Basınçlı Hava Tankı Raporu: Sık Sorulan Sorular

Basınçlı hava tankı raporu, tankın periyodik kontrolünün yetkili kişi tarafından yapıldığını ve tankın kullanıma uygun olup olmadığını gösteren belgedir; raporda yazan bir sonraki kontrol başlangıç tarihine kadar, yani en çok bir yıl geçerlidir. Raporu düzenleyen kişi, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III'ün basınçlı kaplar satırındaki mesleklerden birine sahip ve EKİPNET'e kayıtlı olmalıdır; işverenle aralarındaki İSG-KATİP sözleşmesi de kontrolden en az bir gün önce onaylanmış olmalıdır. Bu yazıda raporda hangi bilgilerin bulunması gerektiğini, denetimde nasıl okunduğunu ve kompresör sahiplerinin en sık sorduğu soruları cevaplıyoruz.

Raporda hangi bilgiler bulunmalı?

Bakanlığın rapor düzenine göre bir hava tankı raporunda asgari olarak şunlar yer alır:

• İşyeri bilgileri ve İSG-KATİP sözleşme numarası
• Kontrolün başlangıç ve bitiş tarih-saati
• Tankın markası, imal yılı ve seri numarası
• Azami basınç, işletme basıncı ve hacim
• Uygulanan test basıncı ve test sonucu
• Emniyet ventilinin açma basıncı
• Tespit edilen kusurlar ve sınıfları
• Sonraki kontrol tarihi ve EKİPNET numarası

Bu bilgilerden biri eksikse rapor, tankı belgelemek için yetersiz kalabilir. Kontrol metodu da raporda yazar: uygulanan standart, yoksa üreticinin önerdiği yöntem. Rapor, kontrolü yapan kişinin adı, mesleği ve imzasıyla tamamlanır; imzası olmayan rapor geçersizdir.

Test basıncı raporda nasıl okunur?

Ek-III'e göre tank her periyodik kontrolde, işletme basıncı belirlenmişse o değerle, belirlenmemişse etiketteki azami basınçla hidrostatik teste tabi tutulur. Daha yüksek basınçlı test ise üç yılı geçmeyen aralıklarla ve tankta önemli bir bakım ya da onarım yapıldığında uygulanır: üretim standardındaki test basıncı esas alınır, standart bu değeri vermiyorsa azami basıncın 1,5 katına çıkılır. Raporda o yıl hangi testin yapıldığı, uygulanan basınç ve bekleme süresince gözlenen durum açıkça yazılmalıdır. İşletme basıncı belirlenmiş tanklarda bu değerin tank üzerinde görünecek şekilde işaretlenmesi ve emniyet ventilinin aynı değere ayarlanması da raporun doğruladığı noktalardır.

Rapor ne kadar süre geçerli?

Raporun ömrü, sayfada yazan bir sonraki kontrol başlangıç tarihiyle sınırlıdır; bu tarih kontrol gününden itibaren bir yılı geçemez. Süre dolmadan yeni kontrol gereken durumlar da vardır: tankta kaynak ya da bağlantı değişikliği gibi önemli bir onarım, tankın yer değiştirmesi, darbe alması ya da uzun süre kullanılmadan beklemesi. Raporun tarihi geçtikten sonra tankı kullanmak, kontrolsüz bir basınçlı kap çalıştırmak demektir; denetimde bu, eksik rapordan daha ağır değerlendirilir.

Raporu kim düzenleyebilir?

Basınçlı kaplarda yetki makine kökenli mesleklerdedir. Ek-III; makine, metalürji ve malzeme, mekatronik, kimya, imalat ve uçak mühendislerini, makine ya da metal eğitimi bölümünden mezun teknik öğretmenleri ve makine teknikerleri ile yüksek teknikerlerini sayar. Kompresör servisinin doldurduğu bakım formu, servis çalışanı bu unvanlardan birine ve EKİPNET kaydına sahip değilse periyodik kontrol raporu sayılmaz. Yetkilendirilmiş OSGB'ler ve bu birimlerde çalışanlar ise periyodik kontrol hizmeti veremez. Kontrolde ultrasonik kalınlık ölçümü gibi tahribatsız bir muayene yapıldıysa, bu muayeneyi TS EN ISO 9712'ye göre en az Seviye 2 belgeli bir kişi yapar ve sonucu rapora ek olarak verilebilir.

Kiralık ya da ikinci el kompresörde rapor

Kiralık kompresörlerde kiralayan firma genellikle ekipmanla birlikte güncel bir rapor verir. Ancak tankı işyerinde çalıştıran işveren, raporun tarihinin geçerli olduğunu, seri numarasının sahadaki tankla aynı olduğunu ve raporun yetkili kişi tarafından düzenlendiğini doğrulamakla yükümlüdür. İkinci el bir kompresör aldığınızda eski sahibin raporu yalnız tankın geçmişi hakkında fikir verir; tank sizin işyerinizde kurulup bağlandıktan sonra, çalıştırılmadan önce yeni bir kontrol yapılması gerekir. Kontrol tarihi kira süresi içinde dolacaksa yeni kontrolü kimin yaptıracağını kiralama sözleşmesine yazmak, tankın raporsuz kalmasını önler.

E-imzalı rapor ve saklama

Güvenli elektronik imzayla imzalanmış bir hava tankı raporu, ıslak imzalı raporla aynı geçerliliktedir; yönetmelik de elektronik ortamda saklanan e-imzalı kayıtları açıkça kabul eder. Raporun PDF dosyası, imzanın doğrulanabilmesi için olduğu gibi saklanmalıdır. Eski raporlar da atılmamalıdır: yıllar içindeki kalınlık ölçümleri ve test sonuçları, tankın korozyon gidişatını gösteren tek kaynaktır. Raporları tank bazında ve yıl sırasıyla tek bir klasörde tutmak, denetimde geçmiş yıllar sorulduğunda zaman kazandırır.

Denetimde raporda en sık görülen hatalar

İş müfettişi ya da iş güvenliği uzmanı bir hava tankı raporunu incelerken önce sahadaki tankla rapordaki tankın aynı olup olmadığına bakar. Sık karşılaşılan hatalar şunlardır: kompresörün üzerindeki küçük tankın raporda hiç yer almaması, iki tankın tek satırda gösterilmesi, seri numarasının yazılmaması ya da etiketle uyuşmaması, uygulanan test basıncının boş bırakılması ve önceki raporda yazan kusurun kapandığına dair bir not bulunmaması. Sözleşme numarası olmayan ya da kontrol gününden sonra onaylanmış bir sözleşmeye dayanan rapor da sorgulanır. Raporu teslim aldığınızda bu noktaları tankların etiketleriyle karşılaştırmak, hatayı denetimden önce düzeltme fırsatı verir.

Hava tankı raporunu VEKTORX nasıl hazırlar?

VEKTORX olarak her hava tankının etiket değerlerini, test basıncını, ventil ayarını ve kalınlık ölçümlerini saha uygulamasında ayrı ayrı kaydediyor, raporu e-imzalı PDF olarak müşteri portalına yüklüyoruz. Kapsam için hava tankı periyodik kontrolü ve kompresör periyodik kontrolü sayfalarına bakabilir, tank sayınızı ve etiket fotoğraflarını teklif formu üzerinden iletebilirsiniz.