli denetimlere bağlar. Yani kuruluşta da kontrolü bir yetkili kişi yapar; fark, bu kişinin akreditasyonla denetlenen bir sistemin içinde çalışmasıdır. Listedeki bir ekipman için tek başına çalışan bir yetkili kişinin raporu, kişi ne kadar deneyimli olursa olsun yeterli sayılmaz.

Hangi kurumlarla karıştırılmamalı?

İki kavram sık karıştırılır. Birincisi asansör muayenesidir: insan ve yük taşıyan asansörlerin yıllık kontrolü ayrı bir mevzuata tabidir ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca yetkilendirilmiş A tipi muayene kuruluşlarınca yapılır. Yürüyen merdivenler ise İş Ekipmanları Yönetmeliği'ndeki listede yer aldığı için ekipman muayene kuruluşu gerektirir. İkincisi OSGB'lerdir. İş sağlığı ve güvenliği hizmeti veren OSGB'ler, 2024'te yapılan değişiklikle periyodik kontrol hizmeti veremez hâle geldi; bu yasak birimlerin çalışanlarını da kapsar.

Kuruluşun yetkisini nasıl doğrularsınız?

Teklif aşamasında birkaç kontrol yapmanız, raporun denetimde geri dönmesini önler:

• Akreditasyon numarasını isteyin ve TÜRKAK sitesinde sorgulayın.
• Kapsam listesinde ekipmanınızın adını arayın.
• Akreditasyonun geçerli ve askıda olmadığını görün.
• Sahaya gelecek kişinin meslek ve EKİPNET bilgisini isteyin.
• İSG-KATİP sözleşmesini kontrol gününden önce onaylayın.

Rapor geldiğinde, düzenleyen kuruluşun unvanını ve dayandığı akreditasyon kapsamını, kontrolü yapanın adını, mesleğini ve EKİPNET kayıt numarasını, sözleşme numarasını ve bir sonraki kontrolün başlangıç tarihini tek tek kontrol edin. Bu bilgilerden biri eksikse düzeltilmiş raporu dosyaya koymadan önce isteyin.

Kuruluşun raporu diğer raporlardan farklı mı?

Rapor düzeni temelde aynıdır. Ekipman muayene kuruluşunun düzenlediği rapor da Ek-III'teki bölümleri taşır: işyeri ve ekipman bilgileri, sözleşme numarası, kontrolün başlangıç ve bitiş zamanı, uygulanan yöntem, bulgular, sonuç ve bir sonraki kontrolün başlangıç tarihi. Fark, raporu düzenleyen tarafın kuruluş olması ve raporun kuruluşun kalite sistemine göre hazırlanıp onaylanmasıdır. İşveren açısından saklama kuralları değişmez: ıslak imzalı rapor ya da güvenli elektronik imzalı dosya, ekipmanın dosyasında bir sonraki kontrole kadar, sonrasında da geçmiş kayıt olarak tutulur. Listedeki ekipmanların raporlarını diğerlerinden ayrı bir bölümde saklamak, denetimde doğru belgenin hızla bulunmasını sağlar.

VEKTORX'in bu süreçteki yeri

VEKTORX olarak listede bulunmayan ekipmanlarınızın periyodik kontrollerini Ek-III'teki meslekten, EKİPNET kayıtlı yetkili kişilerle yapıyoruz; envanterinizde ekipman muayene kuruluşu gerektiren bir kalem varsa teklifte bunu ayrıca belirtiyoruz, böylece o ekipman için doğru kuruluşla çalışabilirsiniz. Listede yer almayan basınçlı kaplarınızın kontrolü basınçlı kap periyodik kontrol, forklift ve caraskal gibi kaldırma ekipmanlarınızınki makine periyodik kontrol sayfasında; hangi kalemin kuruluş gerektirdiğini görmek için envanterinizi teklif formu ile paylaşabilirsiniz.