Boyler Kontrolü Zorunlu mu, Kim Yapar? Ventil, Test ve Rapor

Boyler periyodik kontrolü, işyerlerindeki basınçlı sıcak su boylerlerinin İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III'e göre yetkili bir kişiye muayene ve test ettirilmesidir ve zorunludur. Kontrolde boylerin gövdesi ve bağlantıları incelenir, emniyet ventili ve termostat denenir, boyler hidrostatik teste tabi tutulur ve sonuç, kontrolü yapanın EKİPNET kayıt numarasını taşıyan bir raporla belgelenir. Otel, hastane, fabrika, spor tesisi ve merkezi sistemli konut siteleri boylerin en yaygın kullanıldığı yerlerdir. Bu yazıda bu işletmelerin en sık sorduğu soruları cevaplıyoruz.

Boyler kontrolü neden zorunlu?

Boyler hem basınç hem sıcaklık taşıyan bir kaptır. Emniyet ventili tıkanmış ya da termostatı arızalanmış bir boylerde basınç ve sıcaklık kontrolsüz yükselebilir; bu da gövdenin, bağlantıların ya da genleşme düzeninin zorlanması demektir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverene iş ekipmanını güvenli tutma yükümlülüğü verir; İş Ekipmanları Yönetmeliği de basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolünü Ek-III'ün 2.1 bölümüne bağlar. Kontrol, bu güvenliğin belgesidir ve iş müfettişi, sigorta eksperi ya da kurumsal müşteri denetiminde istenir.

Boyleri hangi meslekten yetkili kişi kontrol eder?

Ek-III, basınçlı kapların periyodik kontrolünü makine kökenli mesleklere bırakır: makine, metalürji ve malzeme, mekatronik, kimya, imalat ve uçak mühendisleri, makine ya da metal eğitimi mezunu teknik öğretmenler ve makine teknikerleri ile yüksek teknikerleri. Kişinin EKİPNET kaydı bulunmalı ve kontrolden en geç bir gün önce işverenle İSG-KATİP üzerinden sözleşme yapılmalıdır; sözleşmesiz rapor geçersizdir. İş sağlığı ve güvenliği hizmeti veren OSGB'lerin ve bu birimlerin çalışanlarının ise periyodik kontrol yapması yasaktır.

Kontrolde neler yapılır?

Bir boylerin periyodik kontrolü genellikle şu başlıklardan oluşur:

• Etiket bilgileri ve önceki raporun incelenmesi
• Gövde, kaynak dikişleri ve bağlantılarda dış muayene
• Emniyet ventilinin açma basıncının denetlenmesi
• Termostat ve emniyet termostatının denenmesi
• Genleşme düzeninin ve basınç düşürücünün kontrolü
• İşletme basıncında hidrostatik test

Üç yılda bir ve önemli bir onarımdan sonra hidrostatik test daha yüksek basınçla yapılır. Emniyet ventili ise işletme basıncı tanımlıysa o değerde, tanımlı değilse etiketteki azami basınçta açacak şekilde ayarlı olmalıdır. Korozyon şüphesi olan boylerlerde ultrasonik kalınlık ölçümü kontrolü tamamlar.

Boyler kontrol gününe hazırlık

Hazırlık, kontrolün süresini ve raporun eksiksiz çıkmasını doğrudan etkiler. Boylerin soğuması için ısıtmanın birkaç saat önce kesilmesi, tahliye noktasının ve test suyu bağlantısının belirlenmesi, ısı merkezinin anahtarının ulaşılabilir olması gerekir. Boylerin etiketi okunur durumda olmalı, önceki rapor ve servis kayıtları hazır bulunmalıdır. Sıcak suyu kesintisiz kullanan tesislerde yedek boyler planı önceden konuşulmalıdır. İşletmenin teknik personelinin kontrol boyunca ekibe eşlik etmesi, vanaların ve hatların doğru yönetilmesini sağlar.

