Boyler Hidrostatik Test Nasıl Yapılır? Sık Sorulan Sorular

Boyler hidrostatik testinde boyler suyla doldurulur, içindeki hava alınır, test pompasıyla belirlenen basınca çıkarılır ve bu basınçta bekletilirken basınç düşüşü, kaçak, terleme ve şekil değişikliği gözlenir. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III'e göre test her periyodik kontrolde, yani en geç yılda bir, işletme basıncında yapılır; işletme basıncı belirlenmemişse etiketteki azami basınç kullanılır. En geç üç yılda bir ve her önemli onarımdan sonra ise test, üretim standardındaki test basıncıyla, standartta değer yoksa azami basıncın 1,5 katıyla yapılır. Aşağıda testin sahada hangi sırayla yürüdüğünü anlatıyoruz.

1. Hazırlık: soğutma ve devreden alma

Test, boylerin sıcak su hizmetinden çıkarılmasıyla başlar. Boyler önce soğumaya bırakılır, çünkü sıcak bir gövdede hem çalışmak tehlikelidir hem de sıcaklık farkı ölçümü yanıltır. Isıtıcı ya da serpantin beslemesi kesilir, giriş ve çıkış vanaları kapatılır, boyler tahliye noktasından boşaltılır. Yedek boyleri olan tesislerde sıcak su hizmeti bu sürede yedek boylerden verilir; yedeği olmayan tesislerde test, kullanımın en düşük olduğu saate planlanır.

2. Emniyet donanımlarının ayrılması

Emniyet ventili, termometre ve bazı göstergeler test basıncına dayanacak şekilde tasarlanmamıştır. Bu donanımlar sökülür ya da kör tapa ile devreden ayrılır. Testte, kalibrasyonu geçerli bir manometre kullanılır; manometrenin ölçme aralığı test basıncına uygun seçilir. Ayrılan emniyet ventili test bittikten sonra kendi adımında, açma basıncı yönünden ayrıca denetlenir.

3. Doldurma ve hava alma

Boyler en alçak noktadan suyla doldurulurken en yüksek noktadaki hava tahliye edilir. İçeride hava kalırsa basınç yükselirken sıkışır ve test sonucunu yanıltır; ayrıca olası bir sızıntıda tehlike oluşturur. Bu adım, büyük hacimli boylerlerde testin en uzun süren kısmıdır. Doldurma suyunun sıcaklığı da önemlidir: nemli bir ısı merkezinde çok soğuk suyla doldurulan gövdenin yüzeyinde yoğuşma oluşur ve bu, bekleme sırasında terlemeyle karıştırılabilir. Bu yüzden gözle kontrole, gövde yüzeyinin kuru olduğu doğrulandıktan sonra geçilir.

4. Basınçlandırma ve bekleme

Test pompasıyla basınç, o yılın test basıncına kademeli olarak yükseltilir; kademeler arasında kısa duraklamalar yapılır ve her kademede manometre ile gövde birlikte izlenir. Basınç hedef değere ulaştığında pompa ayrılır ve boyler ürün standardında ya da üretici talimatında belirtilen süre boyunca bekletilir. Bu sürede manometredeki basınç izlenir; gövde, kaynak dikişleri, flanşlar ve rakorlar gözle tek tek kontrol edilir. Ani bir basınç düşüşü ya da terleme görülürse test durdurulur ve nedeni araştırılır.

5. Değerlendirme ve rapor

Bekleme süresinin sonunda basınç kontrollü biçimde düşürülür, boyler boşaltılır ve emniyet donanımları yerine takılır. Boylerin test sonrasında kalıcı şekil değişikliği gösterip göstermediğine bakılır. Raporda uygulanan test basıncı, testin yıllık mı yoksa üç yıllık mı olduğu, bekleme süresi, gözlenen durum ve kusurlar yazılır. Ardından boyler yeniden doldurulup ısıtılarak devreye alınır ve ilk çalışmada bağlantılar bir kez daha kontrol edilir.

Test yapılamazsa ne olur?

Bazı tesislerde prosesin zorunlu şartları ya da boylerin yapısı nedeniyle hidrostatik test yapılamaz. Ek-III bu durumda, ekipmanın standardında alternatif olarak gösterilen, standart yoksa üreticinin kullanım kılavuzunda hidrostatik test yerine önerilen tahribatsız muayene yöntemlerinin uygulanmasına izin verir. Ultrasonik kalınlık ölçümü ve yüzey çatlak kontrolü en sık kullanılan yöntemlerdir. Bu muayeneyi TS EN ISO 9712'ye göre en az Seviye 2 belgeli bir kişi yapar; testin neden yapılamadığı ve hangi yöntemin seçildiği raporda gerekçesiyle yazılır.

Testten önce işletmenin hazırlaması gerekenler

Boylerin etiket bilgileri ve önceki raporu, boşaltma için tahliye noktası ve test suyu bağlantısı, ısı merkezine güvenli erişim ve yedek sıcak su planı hazır olursa test kısa sürer. Kontrolü yapacak yetkili kişiyle İSG-KATİP üzerinden sözleşmenin en geç bir gün önce onaylanması da hazırlığın parçasıdır; sözleşmesiz düzenlenen rapor geçersizdir. Test sırasında ısı merkezinde başka bir bakım işi yapılmaması ve test alanının çalışanlara kapatılması da güvenli bir test için gereklidir. Isı merkezinde birden fazla boyler varsa testlerin hangi sırayla yapılacağı ve hangi boylerin o sırada hizmette kalacağı önceden kararlaştırılır.

Test sonucunda neler kusur sayılır?

Bekleme süresinde manometrede basınç düşüşü görülmesi, gövdede ya da kaynak dikişlerinde terleme veya damlama, flanş ve rakorlarda sızıntı ve test sonrasında kalıcı şekil değişikliği, testin başarısız olduğunu gösterir. Flanş contası ya da rakordaki bir sızıntı çoğu zaman bağlantının sıkılması ya da contanın değiştirilmesiyle giderilir ve test tekrarlanır. Gövdeden ya da kaynak dikişinden gelen sızıntı ise daha ciddidir; boyler kullanılmaz ve onarım ya da değişim kararı verilir. Gövdeye kaynaklı onarım yapıldıysa sonraki test yıllık basınçla değil, üretim standardındaki yüksek test basıncıyla yapılır. Testin tekrarlandığı durumlarda ilk denemede görülen kusur ve yapılan düzeltme de rapora yazılmalıdır; bu not, sonraki yıllarda aynı noktanın özellikle izlenmesini sağlar.

VEKTORX ile boyler testi

VEKTORX olarak boyler testinde uygulanan basıncı, bekleme süresini ve gözlemleri saha uygulamasında kaydediyor, ventil ayarını ayrı satırda raporluyoruz; rapor e-imzalı PDF olarak müşteri portalından teslim edilir. Kontrolün kapsamı için boyler periyodik kontrolü, aynı ısı merkezindeki diğer kaplar için basınçlı kap periyodik kontrol sayfalarına bakabilir, boyler bilgilerinizi teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.