Boyler raporunda bulunması gereken bilgiler

Rapor; işyeri bilgileri, İSG-KATİP sözleşme numarası, kontrolün başlangıç ve bitiş tarih-saati, boylerin marka, imal yılı, seri numarası, hacim ve azami basınç bilgilerini içerir. Uygulanan test basıncı ve sonucu, ventil açma basıncı, tespit edilen kusurlar, uygunluk kararı ve bir sonraki kontrolün başlangıç tarihi raporun ana bölümleridir. Bakanlığın kriter dokümanı yayımladığı ekipmanlarda kusurlar hafif ve ağır olarak derecelendirilir; ağır kusurlu boyler kusur giderilmeden kullanılamaz. Rapor, kontrolü yapanın adı, mesleği, EKİPNET kayıt numarası ve imzasıyla tamamlanır.

Boyler kontrolünü diğer kontrollerle birleştirmek mümkün mü?

Mümkün ve çoğu zaman en ekonomik yoldur. Boylerin bulunduğu ısı merkezinde genellikle kazan, genleşme tankı, hidrofor ve pompa panoları da vardır. Basınçlı kapların kontrolü ile panoların elektrik ve topraklama ölçümü aynı ziyarette yapıldığında sistem bir kez devreden alınır ve bütün raporlar aynı tarihle dosyaya girer. Kontrol tarihlerini aynı aya toplamak, takibi de basitleştirir.

Boylerlerde en sık görülen uygunsuzluklar

Periyodik kontrollerde boylerlerde tekrar tekrar karşılaşılan eksikler şunlardır:

• Emniyet ventilinin tıkalı ya da yanlış ayarlı olması
• Ventil tahliyesinin görünmeyen bir yere bağlanması
• Termostatın ya da emniyet termostatının çalışmaması
• Genleşme tankının ön basıncının düşmüş olması
• Flanş ve rakorlarda korozyon ya da sızıntı
• Etiketin okunmaması ya da hiç bulunmaması
• Tahliye vanasının tutukluk yapması

Bu eksiklerin çoğu düzenli bakımla önlenebilir. Emniyet ventilinin üreticinin önerdiği aralıklarla elle kaldırılıp bırakılması, oturma yüzeyinde kireç birikmesini önler; tahliyesinin görünür bir noktaya alınması ise sürekli damlayan bir ventilin fark edilmesini sağlar. Etiketi okunmayan boylerlerde imalatçı belgeleri ve önceki raporlar, azami basıncın belirlenmesi için önem kazanır.

Kontrolde hangi cihazlar kullanılır?

Bir boyler kontrolünün güvenilirliği, kullanılan cihazların doğruluğuna bağlıdır. Hidrostatik test için test basıncına uygun bir test pompası ve ölçme aralığı bu basınca göre seçilmiş, kalibrasyonu geçerli bir manometre kullanılır. Emniyet ventilinin açma basıncı ayrı bir test düzeneğinde ya da yerinde basınç kontrollü artırılarak denetlenir. Korozyon şüphesi olan boylerlerde ultrasonik kalınlık ölçer, termostat denemelerinde ise kalibre bir termometre devreye girer. Kullanılan ölçüm cihazlarının marka, seri numarası ve kalibrasyon tarihinin raporda yazılması, sonucun sonradan sorgulanabilmesini sağlar.

VEKTORX ile boyler kontrolü

VEKTORX olarak boyler kontrolünü ısı merkezindeki diğer basınçlı kaplarla aynı planda yürütüyor, her boylerin test basıncını, ventil ayarını ve gözlemlerini saha uygulamasında ayrı ayrı kaydediyoruz. E-imzalı rapor, müşteri portalından PDF olarak indirilir. Kontrol kapsamı için boyler periyodik kontrolü ve hidrofor periyodik kontrolü sayfalarına bakabilir, ısı merkezinizdeki ekipman listesini teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.